Zapalenie przełyku
Epidemiologia
Zapalenie przełyku stanowi istotny problem kliniczny o zróżnicowanej epidemiologii w zależności od typu choroby. Erozyjne zapalenie przełyku dotyka około 1% populacji, a refluksowe zapalenie przełyku (GERD) występuje u 5% osób w wieku 55 lat, z objawami refluksu u 33-44% populacji. Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) wykazuje gwałtowny wzrost zapadalności do 5-10 przypadków/100 000 osób/rok i częstości występowania 0,5-1/1000 osób, z bimodalnym szczytem wieku i przewagą u mężczyzn rasy kaukaskiej. Zakaźne zapalenie przełyku, głównie kandydoza i infekcje wirusowe (HSV, CMV), dotyczy głównie pacjentów z immunosupresją, zwłaszcza z AIDS. Achalazja, rzadka choroba motoryczna przełyku, wiąże się z 14,5-33-krotnie wyższym ryzykiem raka przełyku, choć rutynowy nadzór endoskopowy nie jest obecnie zalecany. Występują istotne różnice geograficzne i demograficzne w częstości zapaleń przełyku, a sezonowość objawów GERD i EoE sugeruje wpływ czynników środowiskowych i alergicznych.
- Epidemiologia zapalenia przełyku
- Epidemiologia erozyjnego zapalenia przełyku
- Epidemiologia eozynofilowego zapalenia przełyku
- Epidemiologia zakaźnych zapaleń przełyku
- Czynniki ryzyka i różnice demograficzne
- Nadzór i monitorowanie zapalenia przełyku
- Nadzór endoskopowy w refluksowym zapaleniu przełyku
- Nadzór endoskopowy w eozynofilowym zapaleniu przełyku
- Nadzór endoskopowy w achalazji
- Wskaźniki jakości endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego
- Trendy i prognozy epidemiologiczne
Epidemiologia zapalenia przełyku
Zapalenie przełyku (Esophagitis) stanowi istotny problem w praktyce klinicznej, którego epidemiologia różni się w zależności od typu schorzenia. Szacunki wskazują, że erozyjne zapalenie przełyku dotyka około 1% populacji ogólnej, natomiast zapalenie przełyku wywołane przez leki występuje z częstością około 3,9 przypadków na 100 000 osób rocznie, ze średnim wiekiem diagnozy wynoszącym 41,5 lat.12 Zapalenie przełyku związane z chorobą refluksową przełyku (GERD) jest jednym z najczęstszych typów i dotyka znaczącą część populacji, z objawami refluksu występującymi miesięcznie u 33-44% populacji ogólnej, a codziennymi objawami u 7-10% osób.3
Epidemiologia erozyjnego zapalenia przełyku
Częstość występowania refluksowego zapalenia przełyku w populacji ogólnej szacuje się na około 5% w grupie osób w wieku 55 lat, według danych z Szwedzkiego Rejestru Narodowego. Inne doniesienia wskazują na częstość występowania rzędu 2%.4 Badania przeprowadzone w Wielkiej Brytanii wskazują, że wśród pacjentów zgłaszających się do lekarza pierwszego kontaktu z objawami refluksowego zapalenia przełyku, zmiany zapalne w przełyku potwierdza się u 40-65% przypadków.5 Metaanaliza danych wskazuje, że około 25,53% pacjentów kierowanych na badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego otrzymuje diagnozę erozyjnego zapalenia przełyku.6
Występowanie erozyjnego zapalenia przełyku wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne. Najwyższą częstość występowania odnotowano w Afryce (47%, 95% CI=27%-68%) oraz na Bliskim Wschodzie (43%, 95% CI=28%-60%), podczas gdy najniższą w Azji (24%, 95% CI=22%-27%). W Ameryce (36%, 95% CI=30%-42%) i Europie (34%, 95% CI=25%-44%) częstość występowania jest wyższa niż w Azji.7 W badaniu przeprowadzonym w Korei częstość występowania refluksowego zapalenia przełyku wynosiła 8,8%, co było zgodne z poprzednimi badaniami w tym regionie.8
