rdzeniak zarodkowy
Wskazanie

Rdzeniak zarodkowy (medulloblastoma) to złośliwy nowotwór mózgu wywodzący się z pierwotnych komórek neuroektodermalnych tylnego dołu czaszki. Jest najczęstszym złośliwym guzem mózgu u dzieci, stanowiąc około 20% wszystkich nowotworów ośrodkowego układu nerwowego w tej grupie wiekowej. Najczęściej występuje między 5. a 7. rokiem życia, rzadziej u dorosłych.

Objawy rdzeniaka zarodkowego związane są głównie z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym i obejmują bóle głowy (szczególnie poranne), wymioty, zaburzenia równowagi, oczopląs, ataksję chodu oraz zaburzenia widzenia. Ze względu na lokalizację w tylnym dole czaszki (najczęściej w robaku móżdżku) może powodować objawy móżdżkowe oraz wodonercze z powodu blokady przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego.

Leczenie rdzeniaka zarodkowego ma charakter multimodalny i obejmuje leczenie chirurgiczne, radioterapię oraz chemioterapię. W Polsce stosuje się protokoły leczenia oparte na schematach SIOP PNET/HIT. W chemioterapii wykorzystuje się leki takie jak: winkrystyna (Vincristin), lomustyna (CeeNU), cisplatyna (Cisplatin, Platidiam), cyklofosfamid (Endoxan), etopozyd (Etoposid, Etopozyd Ebewe) oraz karmustyna (BiCNU). W przypadku nawrotów stosuje się temozolomid (Temodal) lub kombinacje leków.

Największe trudności w leczeniu rdzeniaka zarodkowego wiążą się z jego tendencją do rozsiewu w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, co wymaga napromieniania całej osi mózgowo-rdzeniowej, a to z kolei może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych i endokrynologicznych, szczególnie u małych dzieci. Wyzwaniem jest również osiągnięcie maksymalnej resekcji guza przy jednoczesnym uniknięciu uszkodzenia ważnych struktur mózgu. U dzieci poniżej 3. roku życia leczenie jest szczególnie trudne ze względu na toksyczność radioterapii dla rozwijającego się mózgu, co wymaga modyfikacji protokołów terapeutycznych z większym naciskiem na chemioterapię.

Rokowanie zależy od podtypu molekularnego nowotworu, wieku pacjenta, zakresu resekcji oraz obecności przerzutów. Pięcioletnie przeżycie u dzieci wynosi około 70-80% w przypadku standardowego ryzyka, natomiast w grupie wysokiego ryzyka spada do 40-60%. Pacjenci wymagają długotrwałego monitorowania pod kątem nawrotów oraz późnych powikłań leczenia.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 21.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl