Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Sennozyd B

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie sennozydu B

Dostępne dane przedkliniczne dotyczące sennozydu B pochodzą głównie z badań przeprowadzonych na strąkach senesu, a nie bezpośrednio na liściach senesu i ich przetworach. Ze względu na porównywalny skład obu części rośliny, wyniki badań na strąkach senesu można odnieść do preparatów zawierających liście senesu. Większość danych przedklinicznych dotyczy wyciągów ze strąków senesu, zawierających od 1,4% do 3,5% antranoidów, lub wyizolowanych substancji czynnych, takich jak reina, sennozydy A i B^{1 2 3}

Toksyczność ostra i przewlekła

Toksyczność ostra sennozydu B w badaniach na szczurach i myszach wykazała niską toksyczność po podaniu doustnym preparatów zawierających strąki senesu, ich wyciągi, jak również oczyszczone sennozydy.^{4 5 6}

W badaniach z podaniem pozajelitowym u myszy stwierdzono, że wyciągi wykazywały większą toksyczność niż oczyszczone glikozydy, co prawdopodobnie wynika z obecności aglikonów.⁷

Badania toksyczności subchronicznej

W 90-dniowym badaniu toksyczności subchronicznej na szczurach podawano strąki senesu w dawkach od 100 mg/kg do 1500 mg/kg masy ciała (dawka równoważna dla człowieka: 16-242 mg/kg). Testowany preparat zawierał 1,83% sennozydów A-D, co odpowiadało potencjalnej zawartości reiny na poziomie 1,6%, aloemodyny na poziomie 0,11% i emodyny na poziomie 0,014%.^{8 9 10}

Zaobserwowano następujące zmiany:

• We wszystkich badanych grupach stwierdzono niewielki przerost (hiperplazję) nabłonka jelita grubego, który był odwracalny po 8-tygodniowym okresie zdrowienia.^{11 12 13}
• Zmiany rozrostowe w nabłonku części przełykowej żołądka również były odwracalne.^{14 15 16}
• Zależne od dawki kanalikowe nacieki bazofilowe i przerost nabłonka nerek, bez zaburzeń czynnościowych, występowały po podaniu dawki 300 mg/kg na dzień lub większej. Te zmiany również były odwracalne.^{17 18 19}
• Gromadzenie brązowego pigmentu w kanalikach prowadziło do powstania ciemnych przebarwień powierzchni nerek, pozostających w mniejszym stopniu po okresie zdrowienia.^{20 21 22}
• Nie zaobserwowano zmian w splocie nerwowym okrężnicy.^{23 24 25}

W badaniu nie uzyskano wartości NOEL (ang. no-observable-effect-level – poziom niewywołujący dających się zaobserwować skutków działania).^{26 27}

Dodatkowo, nie wykazano specyficznej toksyczności sennozydów podawanych przez 4 tygodnie psom w dawce do 500 mg/kg masy ciała oraz szczurom w dawce 100 mg/kg masy ciała.^{28 29}

Badania mutagenności i genotoksyczności

Badania in vitro wykazały, że strąki senesu, wyciągi ze strąków senesu i kilka pochodnych hydroksyloantracenowych (z wyjątkiem sennozydów, reiny i sennidyn) były mutagenne i genotoksyczne w kilku systemach testów.^{30 31}

Szczególnie aloe-emodyna wykazywała działanie mutagenne, podczas gdy testy dla sennozydów A i B oraz reiny dawały wynik negatywny.^{32 33 34}

Badania in vivo nie potwierdziły działania mutagennego senesu i aloe-emodyny.^{35 36 37 38 39}

Badania kancerogenności

W długoterminowych badaniach nad potencjalnym działaniem rakotwórczym strąków senesu odnotowano wpływ na nerki i okrężnicę/jelito ślepe.^{40 41}

W 104-tygodniowym badaniu na szczurach, doustne podawanie preparatu ze strąków senesu w dawce do 300 mg/kg masy ciała nie wykazało działania rakotwórczego.^{42 43}

W innym 2-letnim badaniu, w którym szczurom podawano wyciąg ze strąków senesu, również nie stwierdzono działania rakotwórczego. Badany wyciąg zawierał 40,8% antranoidów, z których 35% stanowiły sennozydy, odpowiadające 25,2% potencjalnej reiny, 2,3% potencjalnej aloe-emodyny, 0,007% potencjalnej emodyny oraz 142 ppm wolnej aloe-emodyny i 9 ppm wolnej emodyny.^{44 45}

Kolejne badanie przeprowadzone na samodzielnej emodynie, podawanej przez 2 lata samcom i samicom szczura oraz myszy, nie wykazało działania kancerogennego u samców szczura i samic myszy, natomiast wyniki uzyskane u samic szczurów i samców myszy były niejednoznaczne.⁴⁶

Badania toksyczności reprodukcyjnej

U szczurów i królików otrzymujących doustnie sennozydy nie wykazano działań teratogennych, embrioletalnych ani toksycznego wpływu na płód.^{47 48}

Dodatkowo, nie stwierdzono wpływu na:

• poporodowy rozwój młodych szczurów,^{49 50 51}
• zachowanie matek opiekujących się potomstwem,^{52 53}
• płodność osobników obu płci.^{54 55}

Ryzyko raka jelita grubego w badaniach klinicznych

Przeprowadzono kilka badań klinicznych mających na celu określenie wpływu przewlekłego stosowania środków przeczyszczających zawierających antrachinony na ryzyko wystąpienia raka jelita grubego (RJG). Wyniki badań są niejednoznaczne:^{56 57}

• Niektóre badania wykazały związek pomiędzy stosowaniem środków przeczyszczających zawierających antrachinony a zachorowalnością na raka jelita grubego.^{58 59}
• Inne badania nie potwierdziły takiej zależności.^{60 61}
• Stwierdzono również związek podwyższonego ryzyka raka jelita grubego z samymi zaparciami i związanymi z nimi zwyczajami dietetycznymi.^{62 63 64}

Potrzebne są dalsze badania w celu ostatecznego określenia ryzyka rakotwórczości związanego ze stosowaniem środków przeczyszczających zawierających antrachinony.^{65 66 67}

Należy zaznaczyć, że krótkotrwałe i zgodne ze wskazaniami stosowanie strąków senesu uznaje się za bezpieczne.⁶⁸