Epidemiologia eozynofilowego zapalenia przełyku
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) stało się w ostatnich dwóch dekadach istotną przyczyną chorobowości górnego odcinka przewodu pokarmowego. Częstość występowania EoE znacząco wzrosła, przekształcając się z rzadkiej jednostki chorobowej w schorzenie powszechnie spotykane w gabinetach gastroenterologicznych, oddziałach ratunkowych i pracowniach endoskopowych.910
Obecnie szacowana zapadalność (incydencja) na EoE wynosi od 5 do 10 przypadków na 100 000 osób rocznie, a częstość występowania (prevalencja) od 0,5 do 1 przypadku na 1000 osób.1112 Duża metaanaliza oszacowała wskaźniki zapadalności i częstości występowania u dzieci odpowiednio na 5,1 przypadków/100 000 osób/rok i 19,1 przypadków/100 000 osób.13 W badaniu populacyjnym w hrabstwie Olmsted w stanie Minnesota częstość występowania EoE oszacowano na 55 przypadków na 100 000 osób w 2006 roku.14
Co istotne, zapadalność na EoE rośnie w tempie, które przewyższa wzrost świadomości choroby i zwiększoną liczbę wykonywanych endoskopii, co sugeruje rzeczywisty wzrost częstości występowania tej choroby.1516 Przed 2007 rokiem częstość występowania EoE wynosiła 15,4 na 100 000 mieszkańców, a od 2017 roku wzrosła już do 63,2 na 100 000 mieszkańców.17 W Holandii wskaźniki zapadalności wzrosły z 0,01 nowych przypadków na 100 000 mieszkańców w 1995 roku do 3,16 nowych przypadków na 100 000 mieszkańców w 2019 roku.18
EoE może dotykać pacjentów w każdym wieku, ale wykazuje bimodalny szczyt występowania – najczęściej diagnozuje się go albo w wieku dziecięcym, albo w trzeciej dekadzie życia.19 Choroba występuje trzy razy częściej u mężczyzn niż u kobiet, ale nie obserwuje się różnic między płciami w zakresie nasilenia objawów.2021 EoE dotyka przede wszystkim osoby rasy kaukaskiej i wykazuje silny związek z współistniejącymi chorobami atopowymi, takimi jak astma, egzema, nieżyt nosa i alergie pokarmowe.2223
Według danych z raportu badawczego, całkowita zdiagnozowana populacja EoE w siedmiu głównych rynkach (Stany Zjednoczone, Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania i Japonia) wynosiła 547 924 przypadków w 2020 roku, przy czym Stany Zjednoczone miały najwyższą częstość występowania.24 Amerykańskie Towarzystwo Gastroenterologiczne zidentyfikowało EoE jako chorobę gwałtownie rosnącą zarówno pod względem zapadalności, jak i częstości występowania, z szacunkową liczbą ponad 450 000 osób dotkniętych tą chorobą w samych Stanach Zjednoczonych.25
Epidemiologia zakaźnych zapaleń przełyku
Częstość występowania objawowego zakaźnego zapalenia przełyku jest wysoka u osób z zespołem nabytego niedoboru odporności (AIDS), białaczką i chłoniakiem, natomiast niska (≤5%) w ogólnej populacji medycznej.26 Najpowszechniejszym typem zakaźnego zapalenia przełyku jest kandydoza przełyku, a drugim najczęstszym czynnikiem etiologicznym jest wirus opryszczki zwykłej typu I (HSV).27 Dokładne dane dotyczące częstości występowania opryszczkowego zapalenia przełyku są trudne do uzyskania, ale infekcja ta była zgłaszana u około 1% pacjentów z obniżoną odpornością i u nawet 43% pacjentów w badaniach autopsyjnych.28
Cytomegalowirus (CMV) jest uznaną przyczyną zapalenia przełyku. Bezobjawowe zakażenie CMV jest powszechne na całym świecie, a duży odsetek światowej populacji był narażony na kontakt z CMV. Przed epidemią AIDS, zakażenia CMV przełyku były głównie znajdowane w badaniach pośmiertnych. Pierwszy kliniczny przypadek zapalenia przełyku wywołanego przez CMV zgłoszono dopiero w 1985 roku.29 W przeciwieństwie do opryszczkowego zapalenia przełyku, zapalenie przełyku wywołane przez CMV prawie nigdy nie występuje u pacjentów z prawidłową odpornością, a zdecydowana większość dotkniętych osób ma AIDS.30
Czynniki ryzyka i różnice demograficzne
Wykazano różnice rasowe i etniczne w częstości występowania refluksowego zapalenia przełyku. Badania ze Stanów Zjednoczonych i Europy pokazują, że osoby rasy białej mają wyższą częstość występowania ciężkich stopni zapalenia przełyku i przełyku Barretta (powikłanie GERD) w porównaniu z Latynosami, osobami rasy czarnej i Azjatami.31 Szwedzkie populacyjne, przekrojowe badanie porównujące częstość występowania objawów refluksu żołądkowo-przełykowego wśród populacji angielskiej i szwedzkiej wykazało wyższą częstość występowania objawów refluksu co najmniej dwa razy w tygodniu w populacjach angielskich w porównaniu z populacjami szwedzkimi.32
W odniesieniu do różnic związanych z płcią, niektóre badania nie wykazują predylekcji płciowej.33 Inne badania wskazują, że mężczyźni są bardziej narażeni na rozwój ciężkich postaci zapalenia przełyku i powikłań, takich jak przełyk Barretta i gruczolakorak przełyku. Z kolei kobiety częściej cierpią na nieerozyjną chorobę refluksową (NERD) i objawowy GERD.34 Częstość występowania refluksowego zapalenia przełyku zwiększa się z wiekiem, szczególnie u kobiet po 50. roku życia.35
Interesujące jest, że badanie z Tajwanu przeprowadzone przez Chen i wsp. wykazało sezonowe zróżnicowanie w częstości występowania GERD.36 Badacze przeanalizowali łącznie 76 636 ambulatoryjnych wizyt w celu leczenia GERD między 2001 a 2006 rokiem i stwierdzili, że częstość występowania GERD wzrastała jesienią i zimą dla każdej płci, grupy wiekowej, a także grup łączonych.37
Nadzór i monitorowanie zapalenia przełyku
Monitorowanie i nadzór nad zapaleniem przełyku mają kluczowe znaczenie dla oceny skuteczności leczenia oraz wczesnego wykrywania potencjalnych powikłań. Szczególnie istotne jest to w przypadku ciężkich postaci zapalenia przełyku, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Nadzór endoskopowy w refluksowym zapaleniu przełyku
Amerykańskie Kolegium Gastroenterologii zaleca powtórne badanie endoskopowe po 8 tygodniach dla pacjentów z zapaleniem przełyku w stopniu C i D według klasyfikacji Los Angeles.38 W badaniu oceniającym przestrzeganie tych wytycznych stwierdzono, że 38,5% przypadków (139 z 361, 95% CI: 33,5-43,7) otrzymało zalecenie powtórzenia górnej endoskopii między 7 a 9 tygodniem.39 Jednakże zaobserwowano rozbieżność w przestrzeganiu zaleceń dotyczących powtórnej endoskopii w przypadkach ciężkiego zapalenia przełyku.40
Nadzór endoskopowy w eozynofilowym zapaleniu przełyku
Endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego odgrywa kluczową rolę nie tylko w diagnostyce EoE, ale również w monitorowaniu przebiegu choroby.41 Ocena aktywności endoskopowej za pomocą skali EREFS (Endoscopic Reference Score) jest szeroko stosowana w randomizowanych badaniach kontrolowanych placebo dotyczących EoE.42
W przypadku EoE korelacja między objawami a histologicznym nasileniem choroby jest słaba, dlatego okresowe badania endoskopowe są prawdopodobnie uzasadnione.43 Górna endoskopia przewodu pokarmowego co trzy lata wydaje się rozsądna dla pacjentów bezobjawowych lub tych, którzy wymagają krótkich kursów miejscowych steroidów w celu zapewnienia odpowiedniej kontroli choroby na poziomie histologicznym.44 Terapia może być odpowiednio dostosowana, jeśli biopsje ujawnią trwającą subkliniczną chorobę. Endoskopię należy wcześniej powtórzyć u pacjentów, u których objawy ulegają zmianie lub pogorszeniu.45
Wytyczne nie zalecają rutynowego nadzoru endoskopowego w kierunku nowotworów przełyku u pacjentów z EoE.46 Dowody z dużego przekrojowego badania populacyjnego nie wykazały związku między rakiem przełyku a EoE.47 Pomimo potrzeby większych prospektywnych badań długoterminowych, obecnie nie ma dowodów na to, że EoE może stanowić przednowotwororwy stan przełyku, a rutynowe badania endoskopowe w tym celu nie są zalecane.48
Nadzór endoskopowy w achalazji
Achalazja jest rzadkim zaburzeniem motoryki przełyku o szacowanej zapadalności 1,6/100 000 i częstości występowania 10,8/100 000 według badania populacyjnego.49 Pacjenci z achalazją mają wyższe ryzyko rozwoju raka przełyku, z szacowanym ryzykiem 14,5- do 33-krotnie wyższym niż w populacji ogólnej.50 Duże, długoterminowe badanie prospektywne wykazało, że względne współczynnik ryzyka raka przełyku wynosił 28 u pacjentów z achalazją w porównaniu z grupą kontrolną.51
Pomimo tych zagrożeń, rola nadzoru nad rakiem u pacjentów z achalazją pozostaje niejasna.52 Obecne wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Endoskopii Przewodu Pokarmowego i Amerykańskiego Kolegium Gastroenterologii (ACG) nie zalecają rutynowego nadzoru endoskopowego u pacjentów z achalazją.53 Zgodnie z wytycznymi ACG, nadzór wykraczający poza wczesne wykrywanie raka, taki jak wykrywanie późnych powikłań achalazji, ma potencjalne korzyści, ale potrzeba więcej dowodów, aby określić, czy korzyści z praktyk nadzoru przewyższają koszty.54
Niektórzy zalecają okresowy nadzór endoskopowy po 15-20 latach od wystąpienia objawów, ponieważ rak przełyku zwykle nie występuje wcześniej niż 20 lat po wystąpieniu objawów achalazji lub u osób z chorobą w stadium końcowym.55 Jednakże optymalny interwał nadzoru nie został jeszcze określony.56 Dlatego ważne jest zidentyfikowanie pacjentów z grupy ryzyka, którzy mogą odnieść korzyści ze strategii nadzoru.57 Pacjenci z achalazją i zapaleniem przełyku z retencją mogą być odpowiednimi kandydatami do endoskopii nadzorczej.58
Wskaźniki jakości endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego
Aktualizacja wskaźników jakości dla ezofagogastroduodenoskopii (EGD) zawiera zalecenia dotyczące częstych schorzeń, w tym erozyjnego zapalenia przełyku, przełyku Barretta, choroby wrzodowej, krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego i stanów przedrakowych żołądka.59 Szczególny nacisk kładzie się na wysokiej jakości badania przesiewowe i nadzór nad stanami przedrakowymi, obejmujące badanie w świetle białym i chromoendoskopię, przestrzeganie określonych protokołów biopsji oraz podkreślenie znaczenia wyznaczania odpowiednich interwałów nadzoru.60
W przypadku pacjentów ze stanami przedrakowymi żołądka konieczna jest stratyfikacja ryzyka w celu ukierunkowania potrzeby i czasu nadzoru endoskopowego, a także dokładne pobranie biopsji, ponieważ są one związane z rakiem żołądka.61
Trendy i prognozy epidemiologiczne
Analiza trendów epidemiologicznych wskazuje na znaczące zmiany w częstości występowania różnych typów zapalenia przełyku na przestrzeni lat.
