Leki w grupie
„leki przeciwprolaktynowe”

Leki przeciwprolaktynowe to grupa preparatów stosowanych głównie w celu obniżenia stężenia prolaktyny we krwi. Działają one jako agoniści receptorów dopaminowych D2, naśladując działanie dopaminy – naturalnego inhibitora wydzielania prolaktyny przez przysadkę mózgową. Poprzez stymulację receptorów D2 w przysadce leki te hamują wydzielanie prolaktyny, co prowadzi do normalizacji jej poziomu we krwi.

Do najważniejszych leków przeciwprolaktynowych należą pochodne sporyszu (ergoliny) oraz nieergotaminowe pochodne dopaminy. Główne substancje czynne w tej grupie to bromokryptyna (preparaty: Bromergon, Parlodel), kabergolina (Dostinex, Cabergolin), chinagolid (Norprolac) oraz metylergometryna i pergolid. Najczęściej stosowanymi lekami w Polsce są bromokryptyna i kabergolina, przy czym ta druga jest nowocześniejszym preparatem o dłuższym czasie działania i mniejszej liczbie działań niepożądanych.

Leki przeciwprolaktynowe stosowane są przede wszystkim w leczeniu hiperprolaktynemii różnego pochodzenia, w tym gruczolaków przysadki wydzielających prolaktynę (prolaktynoma), a także w zaburzeniach miesiączkowania, niepłodności, mlekotoku i zespole policystycznych jajników. Mogą być również wykorzystywane w terapii choroby Parkinsona ze względu na ich działanie dopaminergiczne.

Główną zaletą stosowania leków przeciwprolaktynowych jest ich wysoka skuteczność w normalizacji poziomu prolaktyny oraz zdolność do zmniejszania wielkości gruczolaków przysadki. Kabergolina wykazuje skuteczność nawet u 90% pacjentów z hiperprolaktynemią. Leki te umożliwiają przywrócenie prawidłowych cykli miesiączkowych i płodności u kobiet oraz funkcji seksualnych u mężczyzn. W przypadku gruczolaków przysadki mogą stanowić alternatywę dla leczenia neurochirurgicznego.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwprolaktynowych obejmują głównie działania niepożądane, takie jak nudności, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne, bóle głowy oraz zaburzenia psychiczne. Pochodne sporyszu (szczególnie bromokryptyna) mogą powodować zwłóknienia zastawek serca, osierdzia, opłucnej i przestrzeni zaotrzewnowej przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek. Z tego powodu pacjenci długotrwale przyjmujący te leki, zwłaszcza w leczeniu choroby Parkinsona, powinni być regularnie monitorowani pod kątem powikłań sercowo-naczyniowych.

Leki przeciwprolaktynowe można podzielić na dwie główne podgrupy: pochodne ergotaminy (ergoliny) i nieergotaminowe pochodne dopaminy. Do ergolinowych należą bromokryptyna, kabergolina i chinagolid – charakteryzują się one strukturą chemiczną zbliżoną do sporyszu i większym ryzykiem działań niepożądanych związanych z układem sercowo-naczyniowym. Nieergotaminowe pochodne dopaminy (np. kwinagolid) mają mniej działań niepożądanych związanych z receptorami serotoninowymi i noradrenergicznymi, co przekłada się na lepszą tolerancję leczenia.