zaburzenie związane z nadmiernym wydzielaniem prolaktyny
Wskazanie

Zaburzenia związane z nadmiernym wydzielaniem prolaktyny (hiperprolaktynemia) to stan, w którym dochodzi do podwyższenia stężenia prolaktyny w surowicy krwi powyżej wartości referencyjnych. U kobiet objawia się najczęściej zaburzeniami miesiączkowania (oligomenorrhea, amenorrhea), niepłodnością, mlekotokiem (galaktorrhea) oraz spadkiem libido. U mężczyzn hiperprolaktynemia może prowadzić do hipogonadyzmu, impotencji, ginekomastii, mlekotoku oraz również obniżenia libido.

Najczęstszą przyczyną hiperprolaktynemii są guzy przysadki wydzielające prolaktynę (prolaktynoma), jednak może być ona również spowodowana przez ciążę, pierwotną niedoczynność tarczycy, przewlekłą niewydolność nerek, marskość wątroby, uraz klatki piersiowej, czy też przyjmowanie niektórych leków (np. neuroleptyków, metoklopramidu, werapamilu, estrogenów).

W leczeniu farmakologicznym hiperprolaktynemii stosuje się przede wszystkim agonistów dopaminy. W Polsce dostępne są: bromokryptyna (Bromergon, Parlodel), kabergolina (Dostinex, Cabergolin) oraz chinagolid (Norprolac). Kabergolina jest obecnie najczęściej wybieranym lekiem ze względu na wyższą skuteczność i lepszą tolerancję w porównaniu do bromokryptyny. Leczenie operacyjne (najczęściej przezklinowa adenomektomia) rozważa się w przypadku oporności na leczenie farmakologiczne lub nietolerancji agonistów dopaminy.

Największą trudnością w leczeniu hiperprolaktynemii jest często nietolerancja agonistów dopaminy, przejawiająca się działaniami niepożądanymi takimi jak nudności, wymioty, zawroty głowy, hipotonia ortostatyczna czy zaburzenia psychiczne. Innym wyzwaniem jest oporność guza na leczenie farmakologiczne (ok. 10% przypadków) oraz nawroty po odstawieniu leków. W przypadku makrogruczolaków przysadki istotnym problemem może być również ucisk na skrzyżowanie nerwów wzrokowych prowadzący do zaburzeń pola widzenia oraz na pozostałe struktury przysadki powodujący niedobory innych hormonów.

Kluczowe w leczeniu jest regularne monitorowanie stężenia prolaktyny w surowicy oraz, w przypadku gruczolaków przysadki, wykonywanie okresowych badań obrazowych (MRI) w celu oceny skuteczności terapii. Pacjenci z hiperprolaktynemią wymagają zwykle długoterminowej opieki endokrynologicznej i indywidualnego dostosowania strategii leczenia.