Leki w grupie
„leki stosowane w chorobach zapalnych jelit”

Leki stosowane w chorobach zapalnych jelit (IBD) są kluczowym elementem leczenia schorzeń takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) i choroba Leśniowskiego-Crohna. Ich głównym celem jest ograniczenie stanu zapalnego, złagodzenie objawów, indukcja i utrzymanie remisji oraz zapobieganie powikłaniom.

Aminosalicylany (5-ASA) to podstawowe leki stosowane głównie w WZJG. Działają miejscowo przeciwzapalnie poprzez hamowanie produkcji cytokin prozapalnych. Do tej grupy należą: mesalazyna (Pentasa, Salofalk, Asamax), sulfasalazyna (Sulfasalazin) oraz olsalazyna. Leki te są dostępne w różnych postaciach – doustnych, doodbytniczych (czopki, wlewki), co umożliwia odpowiednie dobranie formy do lokalizacji zmian zapalnych.

Glikokortykosteroidy stosowane są w przypadku umiarkowanej i ciężkiej postaci IBD. Wykazują silne działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie wielu szlaków zapalnych. Najczęściej stosowane to: prednizon (Encorton), hydrokortyzon, budezonid (Entocort, Budenofalk) – działający miejscowo w jelicie z ograniczonym działaniem ogólnoustrojowym. Ze względu na liczne działania niepożądane, stosowane są głównie w okresach zaostrzeń, nie zaleca się długotrwałej terapii.

Leki immunosupresyjne hamują nadmierną odpowiedź układu immunologicznego. Należą do nich: azatiopryna (Imuran, Azathioprine VIS), 6-merkaptopuryna (Mercaptopurine), metotreksat oraz cyklosporyna. Są stosowane jako leczenie podtrzymujące remisję oraz u pacjentów steroidozależnych lub steroidoopornych.

Leki biologiczne stanowią najnowocześniejszą grupę leków w terapii IBD, stosowane szczególnie w ciężkich postaciach choroby. Inhibitory TNF-α: infliksymab (Remicade, Inflectra, Remsima), adalimumab (Humira, Hyrimoz), golimumab (Simponi); inhibitory integryn: wedolizumab (Entyvio); inhibitory interleukiny-12/23: ustekinumab (Stelara). Blokują one konkretne mediatory zapalne, prowadząc do zmniejszenia stanu zapalnego.

Inhibitory kinaz janusowych (JAK) to najnowsza grupa leków doustnych, do której należy tofacytynib (Xeljanz) stosowany w WZJG. Hamują one wewnątrzkomórkowe przekazywanie sygnałów zapalnych.

Największymi zaletami nowoczesnych terapii IBD jest możliwość głębokiej remisji, w tym gojenia śluzówkowego, co wpływa na zmniejszenie ryzyka powikłań i operacji. Leczenie celowane zmniejsza ogólnoustrojowe działania niepożądane w porównaniu do klasycznych immunosupresantów.

Do najważniejszych zagrożeń związanych z terapią IBD należy zwiększone ryzyko infekcji (szczególnie przy leczeniu biologicznym i immunosupresyjnym), potencjalne ryzyko rozwoju niektórych nowotworów oraz specyficzne dla poszczególnych grup leków działania niepożądane (np. nefrotoksyczność aminosalicylanów, osteoporoza przy długotrwałej steroidoterapii). Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest przeprowadzenie odpowiednich badań przesiewowych i monitorowanie pacjenta w trakcie terapii.

Lista leków w tej grupie

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl