Wpływ Sertranorm na płodność, ciążę i laktację

Sertralina (Sertranorm) należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które są powszechnie stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych. Jako lekarz prowadzący, należy dokładnie rozważyć wszystkie aspekty związane z bezpieczeństwem stosowania tego leku u kobiet w wieku rozrodczym, szczególnie u pacjentek planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny być przekazane pacjentkom.¹

Stosowanie Sertranorm podczas ciąży

Należy podkreślić, że nie są dostępne odpowiednio kontrolowane badania dotyczące stosowania sertraliny u kobiet w ciąży. Chociaż dotychczasowe badania doświadczalne nie wykazały wad wrodzonych wywołanych przez sertralinę, to badania na zwierzętach wskazują na możliwy wpływ na płodność. Efekt ten jest prawdopodobnie spowodowany toksycznym działaniem farmakodynamicznym substancji na organizm matki, a także bezpośrednim działaniem farmakodynamicznym sertraliny na płód.²

Generalnie nie zaleca się stosowania sertraliny w czasie ciąży. Należy jednak rozważyć stosunek korzyści do ryzyka – lek może być stosowany podczas ciąży wyłącznie wtedy, gdy stan kliniczny kobiety jednoznacznie uzasadnia taką potrzebę, a potencjalne korzyści z leczenia przewyższają ewentualne zagrożenia.³

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po narażeniu na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Jest to istotna informacja, którą należy przekazać pacjentce, szczególnie gdy zbliża się termin porodu.⁴

Zespół odstawienia u noworodków

U niektórych noworodków, których matkom podczas ciąży podawano sertralinę, zaobserwowano objawy odpowiadające objawom odstawienia. Zjawisko to obserwowano również przy stosowaniu innych leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI.⁵

Szczególną uwagę należy zwrócić na noworodki, których matki przyjmowały sertralinę w późniejszych okresach ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze. U takich noworodków mogą wystąpić następujące objawy:⁶

• Zaburzenia oddechowe – mogą objawiać się jako problemy z oddychaniem, bezdech czy sinica
• Zaburzenia neurologiczne – drgawki, drżenie, drżączka ze zdenerwowania, hiperrefleksja
• Zaburzenia termoregulacji – trudności w utrzymaniu prawidłowej temperatury ciała
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – problemy z pobieraniem pokarmu, wymioty
• Zaburzenia metaboliczne – hipoglikemia (obniżony poziom cukru we krwi)
• Zaburzenia napięcia mięśniowego – wzmożone napięcie mięśniowe lub odwrotnie, obniżone napięcie mięśniowe
• Zaburzenia zachowania – drażliwość, letarg, płaczliwość, senność, problemy ze snem⁷

Powyższe objawy mogą być wynikiem działania serotoninergicznego leku lub objawami odstawiennymi. Warto zaznaczyć, że w większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub niedługo (przed upływem 24 godzin) po porodzie.⁸

Ryzyko zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka

Wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że stosowanie inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny u kobiet w ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, może zwiększać ryzyko występowania zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN, ang. persistent pulmonary hypertension of the newborn). Zaobserwowano 5 przypadków PPHN na 1000 ciąż u kobiet przyjmujących SSRI, podczas gdy w populacji ogólnej stwierdza się 1 do 2 przypadków tego zespołu na 1000 ciąż.⁹

Stosowanie Sertranorm podczas karmienia piersią

Opublikowane dane wskazują, że do mleka matki przenikają bardzo niewielkie ilości sertraliny i jej metabolitu N-desmetylosertraliny. U większości niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące sertralinę stwierdzano bardzo niskie lub nawet niewykrywalne stężenia leku w surowicy. Odnotowano jednak pojedynczy przypadek niemowlęcia, u którego stężenie sertraliny w surowicy odpowiadało około 50% wartości stwierdzanej u matki, chociaż nie zaobserwowano u tego dziecka żadnych niepożądanych objawów zdrowotnych.¹⁰

Dotychczas nie zgłaszano przypadków jakichkolwiek działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki stosujące sertralinę. Mimo to nie można całkowicie wykluczyć ryzyka wystąpienia takich działań. Dlatego też, podobnie jak w przypadku ciąży, nie zaleca się stosowania Sertranormu w okresie laktacji, chyba że w ocenie lekarza spodziewane korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka.¹¹

Wpływ Sertranorm na płodność

Badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały wpływu sertraliny na parametry płodności. Jest to istotna informacja dla pacjentek planujących ciążę lub obawiających się o swoją płodność w przyszłości.¹²

Z opisów przypadków stosowania niektórych leków z grupy SSRI u ludzi wynika, że ich wpływ na jakość nasienia jest przemijający. To istotna informacja dla mężczyzn przyjmujących Sertranorm, którzy planują ojcostwo. Należy jednak podkreślić, że dotychczas nie zaobserwowano jednoznacznego wpływu sertraliny na płodność u ludzi.¹³

Wnioski dla praktyki klinicznej

Decyzja o stosowaniu Sertranormu u kobiet w wieku rozrodczym, szczególnie podczas ciąży lub karmienia piersią, powinna być zawsze poprzedzona staranną analizą stosunku korzyści do ryzyka. W przypadku konieczności zastosowania leku u kobiety ciężarnej, szczególnie w trzecim trymestrze, należy poinformować personel położniczy o możliwości wystąpienia powikłań u noworodka po porodzie. Konieczne jest również monitorowanie stanu noworodka pod kątem potencjalnych objawów odstawienia lub działań serotoninergicznych.¹⁴

W przypadku kobiet karmiących piersią, które wymagają leczenia sertraliną, należy szczegółowo omówić potencjalne ryzyko i korzyści z kontynuowania karmienia piersią. Jeśli zdecydowano o kontynuacji leczenia podczas karmienia piersią, wskazane jest monitorowanie dziecka pod kątem ewentualnych działań niepożądanych.¹⁵