Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sennozyd B

Wpływ sennozydu B na płodność, ciążę i laktację

Sennozyd B jest substancją czynną należącą do grupy glikozydów hydroksyantracenowych, występującą w preparatach zawierających liść senesu (Sennae foliolum) oraz owoc senesu (Sennae fructus). Substancja ta pozyskiwana jest z różnych gatunków Cassia senna L. (C. acutifolia Delile), znanego jako senes aleksandryjski lub chartumski, lub Cassia angustifolia Vahl, znanego jako senes Tinnevelly. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje o wpływie sennozydu B na płodność, ciążę i laktację, które powinny być przekazywane przez lekarzy kobietom w ciąży lub karmiącym piersią.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie preparatów zawierających sennozyd B w okresie ciąży jest przeciwwskazane lub nie jest zalecane. Pomimo braku bezpośrednich doniesień o niepożądanym lub szkodliwym działaniu preparatów z senesu w czasie ciąży oraz braku potwierdzonych negatywnych wpływów na płód przy stosowaniu zalecanych dawek, istnieją istotne zastrzeżenia oparte na badaniach naukowych.^{2 3}

Głównym powodem przeciwwskazań są dane doświadczalne dotyczące ryzyka genotoksyczności niektórych antranoidów, w szczególności emodyny i aloe-emodyny, które są metabolitami sennozydu B. Badania eksperymentalne wykazały potencjalne działanie genotoksyczne tych związków, co stanowi podstawę do ostrożności i zakazu stosowania w okresie ciąży.^{4 5 6}

W przypadku preparatu Xenna Extra Comfort, pomimo braku doniesień o toksycznym działaniu na płód przy prawidłowym stosowaniu preparatów zawierających glikozydy hydroksyantracenowe, wyniki badań eksperymentalnych wskazujące na możliwe genotoksyczne działanie niektórych antranoidów stanowią podstawę do niezalecania stosowania leku przez kobiety w ciąży.⁷

Wpływ na karmienie piersią

Stosowanie preparatów zawierających sennozyd B w okresie karmienia piersią również jest przeciwwskazane lub nie jest zalecane. Przyczyną są dane wskazujące na przenikanie aktywnych metabolitów sennozydu B, takich jak reina, do mleka kobiecego.^{8 9}

Pomimo że przenikanie metabolitów do mleka matki zachodzi w niewielkich ilościach i dotychczas nie odnotowano efektu przeczyszczającego u niemowląt karmionych piersią, brak jest wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania preparatów z sennozydami w tym okresie.^{10 11 12}

W przypadku preparatu Xenna Extra Comfort, mimo braku zaobserwowania działania przeczyszczającego u niemowląt, nie zaleca się stosowania leku podczas karmienia piersią ze względu na niewystarczające dane dotyczące przenikania metabolitów do pokarmu.¹³

Wpływ na płodność

Dostępne dane dotyczące wpływu sennozydu B na płodność są ograniczone. Dla większości preparatów zawierających tę substancję brak jest szczegółowych danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi.^{14 15}

Bardziej szczegółowe informacje na temat płodności dostępne są dla preparatu Xenna. Badania przeprowadzone na szczurach nie wykazały wpływu sennozydów na płodność osobników zarówno żeńskich, jak i męskich. Niemniej jednak, ze względu na brak danych dotyczących wpływu preparatów senesu na płodność u ludzi, zaleca się ostrożność.¹⁶

Kobiety w wieku rozrodczym powinny być świadome, że stosowanie preparatów zawierających antranoidy nie jest zalecane w ciąży. Dodatkowo, należy poinformować pacjentki, że skrócenie czasu pasażu jelitowego przez sennozydy może potencjalnie zmniejszać absorpcję leków podawanych doustnie, w tym preparatów antykoncepcyjnych, co może mieć pośredni wpływ na planowanie rodziny.¹⁷

Zalecenia dla lekarzy dotyczące informowania pacjentek

Lekarze powinni przekazać kobietom w ciąży lub karmiącym piersią następujące informacje dotyczące stosowania preparatów zawierających sennozyd B:

• Stosowanie preparatów zawierających sennozyd B w czasie ciąży jest przeciwwskazane lub niezalecane ze względu na potencjalne ryzyko genotoksyczności niektórych metabolitów (emodyny, aloe-emodyny)¹⁸
• W okresie karmienia piersią stosowanie preparatów z sennozydami jest przeciwwskazane lub niezalecane, ponieważ aktywne metabolity (reina) przenikają do mleka matki, choć nie zaobserwowano dotychczas efektu przeczyszczającego u niemowląt karmionych naturalnie¹⁹
• Brak jest wystarczających danych dotyczących wpływu sennozydów na płodność u ludzi, choć badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu²⁰
• Kobiety w wieku rozrodczym stosujące doustne środki antykoncepcyjne powinny być świadome, że sennozydy, skracając czas pasażu jelitowego, mogą potencjalnie zmniejszać absorpcję tych leków²¹

Specyficzne zalecenia dla poszczególnych preparatów zawierających sennozyd B

Zależnie od konkretnego preparatu leczniczego zawierającego sennozyd B, lekarz powinien przekazać pacjentce dodatkowe informacje właściwe dla danego produktu:

• Liść Senesu, Senes fix – stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią jest jednoznacznie przeciwwskazane^{22 23}
• Red Senes Tea, Senefol, Xenna, Xenna Extra Comfort – stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest zalecane^{24 25 26 27}

Każdy z preparatów zawierających sennozyd B ma określoną zawartość glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B, co wpływa na dawkowanie i potencjalną siłę działania. Zawartość substancji czynnej różni się w zależności od preparatu: