Działania niepożądane
Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g

Liść senesu, zawierający 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B/g), jest stosowany jako środek przeczyszczający, jednak jego użycie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, głównie ze strony układu pokarmowego. Najczęściej obserwuje się bóle i skurcze brzucha oraz wodnisty stolec, szczególnie u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, co często wynika z indywidualnego przedawkowania i wymaga redukcji dawki. Ponadto mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, takie jak świąd, pokrzywka i wysypka, choć ich częstość nie jest dokładnie określona. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do pseudomelanosis coli – odwracalnych zmian pigmentacyjnych w błonie śluzowej jelita grubego – oraz zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, co u pacjentów z chorobami nerek lub przyjmujących diuretyki może skutkować białkomoczem i krwiomoczem, wymagającymi pilnej interwencji lekarskiej. Zmiana zabarwienia moczu na żółte lub czerwono-brązowe jest zjawiskiem fizjologicznym i nie ma istotnego znaczenia klinicznego.

Wskazania
Substancja czynna

Działania niepożądane liścia senesu

Liść senesu, zawierający 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/g, może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstotliwości występowania. Substancja czynna pozyskiwana jest z wysuszonych listków senesu (Sennae foliolum) otrzymywanych z różnych gatunków Cassia senna L. (C. acutifolia Delile) znanego jako senes aleksandryjski lub chartumski, lub Cassia angustifolia Vahl, znanego jako senes Tinnevelly.1

Często występujące działania niepożądane

Najczęściej obserwowane działania niepożądane związane są z układem pokarmowym. Pacjenci, szczególnie z zespołem jelita drażliwego, mogą doświadczać dolegliwości takich jak bóle i skurcze w obrębie jamy brzusznej oraz wodnisty stolec. Te objawy często wynikają z indywidualnego przedawkowania produktu i w takich przypadkach zaleca się redukcję dawki.2

Reakcje nadwrażliwości

U niektórych pacjentów mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości na składniki preparatu. Manifestują się one jako świąd, pokrzywka oraz miejscowa lub uogólniona wysypka. Częstość występowania tych reakcji nie została dokładnie określona na podstawie dostępnych danych.3

Działania niepożądane związane z długotrwałym stosowaniem

Długotrwałe przyjmowanie liścia senesu może prowadzić do poważniejszych konsekwencji zdrowotnych. Jednym z udokumentowanych skutków przewlekłego stosowania jest pseudomelanosis coli – zmiany pigmentacyjne w błonie śluzowej jelita grubego. Należy podkreślić, że zmiany te zazwyczaj ustępują po zaprzestaniu przyjmowania preparatu.4

Ponadto, przewlekłe stosowanie może skutkować zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, co ma szczególne znaczenie u pacjentów z chorobami nerek lub przyjmujących leki moczopędne. W konsekwencji mogą wystąpić białkomocz i krwiomocz – objawy wymagające natychmiastowej interwencji lekarskiej.5

Zmiany w zabarwieniu moczu

Przyjmowanie liścia senesu może powodować zmianę zabarwienia moczu na żółte lub czerwono-brązowe, w zależności od pH moczu. Jest to zjawisko fizjologiczne związane z obecnością metabolitów substancji czynnej i nie ma istotnego znaczenia klinicznego.6

Tabela działań niepożądanych liścia senesu

Układ/narząd Działanie niepożądane Opis Częstotliwość występowania
Układ immunologiczny Reakcje nadwrażliwości Świąd, pokrzywka, miejscowa lub uogólniona wysypka Nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Układ pokarmowy Bóle i skurcze brzucha Szczególnie nasilone u pacjentów z zespołem jelita drażliwego Częsta, zwłaszcza przy przedawkowaniu
Wodnisty stolec Może być wynikiem indywidualnego przedawkowania Częsta, zwłaszcza przy przedawkowaniu
Pseudomelanosis coli Zmiany pigmentacyjne w błonie śluzowej jelita grubego, ustępujące po zaprzestaniu stosowania preparatu Związana z długotrwałym stosowaniem
Układ moczowy Zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej Może prowadzić do poważniejszych konsekwencji zdrowotnych Związana z długotrwałym stosowaniem
Białkomocz i krwiomocz Wymaga konsultacji lekarskiej Związana z długotrwałym stosowaniem
Zmiana zabarwienia moczu Żółte lub czerwono-brązowe zabarwienie (zależne od pH), bez znaczenia klinicznego Częsta

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.7

Dane kontaktowe:

  • Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • Tel.: + 48 22 49 21 301
  • Faks: + 48 22 49 21 309
  • Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu do obrotu.8

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu i skonsultować się z lekarzem. Jeśli wystąpią bóle brzucha i wodnisty stolec, zaleca się redukcję dawki. Przy obserwacji innych działań niepożądanych, niewymienionych powyżej, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.9

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl