Właściwości farmakokinetyczne leku Salofalk 1 g

Lek Salofalk 1 g zawiera mesalazynę (kwas 5-aminosalicylowy, 5-ASA) w postaci czopków o zawartości 1 g substancji czynnej. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną mesalazyny ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki czopków Salofalk 1 g.¹

Ogólna charakterystyka farmakokinetyczna mesalazyny

Wchłanianie ogólne

Wchłanianie mesalazyny wykazuje zależność od miejsca aplikacji w przewodzie pokarmowym. Charakterystyczną cechą jest zmniejszający się gradient wchłaniania wzdłuż jelita – największe wchłanianie obserwuje się w proksymalnym odcinku jelita, natomiast najmniejsze w jego dystalnym odcinku. Ma to istotne znaczenie kliniczne przy doborze właściwej postaci farmaceutycznej i drogi podania leku.²

Biotransformacja

Mesalazyna podlega procesom metabolicznym zarówno przedukładowo, jak i układowo. Pierwszym miejscem biotransformacji jest błona śluzowa jelit, gdzie rozpoczyna się proces acetylacji. Drugi etap metabolizmu zachodzi w wątrobie. W obu tych miejscach mesalazyna jest przekształcana do kwasu N-acetylo-5-aminosalicylowego (N-Ac-5-ASA), który jest farmakologicznie nieaktywny. Istotną obserwacją jest fakt, że proces acetylacji nie zależy od fenotypu acetylacji pacjenta, co oznacza, że zarówno szybcy, jak i wolni acetylatorzy metabolizują mesalazynę w podobny sposób. Dodatkowo, acetylacja mesalazyny zachodzi również w wyniku działania bakterii obecnych w okrężnicy, co stanowi ważny etap jej biotransformacji.³

Wiązanie z białkami

Zarówno mesalazyna, jak i jej metabolit N-Ac-5-ASA wykazują zdolność wiązania się z białkami osocza, jednak w różnym stopniu. Mesalazyna wiąże się z białkami osocza w około 43%, natomiast jej główny metabolit N-Ac-5-ASA wykazuje wyższy stopień wiązania, na poziomie 78%. Ta różnica w wiązaniu z białkami może wpływać na dystrybucję obu związków w organizmie.⁴

Wydalanie ogólne

Eliminacja mesalazyny i jej metabolitu N-Ac-5-ASA zachodzi wieloma drogami. Główna część dawki jest wydalana z kałem, co ma związek z miejscowym działaniem leku w jelicie grubym. Znacząca część (20-50%) podlega wydalaniu przez nerki, przy czym dokładny odsetek zależy od sposobu podania, postaci farmaceutycznej oraz mechanizmu uwalniania mesalazyny z danej formulacji. Przez nerki wydalany jest głównie metabolit N-Ac-5-ASA. Niewielka część dawki jest eliminowana z żółcią. W przypadku kobiet karmiących piersią około 1% całkowitej dawki doustnej mesalazyny przenika do mleka matki, przy czym przeważa forma metabolitu N-Ac-5-ASA.⁵

Charakterystyka farmakokinetyczna czopków Salofalk 1 g

Dystrybucja lokalna

Badania scyntygraficzne przeprowadzone z użyciem podobnego produktu leczniczego (czopki z mesalazyną znakowaną technetem 500 mg) dostarczyły istotnych informacji na temat dystrybucji miejscowej leku. Wykazano, że maksymalne rozprzestrzenienie substancji czynnej z czopka następuje po 2-3 godzinach od aplikacji, co związane jest z rozpuszczeniem czopka w temperaturze ciała. Szczególnie ważną obserwacją jest fakt, że dystrybucja substancji czynnej ogranicza się głównie do odbytnicy oraz zgięcia esiczo-odbytniczego. Czopki Salofalk 1 g prawdopodobnie wykazują podobny profil dystrybucji, co czyni je szczególnie odpowiednimi w leczeniu zapalenia odbytnicy lub odbytu w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.⁶

Wchłanianie po podaniu doodbytniczym

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u zdrowych ochotników po jednokrotnym podaniu doodbytniczym 1 g mesalazyny w postaci czopka Salofalk 1 g dostarczyły szczegółowych danych dotyczących wchłaniania substancji czynnej do krążenia ogólnego:

• Średnie maksymalne stężenie 5-ASA w osoczu wynosiło 192 ± 125 ng/ml, przy czym obserwowano znaczne różnice międzyosobnicze (zakres 19-557 ng/ml)
• Stężenia głównego metabolitu N-Ac-5-ASA były wyższe i wynosiły średnio 402 ± 211 ng/ml (zakres 57-1070 ng/ml)
• Czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia 5-ASA w osoczu (Tmax) wynosił średnio 7,1 ± 4,9 godziny, przy czym również w tym przypadku obserwowano znaczne różnice międzyosobnicze (zakres 0,3-24 godziny)

Te dane wskazują na stosunkowo niskie wchłanianie systemowe mesalazyny po podaniu doodbytniczym, co jest korzystne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii oraz potwierdza głównie miejscowe działanie leku.⁷

Wydalanie po podaniu doodbytniczym

W badaniach prowadzonych u zdrowych ochotników oceniano również profil wydalania mesalazyny po jednokrotnym podaniu doodbytniczym dawki 1 g w postaci czopka Salofalk 1 g. Wykazano, że w ciągu 48 godzin od podania leku z moczem zostaje wydalone około 14% podanej dawki 5-ASA. Ta stosunkowo niewielka ilość leku wydalana przez nerki potwierdza, że większa część substancji czynnej nie ulega wchłanianiu systemowemu i pozostaje w świetle jelita, gdzie wywiera swoje działanie terapeutyczne.⁸