Działania niepożądane
Fluconazin 5 mg/ml

Działania niepożądane flukonazolu – analiza kliniczna

Flukonazol, substancja czynna produktu leczniczego FLUCONAZIN 5 mg/ml syrop, jest zwykle dobrze tolerowany przez pacjentów, jednak jak każdy lek może powodować działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia reakcji polekowej z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS), która stanowi potencjalnie poważne powikłanie terapii.¹

Zaburzenia żołądka i jelit

Wśród najczęściej obserwowanych działań niepożądanych flukonazolu wymienia się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Pacjenci mogą doświadczać objawów takich jak dyspepsja, wymioty, ból brzucha, biegunka, wzdęcia oraz mdłości. Objawy te najczęściej mają charakter przejściowy i ustępują w trakcie dalszego leczenia lub po jego zakończeniu.²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Flukonazol może wywierać istotny wpływ na funkcjonowanie wątroby. U pacjentów stosujących ten lek odnotowano szereg hepatologicznych działań niepożądanych, w tym przypadki o poważnym przebiegu, takie jak niewydolność wątroby, zapalenie wątroby, martwica wątroby, żółtaczka oraz działanie hepatotoksyczne, które w rzadkich przypadkach mogą prowadzić do zgonu. W badaniach laboratoryjnych można zaobserwować zwiększenie aktywności alkalicznej fosfatazy, dehydrogenazy asparaginowej, dehydrogenazy alaninowej oraz podwyższone stężenie bilirubiny.³

Należy podkreślić, że u niektórych pacjentów, szczególnie u osób cierpiących na poważne choroby, takie jak AIDS lub choroby nowotworowe, mogą wystąpić zmiany w parametrach laboratoryjnych charakteryzujących funkcjonowanie wątroby, nerek oraz w wynikach badań hematologicznych i biochemicznych. Jednakże ich znaczenie kliniczne i bezpośredni związek z terapią flukonazolem nie zawsze jest jednoznaczny.⁴

Zaburzenia układu nerwowego

W trakcie leczenia flukonazolem mogą wystąpić zaburzenia neurologiczne, w tym bóle głowy, zawroty głowy, napady padaczkowe oraz zaburzenia smaku. Objawy te wymagają monitorowania, szczególnie u pacjentów z wywiadem neurologicznym lub przyjmujących jednocześnie inne leki mogące wchodzić w interakcje z flukonazolem.⁵

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Flukonazol może wywołać różne reakcje skórne, od mniej poważnych, jak wysypka czy wypadanie włosów, po ciężkie, zagrażające życiu zespoły nadwrażliwości, takie jak zespół Stevensa-Johnsona oraz martwica toksyczno-rozpływna naskórka (zespół Lyella). Szczególnym typem reakcji polekowej jest zespół DRESS (ang. drug reaction with eosinophilia and systemic symptoms), którego częstość występowania nie została dokładnie określona.⁶

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W zakresie układu krwiotwórczego flukonazol może powodować leukopenię z neutropenią, agranulocytozę oraz trombocytopenię. Zaburzenia te mogą manifestować się zwiększoną podatnością na infekcje, krwawieniami lub siniakami, i wymagają regularnego monitorowania parametrów morfologii krwi, szczególnie przy długotrwałej terapii.⁷

Zaburzenia układu immunologicznego

Podczas stosowania flukonazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja (z objawami takimi jak obrzęk naczyniowo-ruchowy, obrzęk twarzy, świąd) oraz pokrzywka. W przypadku pojawienia się ciężkich reakcji alergicznych, takich jak:⁸

• nagłe trudności z oddychaniem, mową lub połykaniem
• świąd warg, języka, twarzy i szyi
• silne zawroty głowy lub omdlenia
• swędząca wysypka lub pęcherze na skórze, z towarzyszącym bólem jamy ustnej lub narządów płciowych

należy natychmiast przerwać stosowanie leku i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub udać się do najbliższego szpitala, ponieważ takie objawy mogą wskazywać na zagrażającą życiu reakcję alergiczną.⁹

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W trakcie leczenia flukonazolem obserwowano zaburzenia gospodarki lipidowej i elektrolitowej, takie jak hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia oraz hipokaliemia. Szczególnie istotne jest monitorowanie stężenia potasu, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka zaburzeń rytmu serca.¹⁰

Zaburzenia serca

Flukonazol może powodować wydłużenie odstępu QT, z potencjalnym ryzykiem rozwoju wielokształtnego częstoskurczu komorowego (tzw. „Torsade de pointes”). Ryzyko to wzrasta szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na przewodnictwo elektryczne w sercu.¹¹

Tabela działań niepożądanych flukonazolu

Zgłaszanie działań niepożądanych

Monitorowanie bezpieczeństwa leku po wprowadzeniu go do obrotu stanowi istotny element oceny stosunku korzyści do ryzyka. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe znaczenie ma zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.¹²

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

Aleje Jerozolimskie 181C, 02 – 222 Warszawa
tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹³