Charakterystyka farmakokinetyczna mesalazyny

Mesalazyna, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Salofalk granulat o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jej skuteczność terapeutyczną w leczeniu chorób zapalnych jelit. Granulat Salofalk dostępny jest w trzech dawkach: 1000 mg, 1,5 g oraz 3 g mesalazyny w saszetce, co umożliwia indywidualizację terapii.¹

Wchłanianie mesalazyny

Wchłanianie mesalazyny charakteryzuje się zróżnicowaniem w poszczególnych odcinkach przewodu pokarmowego – jest największe w bliższych odcinkach jelita, natomiast stopniowo zmniejsza się w kierunku dystalnym. Biodostępność ogólnoustrojowa mesalazyny po podaniu doustnym jest stosunkowo niska i szacuje się ją na około 15-25%.²

W przypadku granulatu Salofalk, uwalnianie mesalazyny rozpoczyna się po 2-3 godzinach od momentu podania, co związane jest z przedłużonym uwalnianiem substancji czynnej z postaci leku. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po około 4-5 godzinach od przyjęcia preparatu. Istotnym aspektem farmakokinetyki jest wpływ pokarmu na wchłanianie leku – spożycie posiłku opóźnia absorpcję o 1-2 godziny, jednak nie zmienia całkowitego stopnia i zakresu wchłaniania.³

Dystrybucja w przewodzie pokarmowym

Granulki Salofalk, dzięki niewielkiemu rozmiarowi (około 1 mm), szybko przemieszczają się z żołądka do jelit. Badania farmakoscyntygraficzne połączone z oceną farmakokinetyczną wykazały precyzyjny profil dystrybucji leku w przewodzie pokarmowym:⁴

• Preparat dociera do okolic jelita krętego i ślepego po około 3 godzinach
• Do okrężnicy wstępującej lek dociera po około 4 godzinach
• Całkowity czas przejścia przez okrężnicę wynosi około 20 godzin

Szacuje się, że około 80% podanej doustnie dawki jest dostępne w okrężnicy, esicy i odbytnicy, co zapewnia wysoką miejscową koncentrację substancji czynnej w docelowych odcinkach przewodu pokarmowego przy leczeniu chorób zapalnych jelit.⁵

Metabolizm mesalazyny

Metabolizm mesalazyny zachodzi w dwóch głównych lokalizacjach – przedukładowo w błonie śluzowej jelit oraz w wątrobie. W obu przypadkach dochodzi do acetylacji cząsteczki, w wyniku czego powstaje farmakologicznie nieaktywny metabolit – kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy (N-Ac-5-ASA). Warto zaznaczyć, że proces acetylacji nie jest zależny od fenotypu acetylacji pacjenta, co oznacza, że skuteczność leku nie zależy od genetycznie uwarunkowanych predyspozycji do szybkiej lub wolnej acetylacji. Dodatkowo, acetylacja mesalazyny zachodzi również w wyniku działania mikrobioty bakteryjnej jelita grubego.⁶

Istotnym parametrem farmakokinetycznym jest wiązanie z białkami osocza. Mesalazyna wiąże się z białkami w mniejszym stopniu (43%) niż jej metabolit N-Ac-5-ASA, którego wiązanie z białkami wynosi 78%.⁷

Eliminacja i wydalanie

Mesalazyna i jej główny metabolit N-Ac-5-ASA są wydalane z organizmu trzema drogami:⁸

• Z kałem – stanowi główną drogę eliminacji
• Przez nerki – stanowi 20-50% eliminacji, w zależności od sposobu podania, postaci farmaceutycznej i drogi uwalniania mesalazyny
• Z żółcią – stanowi mniejszą część eliminacji

W przypadku eliminacji nerkowej należy podkreślić, że wydalany jest głównie metabolit N-Ac-5-ASA, a nie substancja macierzysta. Przy standardowym dawkowaniu 3 × 500 mg mesalazyny na dobę, całkowite wydalenie mesalazyny i N-Ac-5-ASA przez nerki w stanie stacjonarnym wynosi około 25%. Ilość wydalonej, niezmetabolizowanej mesalazyny utrzymuje się na poziomie mniejszym niż 1% dawki podanej doustnie.⁹

Okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji po podaniu pojedynczej dawki 3 × 500 mg lub 3 × 1000 mg granulatu Salofalk wynosi 10,5 godziny, co umożliwia dawkowanie leku 1-3 razy na dobę.¹⁰

Przenikanie do mleka matki

Z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących piersią istotne jest, że około 1% całkowitej doustnej dawki mesalazyny przenika do mleka ludzkiego, przy czym występuje tam głównie w postaci metabolitu N-Ac-5-ASA.¹¹