Właściwości farmakodynamiczne
Figura 1 16,58-22,43 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/saszetkę

Właściwości farmakodynamiczne leku Figura 1

Lek Figura 1 zaliczany jest do grupy farmakoterapeutycznej leków przeczyszczających kontaktowych (kod ATC: A06AB06), zawierających jako substancję czynną glikozydy hydroksyantracenowe w przeliczeniu na sennozyd B. Preparat zawiera listki senesu pochodzące z roślin Cassia senna L. (C. acutifolia Delile), znane jako senes aleksandryjski lub chartumski, lub Cassia angustifolia Vahl, znane jako senes Tinnevelly.¹

Jedna saszetka leku Figura 1 zawiera 0,9 g listka senesu, co odpowiada 16,58-22,43 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B.²

Mechanizm działania

Działanie przeczyszczające leku Figura 1 opiera się na obecności pochodnych 1,8-dihydroksyantracenu, które wykazują efekt przeczyszczający. Szczególną rolę odgrywają β-O-połączone glikozydy (sennozydy), które nie ulegają absorpcji w górnej części przewodu pokarmowego. Dopiero po dotarciu do jelita grubego, bakterie jelitowe przekształcają je w aktywny metabolit – antron reiny, który jest odpowiedzialny za efekt terapeutyczny.³

Podwójny mechanizm działania

Działanie przeczyszczające leku Figura 1 opiera się na dwóch różnych, ale wzajemnie uzupełniających się mechanizmach:⁴

1. Stymulacja motoryki jelitowej – aktywne metabolity glikozydów hydroksyantracenowych pobudzają perystaltykę jelita grubego, co prowadzi do przyspieszonego pasażu jelitowego treści pokarmowej.⁵
2. Wpływ na procesy wydzielnicze – ten mechanizm zachodzi dwutorowo:
   • Hamowanie absorpcji wody i elektrolitów (szczególnie jonów Na⁺ i Cl⁻) przez komórki nabłonka okrężnicy, co określane jest jako efekt antyabsorpcyjny.
   • Zwiększenie przepuszczalności ścisłych połączeń międzykomórkowych i pobudzenie wydzielania wody oraz elektrolitów do światła jelita grubego (efekt stymulujący wydzielanie).

   Oba te procesy prowadzą do zwiększenia stężenia płynu i elektrolitów w świetle jelita grubego, co ułatwia defekację.⁶

Czas działania

Działanie przeczyszczające leku Figura 1 obserwuje się po upływie 8-12 godzin od podania. Jest to związane z czasem potrzebnym na transport substancji czynnej do okrężnicy oraz jej przemianę przez florę bakteryjną jelita grubego w aktywny metabolit.⁷ Ta stosunkowo długa latencja działania należy do charakterystycznych cech preparatów zawierających sennozydy i stanowi ważną informację dla pacjenta odnośnie do planowania czasu przyjęcia leku.