Działania niepożądane leku Hydrochlorothiazide Orion

Hydrochlorothiazide Orion (hydrochlorotiazyd) to lek, którego stosowanie może wiązać się z różnorodnymi działaniami niepożądanymi. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę ryzyka związanego z terapią tym lekiem, z uwzględnieniem mechanizmów powstawania działań niepożądanych, ich częstości oraz klinicznego znaczenia.¹

Zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej

Podczas długotrwałego stosowania hydrochlorotiazydu często dochodzi do zaburzeń równowagi elektrolitowej, które stanowią najczęstsze działania niepożądane. Podstawowym mechanizmem jest zwiększona diureza prowadząca do utraty elektrolitów wraz z moczem.²

Główne konsekwencje zaburzeń elektrolitowych obejmują:

• Hipokaliemia – objawiająca się zmęczeniem, sennością, osłabieniem mięśni, parestezjami, niedowładami, apatią oraz zmniejszeniem kurczliwości mięśni gładkich z towarzyszącymi zaparciami i wzdęciami. W ciężkich przypadkach może prowadzić do częściowej niedrożności jelit, porażennej niedrożności jelit, utraty przytomności czy śpiączki.³
• Hiponatremia – wraz z innymi zaburzeniami elektrolitowymi, takimi jak hipochloremia czy hipomagnezemia, często występująca podczas terapii hydrochlorotiazydem.⁴
• Odwodnienie i hipowolemia – powstające wskutek nadmiernej diurezy, mogą prowadzić do zagęszczenia krwi, a w rzadkich przypadkach skutkować drgawkami, śpiączką, splątaniem, zapaścią i ostrą niewydolnością nerek. U pacjentów w podeszłym wieku lub z chorobami żył może dojść do zakrzepicy lub zatoru.⁵
• Zasadowica metaboliczna – może wystąpić lub ulec nasileniu wskutek utraty elektrolitów i płynów.⁶

Nadmierna diureza może również powodować suchość błony śluzowej jamy ustnej, pragnienie, osłabienie, zawroty głowy, bóle i kurcze mięśni (zwłaszcza łydek), ból głowy, nerwowość, kołatania serca, niedociśnienie i niedociśnienie ortostatyczne.⁷

Zaburzenia metaboliczne

Hydrochlorotiazyd może również wpływać na metabolizm węglowodanów i lipidów, prowadząc do:⁸

• Hiperglikemii i cukromoczu – występujących zarówno u pacjentów bez wcześniejszych zaburzeń metabolicznych, jak i u osób z utajoną lub jawną cukrzycą, zwłaszcza przy współistniejącej hipokaliemii
• Zaostrzenia istniejącej cukrzycy lub ujawnienia cukrzycy utajonej⁹
• Hiperurykemii – mogącej prowadzić do napadów dny moczanowej u predysponowanych pacjentów
• Zwiększenia stężenia lipidów w surowicy krwi – w tym cholesterolu i triglicerydów

Zaburzenia dermatologiczne i nadwrażliwość

Lek może powodować różnorodne reakcje skórne, od łagodnych do ciężkich:¹⁰

• Alergiczne reakcje skórne – takie jak świąd, rumień, plamica, pokrzywka
• Nadwrażliwość na światło – objawiająca się wysypką po ekspozycji na promienie słoneczne
• Reakcje ciężkie – w tym martwicze zapalenie naczyń i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (występujące bardzo rzadko)¹¹
• Reakcje związane z toczniem – w tym skórna postać tocznia rumieniowatego, reakcje o typie tocznia rumieniowatego oraz reaktywacja skórnej postaci tocznia rumieniowatego (bardzo rzadko)

Zaburzenia hematologiczne

Zaburzenia hematologiczne mogą dotyczyć różnych linii komórkowych:¹²

• Małopłytkowość – często, czasami z towarzyszącą plamicą
• Leukopenia – niezbyt często
• Ciężkie zaburzenia – bardzo rzadko, obejmujące agranulocytozę, zahamowanie czynności szpiku kostnego, niedokrwistość aplastyczną i niedokrwistość hemolityczną. Opisywano również immunologiczną niedokrwistość hemolityczną spowodowaną tworzeniem przeciwciał przeciw hydrochlorotiazydowi podczas jednoczesnego stosowania metylodopy.¹³

Ryzyko onkologiczne

Istotnym działaniem niepożądanym hydrochlorotiazydu jest zwiększone ryzyko nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry (NMSC), w tym raka podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego skóry.¹⁴ Na podstawie badań epidemiologicznych stwierdzono związek między łączną dawką hydrochlorotiazydu a występowaniem tych nowotworów.¹⁵

Działania niepożądane ze strony układu narządu wzroku

Hydrochlorotiazyd może powodować różnorodne zaburzenia widzenia:¹⁶

• Niewyraźne widzenie – niezbyt często
• Widzenie na żółto (xanthopsia) – niezbyt często
• Zmniejszenie wydzielania łez – niezbyt często
• Nasilenie krótkowzroczności – niezbyt często
• Ostra krótkowzroczność – częstość nieznana
• Ostra jaskra zamkniętego kąta – częstość nieznana
• Nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką – częstość nieznana¹⁷

Działania niepożądane ze strony układu oddechowego

W rzadkich przypadkach hydrochlorotiazyd może wywoływać poważne zaburzenia układu oddechowego:¹⁸

• Ostre śródmiąższowe zapalenie płuc – niezbyt często
• Obrzęk płuc ze wstrząsem – bardzo rzadko, prawdopodobnie na skutek reakcji alergicznej
• Zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) – bardzo rzadko¹⁹

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego

Hydrochlorotiazyd często powoduje dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak:²⁰

• Utrata apetytu
• Nudności i wymioty
• Biegunka
• Bolesne skurcze jelit i ból brzucha
• Zaparcia – rzadko²¹

Niezbyt często może wystąpić zapalenie trzustki i hiperamylazemia.²²

Działania niepożądane ze strony wątroby

Zaburzenia wątroby obserwowane podczas terapii hydrochlorotiazydem obejmują:²³

• Cholestazę wewnątrzwątrobową z żółtaczką – niezbyt często
• Ostrą cholestazę z żółtaczką u pacjentów z wcześniej istniejącą kamicą żółciową – częstość nieznana²⁴

Działania niepożądane ze strony układu nerwowego

Rzadko występujące objawy neurologiczne obejmują:²⁵

• Parestezje
• Ból głowy
• Zawroty głowy lub uczucie „pustki” w głowie

Rzadko mogą również wystąpić zaburzenia snu i depresja.²⁶

Działania niepożądane ze strony nerek

Zaburzenia funkcji nerek związane z leczeniem hydrochlorotiazydem obejmują:²⁷

• Cukromocz – bardzo często
• Odwracalne zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy – często²⁸
• Śródmiąższowe zapalenie nerek – niezbyt często²⁹

Pozostałe działania niepożądane

Inne istotne działania niepożądane hydrochlorotiazydu to:

• Impotencja – niezbyt często³⁰
• Zapalenie naczyń (w pojedynczych przypadkach martwicze zapalenie naczyń) – niezbyt często³¹
• Gorączka polekowa – niezbyt często³²
• Reakcje nadwrażliwości – rzadko³³

Tabela działań niepożądanych Hydrochlorothiazide Orion

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem:³⁴

Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych
Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181 C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl³⁵

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.³⁶