reakcja typu opóźnionego
Reakcja typu opóźnionego, znana również jako nadwrażliwość typu IV lub reakcja nadwrażliwości komórkowej, to odpowiedź immunologiczna, która rozwija się po upływie co najmniej 24-72 godzin od kontaktu z antygenem. W przeciwieństwie do reakcji typu natychmiastowego, nie jest zależna od przeciwciał, lecz od uczulonych limfocytów T.
Mechanizm reakcji typu opóźnionego opiera się na aktywacji limfocytów T pomocniczych (Th1) i cytotoksycznych, które rozpoznają antygen prezentowany przez komórki prezentujące antygen (APC). Aktywowane limfocyty T wydzielają cytokiny prozapalne, takie jak interferon gamma, które przyciągają i aktywują makrofagi oraz inne komórki zapalne, prowadząc do rozwoju odpowiedzi zapalnej.
Klinicznie reakcje typu opóźnionego manifestują się jako kontaktowe zapalenie skóry (np. reakcja na nikiel, lateks), reakcja tuberkulinowa (test Mantoux), odrzucenie przeszczepu, czy niektóre choroby autoimmunologiczne. Charakterystycznymi objawami są obrzęk, zaczerwienienie, stwardnienie i ból w miejscu kontaktu z antygenem.
Diagnostyka reakcji typu opóźnionego obejmuje testy skórne (patch testy), próbę tuberkulinową oraz biopsję zmian. Leczenie koncentruje się na unikaniu czynnika wywołującego, stosowaniu glikokortykosteroidów miejscowo lub ogólnie oraz leków immunosupresyjnych w cięższych przypadkach.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Acnelec 1 mg/g
Acnelec w postaci żelu zawiera adapalen w stężeniu 1 mg/g i jest związany z szeregiem działań niepożądanych, głównie dermatologicznych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane objawy to sucha skóra, podrażnienie, pieczenie oraz rumień, występujące z częstością ≥1/100 do <1/10. Rzadziej pojawiają się kontaktowe zapalenie skóry, wyprysk, świąd, łuszczenie się skóry, oparzenia słoneczne oraz przejściowe nasilenie zmian trądzikowych. Występują także działania o nieznanej częstości, takie jak ból, obrzęk skóry, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, oparzenia miejscowe (w tym oparzenia II stopnia), a także zmiany pigmentacyjne. W przypadku okolic oczu mogą wystąpić podrażnienie, rumień, świąd i obrzęk powiek, co wymaga ostrożności przy aplikacji. Należy również monitorować rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu reakcje systemowe, takie jak reakcja anafilaktyczna i obrzęk naczynioruchowy.
adapalen, alergiczne zapalenie skóry, dyskomfort skóry, glikol propylenowy, hiperpigmentacja skóry, hipopigmentacja skóry, klasyfikacja częstości, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, narząd wzroku, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk powiek, oparzenie drugiego stopnia, oparzenie miejscowe, oparzenie słoneczne, parahydroksybenzoesan metylu, pieczenie skóry, podrażnienie powiek, podrażnienie skóry, powikłania, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja systemowa, reakcja typu opóźnionego, retinoidy, rumień, rumień powiek, sucha skóra, świąd, świąd powiek, trądzik, wyprysk z podrażnienia, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia oka, zaburzenia skóry, zmiany trądzikowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rapydan
Produkt leczniczy Rapydan, zawierający 70 mg lidokainy i 70 mg tetrakainy w postaci plastra leczniczego, wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących czasu aplikacji oraz liczby stosowanych plastrów, aby uniknąć nadmiernego wchłaniania substancji czynnych do krążenia ogólnego i związanych z tym ciężkich objawów ogólnoustrojowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, nerek i serca, a także u osób ze zwiększoną wrażliwością na lidokainę i tetrakainę oraz u pacjentów w ostrych stanach chorobowych. Rapydan zawiera również substancje pomocnicze – metylu parahydroksybenzoesan (0,35 mg) i propylu parahydroksybenzoesan (0,07 mg) – które mogą wywoływać reakcje alergiczne, w tym opóźnione reakcje nadwrażliwości.
działanie bakteriobójcze, działanie przeciwwirusowe, kontaktowe zapalenie skóry, lek miejscowo znieczulający, lidokaina i tetrakaina, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, plaster leczniczy, podanie podskórne, podrażnienie rogówki, reakcja alergiczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja typu opóźnionego, szczepionka BCG, układ sercowo-naczyniowy, wchłanianie ogólnoustrojowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności serca, zaburzenia czynności wątroby, żywa szczepionka - Leksykon substancji czynnych
Imikwimod – Przeciwwskazania stosowania
Imikwimod, stosowany miejscowo w postaci kremu 50 mg/g (Imikeraderm), jest silnym immunomodulatorem, którego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. W kremie obecne są substancje takie jak metylu parahydroksybenzoesan (E 218, 2,0 mg/g), propylu parahydroksybenzoesan (E 216, 0,2 mg/g), alkohol cetylowy (22,0 mg/g), alkohol stearylowy (31,0 mg/g), alkohol benzylowy (20,0 mg/g, 5 mg w saszetce) oraz butylohydroksytoluen (E 321, 0,0015 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne i miejscowe podrażnienia skóry. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z potwierdzoną alergią na parabeny oraz u osób z wrażliwą lub uszkodzoną skórą, gdyż ryzyko reakcji nadwrażliwości i kontaktowego zapalenia skóry jest w tych przypadkach znacznie podwyższone.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, butylohydroksytoluen, choroba autoimmunologiczna, działanie immunomodulujące, imikwimod, kontaktowe zapalenie skóry, metylu parahydroksybenzoesan, miejscowa reakcja skórna, nadwrażliwość, paraben, podrażnienie, propylu parahydroksybenzoesan, przeszczep narządu, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja typu opóźnionego, substancja czynna, zaburzenie immunologiczne - Leksykon substancji czynnych
Tetrakaina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tetrakaina, jako miejscowy anestetyk, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z dysfunkcjami wątroby, nerek, serca oraz u osób w stanie ogólnego złego samopoczucia, ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi i niedociśnieniem tętniczym, u których tetrakaina może nasilać niekorzystne efekty na układ krążenia. Reakcje alergiczne, w tym rzekomoanafilaktyczne, występują częściej niż przy stosowaniu innych anestetyków miejscowych, np. lidokainy, co wymaga od lekarza gotowości do szybkiej interwencji i edukacji pacjenta o konieczności natychmiastowego zgłaszania objawów alergii. W przypadku nasilenia świądu lub bólu po aplikacji preparatu należy niezwłocznie przerwać leczenie, gdyż mogą to być objawy nadwrażliwości lub innych działań niepożądanych.
działanie bakteriobójcze, działanie niepożądane ogólnoustrojowe, działanie przeciwwirusowe, kontaktowe zapalenie skóry, lek miejscowo znieczulający, niedociśnienie tętnicze, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, plaster leczniczy, podrażnienie rogówki, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja typu opóźnionego, tetrakaina, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby