Działania niepożądane
Sertranorm 50 mg
Profil działań niepożądanych sertraliny został szczegółowo opisany na podstawie badań klinicznych obejmujących 2542 pacjentów leczonych sertraliną oraz 2145 pacjentów otrzymujących placebo, a także obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęściej występującym działaniem niepożądanym są nudności, a w terapii zespołu lęku społecznego u mężczyzn odnotowano 14% przypadków zaburzeń seksualnych (niezdolność do ejakulacji) w porównaniu do 0% w grupie placebo. Działania niepożądane są zwykle zależne od dawki i mają charakter przemijający. Istotne jest ryzyko zespołu serotoninowego i złośliwego zespołu neuroleptycznego, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych. Nagłe odstawienie sertraliny może prowadzić do zespołu odstawienia z objawami takimi jak zawroty głowy, parestezje, bezsenność, nudności, drżenie i bóle głowy, które zwykle mają łagodne do umiarkowanego nasilenie i ustępują samoistnie. U osób starszych istnieje ryzyko hiponatremii, a u pacjentów powyżej 50. roku życia zwiększone ryzyko złamań kości. W populacji pediatrycznej (n=281) najczęściej obserwowano bóle głowy (22%), bezsenność (21%), nudności (15%) i biegunkę (11%).
- Działania niepożądane leku Sertranorm
- Najczęstsze działania niepożądane
- Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania
- Zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny
- Objawy odstawienia
- Pacjenci w podeszłym wieku
- Dzieci i młodzież
- Wpływ na ryzyko złamań kości
- Ciężkie działania niepożądane
- Szczegółowa tabela działań niepożądanych
- Monitorowanie działań niepożądanych
- Szczególne populacje pacjentów i zagrożenia
Działania niepożądane leku Sertranorm
Profil działań niepożądanych sertraliny został dobrze zdefiniowany w oparciu o badania kliniczne przeprowadzone z udziałem pacjentów z różnymi zaburzeniami psychicznymi, m.in. depresją, zespołem obsesyjno-kompulsyjnym (ZO-K), napadami paniki, zespołem stresu pourazowego (PTSD) oraz zespołem lęku społecznego. Działania niepożądane obserwowane w tych grupach pacjentów wykazują podobny profil.1
Najczęstsze działania niepożądane
Nudności stanowią najczęściej występujące działanie niepożądane u pacjentów przyjmujących sertralinę. Warto zauważyć, że w terapii zespołu lęku społecznego, szczególnie wysoki odsetek zaburzeń seksualnych (niezdolność do ejakulacji) odnotowano u mężczyzn – doszło do nich u 14% pacjentów, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wynosił 0%. Większość działań niepożądanych wykazuje zależność od dawki i często ma charakter przemijający w trakcie kontynuacji leczenia.2
Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania
Dane dotyczące działań niepożądanych sertraliny pochodzą zarówno z badań klinicznych kontrolowanych placebo (obejmujących 2542 pacjentów leczonych sertraliną i 2145 osób otrzymujących placebo), jak również z obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu. Warto podkreślić, że niektóre z tych działań niepożądanych mogą zmniejszać swoje nasilenie i częstość występowania w miarę kontynuacji leczenia i zwykle nie wymagają odstawienia leku.3
Zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny
Podczas terapii sertraliną raportowano objawy podmiotowe i przedmiotowe związane z zespołem serotoninowym lub złośliwym zespołem neuroleptycznym, które mogą obejmować: pobudzenie, splątanie, obfite pocenie się, biegunkę, gorączkę, nadciśnienie tętnicze, sztywność mięśniową i tachykardię. W niektórych przypadkach wystąpienie tych zespołów miało związek z jednoczesnym stosowaniem innych leków serotoninergicznych.4
Objawy odstawienia
Odstawienie sertraliny, szczególnie gdy dokonywane jest w sposób nagły, często prowadzi do występowania zespołu odstawienia. Najczęściej zgłaszane objawy odstawienia obejmują:
- zawroty głowy
- zaburzenia czucia (w tym parestezje)
- zaburzenia snu (bezsenność, intensywne marzenia senne)
- pobudzenie lub lęk
- nudności i/lub wymioty
- drżenie
- bóle głowy
W większości przypadków objawy te mają nasilenie łagodne do umiarkowanego i ustępują samoistnie. Jednak u niektórych pacjentów mogą być nasilone i/lub mieć przedłużony charakter. Z tego powodu, jeśli nie jest wskazana dalsza terapia, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku.5
Pacjenci w podeszłym wieku
Leki z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) lub inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), w tym sertralina, mogą być związane z przypadkami klinicznie istotnej hiponatremii u osób w podeszłym wieku. Ta grupa pacjentów może być szczególnie narażona na to działanie niepożądane.6
Dzieci i młodzież
Profil działań niepożądanych sertraliny u ponad 600 pacjentów pediatrycznych był zasadniczo podobny do obserwowanego u dorosłych. Jednak w badaniach kontrolowanych (n=281 pacjentów leczonych sertraliną) odnotowano specyficzne działania niepożądane występujące z różną częstością:
Bardzo często (≥1/10): bóle głowy (22%), bezsenność (21%), biegunka (11%) i nudności (15%).
Często (≥1/100 do <1/10): bóle w klatce piersiowej, mania, gorączka, wymioty, anoreksja, labilność emocjonalna, agresja, pobudzenie, nerwowość, zaburzenia uwagi, zawroty głowy, hiperkinezja, migrena, senność, drżenia, zaburzenia widzenia, suchość w jamie ustnej, niestrawność, koszmary nocne, zmęczenie, nietrzymanie moczu, wysypka, trądzik, krwawienie z nosa oraz wzdęcia.
U dzieci i młodzieży odnotowano także szereg działań niepożądanych występujących niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), w tym wydłużenie odcinka QT w EKG, próby samobójcze, drgawki, zaburzenia pozapiramidowe oraz wiele innych.7
Wpływ na ryzyko złamań kości
Badania epidemiologiczne przeprowadzone wśród pacjentów w wieku 50 lat i starszych, przyjmujących leki z grupy SSRI i trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych (TCA), wskazują na zwiększone ryzyko złamań kości. Mechanizm leżący u podstaw tego działania nie został jeszcze wyjaśniony.8
Ciężkie działania niepożądane
Podczas terapii sertraliną raportowano rzadkie przypadki ciężkich działań niepożądanych ze strony skóry (CDNS), takich jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica rozpływna naskórka. Ponadto odnotowano poważne dolegliwości wątrobowe, w tym zapalenie wątroby, żółtaczkę oraz niewydolność wątroby.9
Szczegółowa tabela działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane sertraliny z podziałem na układy i narządy oraz częstość występowania na podstawie badań klinicznych oraz doniesień po wprowadzeniu leku do obrotu.
| Klasyfikacja układów i narządów | Bardzo często (≥1/10) | Często (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie gardła, nieżyt nosa | Zapalenie żołądka i jelit, zapalenie ucha środkowego | Zapalenie uchyłków jelita | ||
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | Nowotwory | ||||
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Powiększenie węzłów chłonnych | Małopłytkowość, leukopenia | |||
| Zaburzenia układu immunologicznego | Nadwrażliwość, sezonowe reakcje alergiczne | Reakcje anafilaktyczne | |||
| Zaburzenia endokrynologiczne | Niedoczynność tarczycy | Hiperprolaktynemia, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego | |||
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Zmniejszenie apetytu, zwiększenie apetytu | Hipercholesterolemia, cukrzyca | Hipoglikemia, hiperglikemia, hiponatremia | ||
| Zaburzenia psychiczne | Bezsenność | Niepokój, depresja, pobudzenie, zmniejszenie libido, nerwowość, depersonalizacja, koszmary senne, bruksizm | Myśli/zachowania samobójcze, nieprawidłowe myślenie, apatia | Omamy, agresja, euforia | Zaburzenia konwersyjne, uzależnienie od leków, lunatyzm, przedwczesny wytrysk, paranoja |
| Zaburzenia układu nerwowego | Zawroty głowy, bóle głowy, senność | Drżenie, zaburzenia ruchowe (w tym zaburzenia pozapiramidowe), zaburzenia pamięci, niedoczulica, mimowolne ruchy mięśni, omdlenia, hiperkinezy | Śpiączka, akatyzja, dyskineza, przeczulica, skurcz naczyń mózgowych | Zaburzenia czucia, wzmożone napięcie, zaburzenia koncentracji, zaburzenia smaku, migrena, drgawki, ułożeniowe zawroty głowy, zaburzenia koordynacji, zaburzenia mowy | Niepokój psychoruchowy, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny |
| Zaburzenia oka | Zaburzenia widzenia | Rozszerzenie źrenic | Ubytki pola widzenia, jaskra, podwójne widzenie, światłowstręt | Makulopatia, krwotok do komory przedniej oka, nierówna wielkość źrenic, nieprawidłowe widzenie | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Szum uszny | Ból ucha | Zaburzenia wydzielania łez | ||
| Zaburzenia serca | Kołatanie serca, tachykardia | Zawał serca | Częstoskurcz komorowy (Torsade de Pointes), bradykardia, wydłużenie odstępu QTc | ||
