Charakterystyka farmakologiczna beklometazonu dipropionianu

Produkt leczniczy Beclonasal Aqua zawiera substancję czynną beklometazonu dipropionian (BDP) w dawce 50 mikrogramów na dawkę (0,09 ml). Beklometazonu dipropionian jest sterydem podawanym donosowo w postaci białej lub prawie białej zawiesiny w formie drobnej mgiełki. Właściwości farmakokinetyczne tego leku charakteryzują jego absorpcję, dystrybucję, metabolizm oraz wydalanie z organizmu.¹

Wchłanianie beklometazonu dipropionianu

Po podaniu donosowym, wchłanianie beklometazonu dipropionianu (BDP) do krążenia ogólnoustrojowego jest oceniane poprzez pomiar stężenia jego aktywnego metabolitu B-17-MP (beklometazonu 17-monopropionianu) w osoczu. Całkowita biodostępność BDP po podaniu donosowym wynosi 44%. Z przeprowadzonych badań wynika, że mniej niż 1% dawki podanej do nosa jest wchłaniany bezpośrednio przez błonę śluzową nosa. Pozostała część leku może być usunięta z nosa w wyniku odpływu lub transportu śluzowo-rzęskowego, a następnie połknięta i wchłonięta z przewodu pokarmowego.²

Po podaniu doustnym, wchłanianie BDP również oceniano poprzez pomiar stężenia B-17-MP w osoczu. Całkowita biodostępność po podaniu doustnym wynosi 41%. Warto zauważyć, że B-17-MP występujący w osoczu pochodzi niemal w całości z przekształcenia BDP wchłoniętego z połkniętej dawki.³

Kinetyka wchłaniania

B-17-MP po podaniu doustnym jest wchłaniany stosunkowo powoli, osiągając maksymalne stężenia w osoczu w ciągu 3-5 godzin po zastosowaniu. Taka kinetyka wchłaniania ma istotne znaczenie dla profilu działania terapeutycznego leku.⁴

Dystrybucja w organizmie

Dystrybucja beklometazonu dipropionianu i jego aktywnego metabolitu w tkankach organizmu jest zróżnicowana. BDP w stanie stacjonarnym wykazuje umiarkowaną dystrybucję do tkanek, z objętością dystrybucji wynoszącą 20 litrów. Natomiast jego aktywny metabolit B-17-MP charakteryzuje się znacznie większą objętością dystrybucji, wynoszącą 424 litry, co wskazuje na jego zdolność do penetracji i rozprzestrzeniania się w tkankach organizmu.⁵

Beklometazonu dipropionian wiąże się z białkami osocza w umiarkowanie dużym stopniu, wynoszącym 87%, co wpływa na jego biodostępność i profil farmakokinetyczny.⁶

Metabolizm beklometazonu dipropionianu

Beklometazonu dipropionian charakteryzuje się bardzo szybkim usuwaniem z krążenia. Jego stężenia w osoczu nie są wykrywalne (poniżej 50 pg/ml) po podaniu zarówno doustnym, jak i donosowym. Większość połkniętej dawki BDP jest szybko metabolizowana podczas pierwszego przejścia przez wątrobę, co wpływa na jego biodostępność i profil działania.⁷

Produkty metabolizmu

W procesie metabolizmu beklometazonu dipropionianu powstają następujące metabolity:

• Beklometazonu 17-monopropionian (B-17-MP) – główny aktywny metabolit, odpowiedzialny za działanie farmakologiczne⁸
• Beklometazonu 21-monopropionian (B-21-MP) – nieaktywny metabolit o mniejszym znaczeniu klinicznym⁹
• Beklometazon (BOH) – nieaktywny metabolit o niewielkim udziale w narażeniu ogólnoustrojowym¹⁰

Wydalanie z organizmu

Proces eliminacji beklometazonu dipropionianu i jego głównego aktywnego metabolitu B-17-MP charakteryzuje się dużym klirensem osoczowym, wynoszącym odpowiednio 150 l/h dla BDP i 120 l/h dla B-17-MP. Okresy półtrwania tych związków są relatywnie krótkie – 0,5 godziny dla BDP i 2,7 godziny dla B-17-MP.¹¹

Drogi wydalania

Badania z użyciem BDP znakowanego trytem wykazały, że główną drogą eliminacji jest wydalanie z kałem. W ciągu 96 godzin od podania doustnego, około 60% dawki jest wydalane z kałem, głównie w postaci wolnych i sprzężonych, polarnych metabolitów. Mniejszą drogą eliminacji jest wydalanie z moczem – około 12% dawki jest wydalane tą drogą w postaci wolnych i sprzężonych, polarnych metabolitów.¹²