Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy

Kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy (DMSA) – wpływ na płodność, ciążę i laktację

Kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy (DMSA) jest substancją czynną wykorzystywaną w diagnostyce scyntygraficznej w medycynie nuklearnej. Jako składnik zestawu do sporządzania preparatu radiofarmaceutycznego PoltechDMSA, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie jonizujące.¹

Stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym

Przed podaniem preparatu radiofarmaceutycznego PoltechDMSA kobiecie w wieku rozrodczym, kluczowe jest wykluczenie ciąży. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku, gdy ostatnia miesiączka nie wystąpiła w przewidywanym terminie – w takiej sytuacji pacjentkę należy traktować jako potencjalnie ciężarną do momentu definitywnego wykluczenia ciąży.²

Szczególne postępowanie wymaga zastosowania w sytuacjach budzących wątpliwości, takich jak nieregularne miesiączkowanie. W takich przypadkach lekarz powinien rozważyć alternatywne metody diagnostyczne, które nie wykorzystują promieniowania jonizującego, o ile są one dostępne i mogą dostarczyć porównywalnych informacji diagnostycznych.³

Stosowanie w okresie ciąży

Podawanie radiofarmaceutyków kobietom ciężarnym wiąże się z jednoczesną ekspozycją płodu na promieniowanie jonizujące. Z tego powodu stosowanie preparatu PoltechDMSA u ciężarnych powinno być ściśle ograniczone do niezbędnych badań diagnostycznych i wyłącznie w przypadkach, gdy przewidywane korzyści diagnostyczne dla matki zdecydowanie przewyższają potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu.⁴

Należy brać pod uwagę dawkę promieniowania otrzymywaną przez macicę, a tym samym przez płód. Dla standardowej aktywności diagnostycznej 150 MBq preparatu PoltechDMSA, dawka pochłonięta przez macicę wynosi 0,675 mGy. Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, dawki przekraczające 0,5 mGy są uznawane za potencjalnie szkodliwe dla płodu, co dodatkowo podkreśla konieczność ścisłego uzasadnienia badania w przypadku kobiet ciężarnych.⁵

Stosowanie w okresie karmienia piersią

W przypadku konieczności wykonania badania z użyciem preparatu PoltechDMSA u kobiet karmiących piersią, lekarz powinien rozważyć możliwość odroczenia badania do momentu zakończenia laktacji. Jeśli badanie zostanie uznane za niezbędne i nie może być odroczone, konieczne jest wdrożenie odpowiednich procedur minimalizujących ekspozycję dziecka na promieniowanie.⁶

W sytuacji, gdy podanie radiofarmaceutyku zawierającego kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy jest nieuniknione, karmienie piersią musi zostać przerwane na okres 4 godzin po podaniu preparatu. Pokarm wytworzony w tym czasie należy odciągnąć i usunąć, co zapobiega przedostaniu się radiofarmaceutyku do organizmu dziecka. Po upływie tego czasu karmienie piersią może być kontynuowane.⁷

Zalecenia dla lekarzy odnośnie informowania pacjentek

Lekarz zlecający badanie z wykorzystaniem preparatu zawierającego kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy (DMSA) powinien przekazać pacjentce szczegółowe informacje dotyczące:

• Konieczności wykluczenia ciąży przed wykonaniem badania
• Potencjalnego ryzyka dla płodu w przypadku wykonania badania u kobiety ciężarnej
• Wymaganej przerwy w karmieniu piersią (4 godziny) oraz konieczności odciągnięcia i usunięcia pokarmu wytworzonego w tym czasie
• Możliwości rozważenia alternatywnych metod diagnostycznych bez użycia promieniowania jonizującego

⁸

Istotne jest, aby rzetelnie wyjaśnić pacjentce korzyści diagnostyczne wynikające z badania w stosunku do potencjalnego ryzyka związanego z ekspozycją na promieniowanie jonizujące, zwłaszcza w przypadku kobiet ciężarnych. Decyzję o wykonaniu badania należy podjąć po dokładnym rozważeniu indywidualnej sytuacji klinicznej pacjentki oraz dostępnych alternatywnych metod diagnostycznych.⁹