Właściwości farmakokinetyczne
Vigantoletten 1000 25 mcg (1000 j.m.)

Właściwości farmakokinetyczne produktu Vigantoletten 1000

Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakokinetycznych cholekalcyferolu zawartego w produkcie leczniczym Vigantoletten 1000 (25 mikrogramów/1000 j.m.).¹

Wchłanianie

Cholekalcyferol po podaniu doustnym ulega wchłanianiu w jelicie cienkim. Proces ten jest warunkowany obecnością żółci oraz swoistych białek transportujących. Obecność tłuszczu w diecie znacząco zwiększa wchłanianie cholekalcyferolu. Istotne znaczenie kliniczne ma fakt, że choroby wątroby i dróg żółciowych prowadzą do zmniejszenia wchłaniania tej witaminy.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwiobiegu, cholekalcyferol jest transportowany do wątroby, gdzie pod wpływem enzymu 25-hydroksylazy ulega przemianie do kalcyfediolu (25-hydroksycholekalcyferolu, 25(OH)D3). Kalcyfediol wytworzony w wątrobie jest następnie transportowany przy udziale swoistych białek transportujących (Vitamin D-binding protein) do nerek. W nerkach, pod wpływem enzymu 1α-hydroksylazy-25(OH)D3, jest przekształcany do najbardziej aktywnej formy witaminy D – kalcytriolu (1,25(OH)2D3).³

Witamina D3 i jej aktywne metabolity magazynowane są głównie w wątrobie i tkance tłuszczowej przez długi okres, co zapewnia ciągłe uwalnianie w razie potrzeby. U osób zdrowych fizjologiczne stężenie witaminy D3 w surowicy wynosi 1,3 nmol/l, a jej okres półtrwania (t½) mieści się w przedziale 19-25 godzin. Okres półtrwania kalcyfediolu jest znacznie dłuższy i wynosi około 16 dni, podczas gdy kalcytriol charakteryzuje się krótszym okresem półtrwania, od 3 do 6 godzin.⁴

Metabolizm

Metabolizm witaminy D3 prowadzi do powstania farmakologicznie aktywnych metabolitów. Pierwszym etapem jest hydroksylacja w pozycji 25 w wątrobie, w wyniku której powstaje kalcyfediol (25(OH)D3). Proces ten jest katalizowany przez enzym 25-hydroksylazę, a jego szybkość zależy od dopływu substratu.⁵

Należy zaznaczyć, że aktywność 25-hydroksylazy jest obniżona u wcześniaków oraz u pacjentów z uszkodzoną wątrobą, co może wpływać na efektywność metabolizmu witaminy D3. Kalcyfediol jest głównym krążącym metabolitem w krwiobiegu, choć wykazuje się niewielką aktywnością biologiczną. Fizjologiczne stężenie 25(OH)D3 w surowicy mieści się w zakresie 10-125 nmol/l, a jego okres półtrwania wynosi od 10 do 20 dni.⁶

Końcowa przemiana do kalcytriolu odbywa się głównie w kanalikach proksymalnych nerek, choć w mniejszym stopniu może również zachodzić w łożysku, makrofagach i komórkach układu limfatycznego. Proces ten dotyczy hydroksylacji w pozycji 1α. Aktywność enzymu 1α-hydroksylazy 25(OH)D3 w nerkach podlega ścisłej regulacji hormonalnej i metabolicznej.⁷

Regulatory metabolizmu

Aktywność 1α-hydroksylazy jest regulowana przez szereg czynników. Do czynników zwiększających aktywność tego enzymu należą:

• Parathormon
• Prolaktyna
• Hormon wzrostu
• Hormony płciowe
• Insulina
• Prostaglandyna PGE2

Zwiększoną aktywność 1α-hydroksylazy obserwuje się również u dzieci z niedoborem witaminy D3 oraz przy niedoborze wapnia i fosforanów w diecie.⁸

Z kolei do czynników zmniejszających aktywność 1α-hydroksylazy należą:

• Kortyzon
• Tyroksyna
• Kwasica metaboliczna
• Etanol
• Zwiększone stężenie wapnia i fosforanów we krwi

Alternatywnym metabolitem kalcyfediolu jest 24,25-dihydroksycholekalcyferol (24,25(OH)2D3), który powstaje w nerkach przy wystarczającym stężeniu wapnia i aktywnych metabolitów D3. Metabolit ten charakteryzuje się niewielką aktywnością biologiczną.⁹

Kalcytriol (1,25(OH)2D3) pełni funkcję regulatora własnego metabolizmu poprzez indukcję enzymu 24-hydroksylazy i jednoczesne hamowanie aktywności 1α-hydroksylazy. W procesie metabolizmu witaminy D3 mogą również powstawać inne metabolity, takie jak 1,24,25-trihydroksycholekacyferol i 25,26-dihydroksycholekalcyferol. Około 25% dawki hydroksylowanych metabolitów ulega sprzęganiu z kwasem glukuronowym lub siarkowym i jest wydzielana z żółcią.¹⁰

Wydalanie

Witamina D3 i jej aktywne metabolity, po uprzednim połączeniu w wątrobie z kwasem glukuronowym, glicyną lub tauryną, są wydalane głównie z żółcią do przewodu pokarmowego. Jedynie niewielka ilość tych związków pojawia się w moczu. Warto zaznaczyć, że niewielka ilość witaminy D3 przenika również do mleka ludzkiego, co ma znaczenie w kontekście karmienia naturalnego.¹¹