| Zaburzenia naczyniowe | Uderzenia gorąca | Nieprawidłowe krwawienia, nadciśnienie tętnicze | Zaczerwienienie twarzy | Niedokrwienie obwodowe, krew w moczu | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Ziewanie | Duszność, krwawienie z nosa | Skurcz oskrzeli | Hiperwentylacja, śródmiąższowa choroba płuc, skurcz krtani, dysfonia, świst krtaniowy, niedotlenienie, czkawka | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności, biegunka, suchość w ustach | Niestrawność, zaparcia, ból brzucha, wymioty, wzdęcia | Smołowate stolce, zaburzenia zębów, zapalenie przełyku, zapalenie języka, guzy krwawnicowe | Nadmierne wydzielanie śliny, dysfagia, odbijanie się ze zwracaniem treści żołądkowej, owrzodzenie ust | Zapalenie trzustki, obecność świeżej krwi w kale, owrzodzenie języka, zapalenie jamy ustnej, mikroskopowe zapalenie jelita grubego |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Nieprawidłowe funkcjonowanie wątroby | Poważne dolegliwości wątrobowe (zapalenie wątroby, żółtaczka, niewydolność wątroby) | |||
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka, nadmierne pocenie się | Plamica, zapalenie skóry, sucha skóra, obrzęk twarzy, zimne poty | Zespół Stevensa-Johnsona, martwica rozpływna naskórka, reakcja skórna, obrzęk naczynioruchowy, nieprawidłowa struktura włosów, nieprawidłowy zapach skóry, zapalenie pęcherzowe skóry, wysypka grudkowa | ||
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Bóle pleców, ból stawów, ból mięśniowy | Choroba zwyrodnieniowa stawów, tiki mięśniowe, kurcze mięśniowe | Osłabienie mięśniowe | Rabdomioliza, zaburzenia kości, szczękościsk | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Częstomocz, zaburzenia w oddawaniu moczu | Zatrzymanie moczu, nietrzymanie moczu | Wielomocz, oddawanie moczu w nocy, opóźnienie w oddawaniu moczu, skąpomocz, mimowolne oddawanie moczu | ||
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Zaburzenia wytrysku | Nieregularne miesiączki, zaburzenia wzwodu | Zaburzenia czynności seksualnych | Nieregularne miesiączki, krwawienia z pochwy | Mlekotok, zanikowe zapalenie sromu i pochwy, upławy, zapalenie żołędzi i napletka, krwotok poporodowy, zaburzenia czynności seksualnych u kobiet, ginekomastia, bolesny wzwód prącia |
| Zaburzenia ogólne | Zmęczenie, złe samopoczucie, ból w klatce piersiowej, astenia, gorączka | Obrzęk obwodowy, dreszcze | Utrudniony chód, pragnienie | Przepuklina, zmniejszenie tolerancji lekowej | |
| Badania diagnostyczne | Zwiększenie masy ciała | Zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej, zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginowej, zmniejszenie masy ciała | Zwiększone stężenie cholesterolu, nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych, nieprawidłowe nasienie, zaburzenia czynności płytek krwi |
Monitorowanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego Sertranorm do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.10
Szczególne populacje pacjentów i zagrożenia
U pacjentów przyjmujących sertralinę należy zwrócić szczególną uwagę na następujące zagrożenia i populacje:
- Pacjenci w podeszłym wieku – zwiększone ryzyko hiponatremii
- Osoby powyżej 50. roku życia – zwiększone ryzyko złamań kości
- Pacjenci jednocześnie stosujący inne leki serotoninergiczne – ryzyko zespołu serotoninowego
- Pacjenci pediatryczni – specyficzny profil działań niepożądanych, w tym wysokie ryzyko bólów głowy, bezsenności i zaburzeń żołądkowo-jelitowych
- Pacjenci przerywający leczenie – ryzyko objawów odstawienia, szczególnie przy nagłym przerwaniu terapii
- Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby – ryzyko poważnych dolegliwości wątrobowych
- Pacjenci stosujący inne leki wydłużające odstęp QT – ryzyko zaburzeń rytmu serca, w tym częstoskurczu komorowego typu Torsade de Pointes
Zalecane jest dokładne monitorowanie stanu pacjentów należących do grup podwyższonego ryzyka oraz odpowiednie dostosowanie dawkowania i sposobu podawania leku.11
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania