zakrzepica siatkówki
Zakrzepica siatkówki to poważne schorzenie okulistyczne, które występuje na skutek zablokowania naczyń żylnych lub tętniczych w siatkówce oka. Wyróżnia się dwa główne typy: zakrzepicę żyły środkowej siatkówki (CRVO) oraz zakrzepicę gałęzi żyły siatkówki (BRVO). Rzadziej występują zakrzepice tętnicze (CRAO i BRAO).
Czynniki ryzyka zakrzepicy siatkówki obejmują nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, hipercholesterolemię, choroby układu sercowo-naczyniowego, palenie tytoniu oraz wiek powyżej 60 lat. Istotną rolę odgrywają również zaburzenia krzepnięcia krwi, w tym trombofilię, zespół antyfosfolipidowy oraz hiperhomocysteinemię.
Objawy zakrzepicy siatkówki obejmują nagłe, bezbolesne pogorszenie ostrości widzenia, zawężenie pola widzenia lub mroczki. W badaniu dna oka stwierdza się obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, krwotoki siatkówkowe oraz charakterystyczny obraz „rozgałęzionych błyskawic” w przypadku CRVO lub „zgniecionej gałązki” w BRVO.
Diagnostyka opiera się na badaniu okulistycznym z oceną dna oka, angiografii fluoresceinowej oraz OCT siatkówki. W przypadkach niewyjaśnionych zaleca się diagnostykę w kierunku zaburzeń krzepnięcia i chorób układowych.
Leczenie zakrzepicy siatkówki obejmuje terapię iniekcjami doszklistkowymi anty-VEGF, steroidami, laseroterapię oraz postępowanie ukierunkowane na modyfikację czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. W wybranych przypadkach stosuje się leki przeciwkrzepliwe. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia, co pozwala zapobiec powikłaniom, takim jak jaskra neowaskularna czy trwała utrata widzenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Famenita
Stosowanie progesteronu w formie kapsułek miękkich Progesterone Effik (100 mg i 200 mg) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych powikłań, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, czy zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (zakrzepica żył, zatorowość płucna, zakrzepowe zapalenie żył, zakrzepica siatkówki). Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia niewyjaśnionej utraty widzenia, wytrzeszczu gałek ocznych, diplopii, tarczy zastoinowej, zmian naczyń siatkówki lub migreny o nowym początku bądź nasileniu. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentek powyżej 35. roku życia, palących tytoń oraz z czynnikami ryzyka miażdżycy (hipercholesterolemia, nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca). W przypadku terapii skojarzonej z estrogenami w ramach hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) istnieje podwyższone ryzyko zakrzepicy żył głębokich (DVT) oraz zatorowości płucnej (PE), co wymaga dokładnej oceny ryzyka przed rozpoczęciem leczenia.
ciałko żółte, diplopia, hormonalna terapia zastępcza, miażdżyca, migrena, podwójne widzenie, progesteron, rak piersi, tarcza zastoinowa, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, utrata widzenia, wytrzeszcz gałek ocznych, zaburzenia mózgowo-naczyniowe, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica siatkówki, zakrzepica żył, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmiany naczyń siatkówki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Famenita
Progesteron w postaci preparatu Progesterone Effik (kapsułki miękkie 100 mg i 200 mg) jest stosowany w terapii ginekologicznej, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych i zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar, zakrzepica żył i zatorowość płucna. Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia objawów takich jak nagła utrata widzenia, podwójne widzenie, wytrzeszcz czy zmiany w naczyniach siatkówki. Szczególną uwagę należy zwrócić u pacjentek powyżej 35 roku życia, palących oraz z czynnikami ryzyka miażdżycy (hipercholesterolemia, nadciśnienie, otyłość). Progesteron może być stosowany w połączeniu z estrogenami w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), jednak należy uwzględnić zwiększone ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz potencjalne, choć niejednoznaczne, ryzyko raka piersi.
astma oskrzelowa, badanie fizykalne, badanie przesiewowe raka szyjki macicy, biodostępność, choroba zakrzepowo-zatorowa, ciałko żółte, cukrzyca, cytologia, estrogenowa terapia zastępcza, hipercholesterolemia, hormonalna terapia zastępcza, mammografia, miażdżyca, migrena, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowość genetyczna, otyłość, padaczka, podwójne widzenie, powikłania sercowo-naczyniowe, progesteron, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, samobadanie piersi, samoistne poronienie, tarcza zastoinowa, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie mózgowo-naczyniowe, zaburzenie widzenia, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica siatkówki, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zmiany naczyń siatkówki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cavinton 5 mg/ml
Preparat Cavinton w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji (5 mg/ml winpocetyny) jest wskazany do parenteralnego leczenia ostrych i przewlekłych zaburzeń krążenia mózgowego, ocznych oraz słuchowych o podłożu naczyniowym. W ostrych stanach niedokrwiennych mózgu, takich jak przemijające niedokrwienie mózgu (TIA), udar niedokrwienny oraz stany po udarze, winpocetyna poprawia przepływ mózgowy, metabolizm neuronalny i redukuje deficyty neurologiczne. W okulistyce lek stosuje się w zakrzepicy naczyń siatkówki, niedrożności tętnicy i żyły środkowej siatkówki, gdzie poprawia mikrokrążenie i perfuzję tkanek oka. W zaburzeniach słuchu, w tym starczym przytępieniu słuchu naczyniowego, ototoksycznym uszkodzeniu ucha wewnętrznego, chorobie Ménière’a oraz szumach usznych, winpocetyna wspomaga mikrokrążenie i funkcję komórek słuchowych.
