glejak o wysokim stopniu złośliwości
Wskazanie

Glejak o wysokim stopniu złośliwości, inaczej glejak wysokozróżnicowany (high-grade glioma, HGG), to nowotwór pierwotny ośrodkowego układu nerwowego pochodzący z komórek glejowych. Do tej grupy zaliczamy przede wszystkim glejaka wielopostaciowego (glioblastoma multiforme, GBM, IV stopień wg WHO) oraz gwiaździaka anaplastycznego (III stopień wg WHO). Nowotwory te charakteryzują się szybkim wzrostem, wysoką inwazyjnością oraz niekorzystnym rokowaniem.

Diagnostyka glejaków wysokozróżnicowanych opiera się na badaniach obrazowych (MRI z kontrastem, rzadziej CT) oraz badaniu histopatologicznym materiału pobranego podczas biopsji stereotaktycznej lub operacji neurochirurgicznej. Coraz większe znaczenie mają również badania molekularne, w tym ocena statusu metylacji promotora genu MGMT, mutacji IDH1/2 czy kodelecji 1p/19q, które mają znaczenie prognostyczne i predykcyjne.

Standardowe leczenie glejaków wysokozróżnicowanych obejmuje maksymalną bezpieczną resekcję chirurgiczną, a następnie radioterapię z jednoczesną chemioterapią temozolomidem (schemat Stuppa). W Polsce stosowane są preparaty zawierające temozolomid, takie jak: Temodal, Temozolomid Accord, Temozolomid Glenmark, Temozolomid Sandoz, Temomedac. Po zakończeniu radioterapii pacjenci otrzymują chemioterapię uzupełniającą temozolomidem przez 6-12 cykli. U pacjentów z nawrotem choroby stosuje się leczenie systemowe (np. lomustyna, karmustyna, bewacyzumab – Avastin) lub ponowne leczenie miejscowe.

Największe trudności w leczeniu glejaków wysokozróżnicowanych wynikają z ich infiltracyjnego charakteru, co uniemożliwia całkowite usunięcie chirurgiczne, oraz z oporności na standardowe leczenie onkologiczne. Bariera krew-mózg stanowi dodatkową przeszkodę dla wielu leków przeciwnowotworowych. Wyzwaniem jest także zachowanie funkcji neurologicznych pacjenta podczas agresywnego leczenia. Pomimo intensywnego leczenia, mediana przeżycia w przypadku GBM wynosi około 14-16 miesięcy, a 5-letnie przeżycie osiąga mniej niż 10% pacjentów. Badania kliniczne nad nowymi terapiami, w tym immunoterapią, terapiami celowanymi czy wirusoterapią onkolityczną, dają nadzieję na poprawę tych niekorzystnych statystyk.