diagnostyka czynnościowa w onkologii
Wskazanie

Diagnostyka czynnościowa w onkologii to zespół badań pozwalających na ocenę funkcjonalności narządów i układów u pacjentów onkologicznych. W przeciwieństwie do diagnostyki strukturalnej (np. obrazowej), która pokazuje anatomię, diagnostyka czynnościowa ocenia, jak organy pracują, co jest kluczowe zarówno podczas kwalifikacji do leczenia, jak i monitorowania efektów terapii przeciwnowotworowej.

W ramach diagnostyki czynnościowej w onkologii wykonuje się badania takie jak: próby czynnościowe układu oddechowego (spirometria, DLCO), badania wydolnościowe (test 6-minutowego marszu), ocenę funkcji nerek (klirens kreatyniny), badania czynnościowe wątroby, scyntygrafię czy badania PET. Szczególnie ważnym narzędziem jest pozytonowa tomografia emisyjna (PET), wykorzystująca znakowaną glukozę (FDG) do identyfikacji metabolicznie aktywnych komórek nowotworowych.

W polskich ośrodkach onkologicznych dostępne są systemy do wykonywania tych badań, w tym aparaty PET-CT (np. Siemens Biograph, GE Discovery), spirometry (np. MasterScreen firmy Jaeger), urządzenia do scyntygrafii (Gamma Medica) oraz analizatory biochemiczne do oceny funkcji narządów (np. systemy Roche, Abbott).

Największym wyzwaniem diagnostyki czynnościowej w onkologii jest właściwa interpretacja wyników w kontekście stanu klinicznego pacjenta. Wyniki mogą być zaburzone przez samą chorobę nowotworową, stosowane leczenie, choroby współistniejące czy wiek pacjenta. Dodatkowo, dostępność niektórych zaawansowanych badań (np. PET z nowszymi znacznikami niż FDG) jest w Polsce ograniczona. Istotnym problemem jest także standaryzacja protokołów badań między różnymi ośrodkami oraz korelacja wyników diagnostyki czynnościowej z odpowiedzią na leczenie i rokowaniem.