choroba Ménière’a, dysfagia, infuzja, mikrokrążenie, niedokrwienie mózgu, niedrożność tętnicy siatkówki, niedrożność żyły siatkówki, nietolerancja fruktozy, ototoksyczność, podanie dożylne, podanie parenteralne, przemijające niedokrwienie mózgu, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, stan poudarowy, szumy uszne, TIA, udar niedokrwienny mózgu, winpocetyna, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenia krążenia siatkówki, zakrzepica siatkówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Stediril 30 150 mcg + 30 mcg
Stediril 30, zawierający 150 µg lewonorgestrelu i 30 µg etynyloestradiolu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym (COC), którego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najpoważniejsze z nich to zaburzenia zakrzepowo-zatorowe zarówno w układzie żylnym, jak i tętniczym, zwiększone ryzyko nowotworów, w tym raka szyjki macicy, raka piersi oraz łagodnych nowotworów wątroby (guzkowo-ogniskowa hiperplazja i gruczolaki). Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania, od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000), a także tych o częstości nieznanej. Do najczęstszych objawów należą bóle głowy (w tym migrenowe), krwawienia śródcykliczne, plamienia, bóle i tkliwość piersi, nudności, wymioty oraz zmiany nastroju i libido. Rzadziej obserwuje się podwyższenie ciśnienia tętniczego, powiększenie żylaków, a bardzo rzadko poważne powikłania, takie jak zakrzepica siatkówki czy zapalenie nerwu wzrokowego prowadzące do zaburzeń widzenia.
choroba Leśniowskiego-Crohna, gruczolak wątroby, hipertrójglicerydemia, hirsutyzm, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, łagodny nowotwór wątroby, lewonorgestrel i etynyloestradiol, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, nietolerancja glukozy, obrzęk naczynioruchowy, pierwotny rak wątrobowokomórkowy, pląsawica, pokrzywka, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, retencja płynów, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakażenie drożdżakowe, zakrzepica siatkówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Stediril 30
Stediril 30, zawierający 150 mikrogramów lewonorgestrelu i 30 mikrogramów etynyloestradiolu, wymaga starannej kwalifikacji i monitorowania pacjentek ze względu na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, szczególnie w pierwszym roku stosowania. Częstość występowania choroby zakrzepowo-zatorowej u kobiet stosujących COC o niskiej dawce estrogenów (<50 mikrogramów etynyloestradiolu) wynosi 20-40 przypadków na 100 000 kobietolat, co jest wyższe niż u kobiet niestosujących (5-10/100 000 kobietolat), ale niższe niż ryzyko związane z ciążą (60/100 000 kobietolat). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z otyłością (BMI >30 kg/m²), nadciśnieniem tętniczym, migreną z aurą, paleniem tytoniu, hiperlipidemią, zaawansowanym wiekiem (>35 lat) oraz w okresach zwiększonego ryzyka zakrzepicy, takich jak przed i po zabiegach chirurgicznych, długotrwała immobilizacja czy połóg. Stediril 30 jest przeciwwskazany u kobiet z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym oraz u pacjentek z dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy ze względu na zawartość laktozy i sacharozy.
cholestaza ciężarnych, choroba zakrzepowo-zatorowa, gruczolak wątroby, hiperlipidemia, hipertrójglicerydemia, incydent mózgowo-naczyniowy, krwotok wewnątrzbrzuszny, laktoza jednowodna, lipoproteina o dużej gęstości, lipoproteina o małej gęstości, migrena z aurą, nadciśnienie tętnicze, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, owulacja, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, rak wątrobowokomórkowy, tarcza zastoinowa, test Papanicolaou, udar niedokrwienny, wirus brodawczaka ludzkiego, wymioty, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica siatkówki, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zastój żółci, zawał mięśnia sercowego, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zmiana naczyniowa siatkówki, zmniejszona tolerancja glukozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Methotrexat-Ebewe 100 mg/ml
Methotrexat-Ebewe (100 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) zawiera metotreksat, którego toksyczność i działania niepożądane są ściśle związane z dawką, drogą podania oraz czasem terapii. Ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić nawet po małych dawkach i na każdym etapie leczenia, co wymaga regularnego monitorowania pacjenta, zwłaszcza parametrów hematologicznych, czynności wątroby i nerek. Najczęstsze działania niepożądane to małopłytkowość, leukopenia, bóle głowy, zawroty głowy, kaszel, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej), podwyższone enzymy wątrobowe, łysienie oraz zmęczenie. Wczesnym objawem toksyczności jest wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, a poważne powikłania hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość) pojawiają się zwykle w ciągu 4-14 dni od podania. W przypadku znacznego spadku liczby krwinek konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii.
chłoniak, enzymy wątrobowe, hiperbilirubinemia, hipogammaglobulinemia, klirens kreatyniny, krwawienie pęcherzykowe, krwotok skórny, leukoencefalopatia, leukopenia, marskość wątroby, martwica kości szczęki, metotreksat, mielopatia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość megaloblastyczna, niedowład połowiczy, niewydolność nerek, ostre rozdęcie okrężnicy, owrzodzenie jamy ustnej, owrzodzenie żołądka, przewlekła leukoencefalopatia, rumień wielopostaciowy, sepsa, śródmiąższowe zapalenie płuc, stłuszczenie wątroby, wgłobienie mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia limfoproliferacyjne, zaburzenia spermatogenezy, zahamowanie szpiku kostnego, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica siatkówki, zapalenie błony śluzowej, zapalenie mózgu, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowych, zapalenie osierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie pajęczynówki, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie przeciążeniowe, zwłóknienie płuc