Właściwości farmakodynamiczne
Sennozydy

Właściwości farmakodynamiczne sennozydów

Sennozydy należą do grupy leków przeczyszczających zawierających pochodne 1,8-dihydroksyantracenu (kod ATC: A06AB06). Substancje te stanowią główny składnik aktywny preparatów takich jak Senalax Extra (zawierający 17 mg sumy sennozydów wapniowych w jednej tabletce powlekanej) oraz Senes Apteo Med (zawierający 28 mg sennozydów w jednej saszetce z ziołami do zaparzania).¹

Mechanizm działania

Sennozydy, będące β-O-glikozydami, wykazują działanie przeczyszczające poprzez złożony mechanizm biologiczny. Substancje te nie są wchłaniane w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Ich aktywacja następuje dopiero w jelicie grubym, gdzie pod wpływem bakterii jelitowych ulegają przekształceniu do aktywnych metabolitów – reinoantronów.^{2 3}

Podwójny mechanizm przeczyszczający

Działanie przeczyszczające sennozydów opiera się na dwóch głównych mechanizmach fizjologicznych:

Wpływ na motorykę jelita

Sennozydy wpływają na czynność motoryczną jelita grubego poprzez hamowanie pompy Na⁺/K⁺ oraz kanałów chlorkowych w błonie śluzowej okrężnicy. Ten mechanizm prowadzi do przyspieszenia pasażu jelitowego, a w konsekwencji – wskutek skróconego czasu kontaktu treści pokarmowej ze ścianą jelita – powoduje zmniejszenie resorpcji płynów.⁴

Dodatkowo reinoantron wykazuje bezpośrednie działanie na perystaltykę jelita grubego poprzez pobudzenie splotów nerwowych w mięśniówce, co zwiększa perystaltykę i powoduje przesuwanie kału.^{5 6}

Wpływ na procesy wydzielnicze

Drugim istotnym mechanizmem działania sennozydów jest wpływ na procesy wydzielania w jelicie grubym. Substancje te stymulują wydzielanie śluzu i chlorków, co prowadzi do wzmożonego wydzielania płynów do światła jelita.⁷

Interesujące jest, że w preparacie Senes Apteo Med zaobserwowano również efekt zmniejszenia sekrecji płynu przez ścianę jelit, co stanowi uzupełnienie mechanizmu działania.⁸

Czas działania

Charakterystyczną cechą działania sennozydów jest opóźniony efekt terapeutyczny. Defekacja po zastosowaniu preparatów zawierających sennozydy zachodzi po około 8-12 godzinach od podania. Ten przedział czasowy wynika z kilku czynników:

• czasu potrzebnego na przesuwanie się treści pokarmowej w jelicie
• czasu niezbędnego do metabolizmu substancji czynnej przez bakterie jelitowe
• czasu potrzebnego do uzyskania odpowiedniego stężenia składników aktywnych (reinoantronów)

⁹

Postaci farmaceutyczne zawierające sennozydy

Sennozydy są dostępne w różnych postaciach farmaceutycznych, co pozwala na dobór odpowiedniej formy leku w zależności od preferencji pacjenta. Wśród dostępnych na rynku produktów zawierających sennozydy można wymienić:

• Senalax Extra – tabletki powlekane barwy pomarańczowej, obustronnie wypukłe, zawierające 17 mg sumy sennozydów wapniowych w jednej tabletce¹⁰
• Senes Apteo Med – zioła do zaparzania w saszetkach, zawierające liść senesu (825 mg) i owoc senesu (275 mg), co przekłada się na 28 mg sennozydów w jednej saszetce¹¹

Każda z tych postaci zapewnia dostarczenie aktywnych metabolitów do jelita grubego, gdzie mogą one wywrzeć swoje działanie przeczyszczające zgodnie z opisanymi powyżej mechanizmami farmakodynamicznymi.^{12 13}