Właściwości farmakokinetyczne mesalazyny

Mesalazyna, będąca substancją czynną produktu leczniczego Salofalk w postaci zawiesiny doodbytniczej 4 g/60 ml, wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jej skuteczność terapeutyczną w leczeniu chorób zapalnych jelit. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów farmakokinetycznych tej substancji leczniczej.¹

Wchłanianie

Wchłanianie mesalazyny charakteryzuje się gradientem stężeń wzdłuż przewodu pokarmowego, gdzie najintensywniejsze wchłanianie obserwuje się w odcinkach bliższych jelit, natomiast stopniowo zmniejsza się ono w odcinkach dalszych przewodu pokarmowego.²

W przypadku zawiesiny doodbytniczej Salofalk 4 g/60 ml, badania z udziałem pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego w fazie remisji wykazały, że maksymalne stężenie kwasu 5-aminosalicylowego w osoczu wynosi 0,92 µg/ml, natomiast jego głównego metabolitu (N-Ac-5-ASA) – 1,62 µg/ml. Istotny jest fakt, że stężenia te osiągane są po upływie 11–12 godzin od aplikacji leku w warunkach stanu równowagi.³

Dystrybucja

Mesalazyna po wchłonięciu do krążenia ogólnego wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza na poziomie 43%. Natomiast jej główny metabolit, N-Ac-5-ASA, charakteryzuje się znacznie wyższym stopniem wiązania z białkami, wynoszącym 78%.⁴

Specyficzne dla zawiesiny doodbytniczej Salofalk 4 g/60 ml badania wykorzystujące techniki diagnostyki obrazowej przeprowadzone u pacjentów z zaostrzeniem wrzodziejącego zapalenia jelita grubego o nasileniu łagodnym do umiarkowanego wykazały, że lek rozprzestrzenia się głównie w obrębie odbytnicy i esicy, a w mniejszym stopniu dociera do innych części okrężnicy zstępującej. Badania te przeprowadzono zarówno na początku leczenia, jak i po osiągnięciu remisji klinicznej po 12 tygodniach terapii.⁵

Metabolizm

Metabolizm mesalazyny zachodzi przed jej przejściem do krążenia układowego, odbywając się zarówno w błonie śluzowej jelit, jak i w wątrobie. Główną reakcją metaboliczną jest acetylacja, w wyniku której powstaje farmakologicznie nieaktywny kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy (N-Ac-5-ASA). Co istotne, proces acetylacji wydaje się być niezależny od fenotypu acetylacji pacjenta. Dodatkowo, część mesalazyny podlega acetylacji przez bakterie bytujące w jelicie grubym.⁶

Eliminacja

Eliminacja mesalazyny i jej głównego metabolitu N-Ac-5-ASA zachodzi wieloma drogami, przy czym główną drogą wydalania jest kał. Istotną rolę odgrywa również wydalanie z moczem, które stanowi od 20% do 50% podanej dawki, w zależności od drogi podania, postaci farmaceutycznej oraz zastosowanego systemu uwalniania substancji czynnej. W moczu dominującą formą jest metabolit N-Ac-5-ASA. Niewielka ilość mesalazyny jest wydalana z żółcią.⁷

W przypadku zawiesiny doodbytniczej Salofalk 4 g/60 ml, badania wykazały, że wskaźnik wydalania leku wynosi około 13% w okresie 45 godzin od podania. Znacząca większość substancji czynnej (około 85%) jest wydalana w postaci metabolitu N-Ac-5-ASA.⁸

Istotną informacją jest również fakt, że około 1% mesalazyny podanej drogą doustną przenika do mleka kobiecego, głównie w postaci metabolitu N-Ac-5-ASA, co może mieć znaczenie przy stosowaniu leku u kobiet karmiących piersią.⁹

Właściwości farmakokinetyczne w populacji pediatrycznej

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u dzieci z przewlekłą zapalną chorobą jelita grubego, leczonych produktem Salofalk w postaci zawiesiny doodbytniczej 4 g/60 ml, wykazały, że stężenia kwasu 5-aminosalicylowego oraz jego metabolitu N-Ac-5-ASA w osoczu krwi, w stanie równowagi, wynosiły odpowiednio 0,5–2,8 µg/ml oraz 0,9–4,1 µg/ml. Dane te wskazują na szerszy zakres stężeń osiąganych u dzieci w porównaniu do dorosłych pacjentów, co może mieć znaczenie przy dostosowywaniu dawkowania w tej grupie wiekowej.¹⁰