czynność rzęsek
Czynność rzęsek to nieustanny, skoordynowany ruch mikroskopijnych struktur komórkowych przypominających włoski, które pokrywają powierzchnię niektórych komórek nabłonkowych organizmu. Rzęski występują głównie w drogach oddechowych, jajowodach oraz ependymie układu nerwowego.
W drogach oddechowych rzęski poruszają się rytmicznie w kierunku jamy ustnej, transportując śluz wraz z uwięzionymi w nim cząsteczkami pyłu, bakteriami i innymi patogenami. Ten mechanizm, zwany transportem śluzowo-rzęskowym, stanowi pierwszą linię obrony układu oddechowego przed infekcjami i zanieczyszczeniami.
Zaburzenia czynności rzęsek mogą prowadzić do poważnych schorzeń, takich jak pierwotna dyskineza rzęsek (PCD), przewlekłe zapalenie zatok, przewlekłe zapalenie oskrzeli czy zwiększona podatność na infekcje dróg oddechowych. Czynnikami uszkadzającymi rzęski są m.in. dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza, infekcje wirusowe oraz niektóre leki.
Badanie czynności rzęsek ma istotne znaczenie diagnostyczne w schorzeniach układu oddechowego, a także w ocenie płodności u kobiet, gdzie prawidłowa aktywność rzęsek w jajowodach jest kluczowa dla transportu komórki jajowej.