Globalne trendy w zapaleniu refluksowym
Choroba refluksowa przełyku (GERD) jest rozpowszechniona na całym świecie. W Stanach Zjednoczonych badania wykazały, że około 18,1-27,8% populacji doświadcza objawów GERD, co jest zgodne z danymi z innych krajów zachodnich.62 Globalnie, częstość występowania GERD znacznie się różni, wahając się od 2,5% do 7,8% w Azji Wschodniej, 8,8% do 25,9% w Europie i 8,7% do 33,1% na Bliskim Wschodzie.63 Globalny standaryzowany względem wieku wskaźnik częstości występowania GERD pozostał stosunkowo stabilny, z szacowanymi 9574,45 na 100 000 populacji w 2019 roku.64
Podobnie jak w przypadku dorosłych, obserwuje się rosnącą tendencję występowania GERD również w populacji pediatrycznej. Nelson i wsp. odnotowali zwiększoną częstość występowania GERD, która wynosiła od 12% do 50% u dzieci w wieku 0-18 lat między 2000 a 2005 rokiem.65
Regionalne i międzynarodowe trendy w EoE
EoE wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne w zakresie częstości występowania. Choroba została zgłoszona w kilku krajach Ameryki Północnej i Południowej, Europy, Azji i Australii.66 Badanie bazy danych patologicznych ze Stanów Zjednoczonych wykazało, że choroba została wykryta w większości stanów, które zgłosiły dane.67
Wyniki jednego badania sugerowały możliwość występowania regionalnych różnic, z wyższą częstością występowania w stanach północno-wschodnich i niższą częstością występowania w stanach zachodnich.68 Diagnoza wydawała się również częstsza w środowiskach miejskich w porównaniu z wiejskimi. W przeciwieństwie do tego, inne badanie, które analizowało krajową bazę danych patologicznych, ujawniło przeciwne wzorce ze zwiększonym prawdopodobieństwem EoE na zachodzie i w środowiskach wiejskich.69 Częstość występowania w Stanach Zjednoczonych może również różnić się między strefami klimatycznymi, z wyższą częstością występowania w strefach zimnych i suchych w porównaniu ze strefami tropikalnymi.70
W Korei obserwuje się trend wzrostowy w diagnozowaniu EoE. Według jednego badania, łącznie wykonano 25 271 endoskopowych biopsji przełyku w trzecioligowym ośrodku opieki, z których 72 wykazały EoE po patologicznym i klinicznym przeglądzie każdego przypadku.71 Chociaż liczba biopsji przełyku wydaje się wzrastać tylko nieznacznie w latach 2006-2016, liczba pacjentów z rozpoznaniem EoE znacznie wzrosła w ciągu 12 lat (p<0,001).72 Wieloośrodkowe badanie w obszarze miasta Busan i prowincji Gyeongsangnam-do również wykazało rosnący trend w diagnostyce EoE.73
W Ameryce Łacińskiej przeprowadzono pierwsze badanie dotyczące częstości występowania pediatrycznego EoE. Wyniki wykazały ogólną częstość występowania w okresie 3,69 x 1 000 (zakres: 0,2-25,4 x 1 000) w grupie 29 253 dzieci ocenianych w łącznie 36 pediatrycznych ośrodkach gastroenterologicznych w okresie od kwietnia do czerwca 2016 roku.74 Szacowana częstość występowania w grupie 4 152 pacjentów poddanych endoskopii była co najmniej 6-krotnie wyższa: 26 x 1 000 (zakres: 2,6-82,3 x 1 000).75
Przyczyny wzrostu zachorowań na EoE
Dokładne przyczyny rosnącej częstości występowania EoE pozostają w dużej mierze nieznane i nie można ich wytłumaczyć wyłącznie zwiększoną świadomością choroby.7677 Istnieje znaczące zainteresowanie zrozumieniem tych zmian, w tym czynników epidemiologicznych, takich jak wczesne wydarzenia życiowe, procesy zakaźne, czynniki środowiskowe i nawyki żywieniowe.78
Wyjaśnienie przyczyn gwałtownego wzrostu zapadalności i częstości występowania EoE jest aktywnym obszarem badań, a możliwości obejmują zmiany w alergenach pokarmowych i aeroalergenach, inne czynniki środowiskowe, zmniejszenie występowania Helicobacter pylori oraz ekspozycje we wczesnym okresie życia.7980
Sezonowe zaostrzenia objawów, które zostały opisane, sugerowały możliwą rolę aeroalergenów.81 Interesującą kwestią jest sezonowość występowania i nasilenia objawów. W badaniu holenderskim nie stwierdzono korelacji między porą roku a liczbą nowo zdiagnozowanych pacjentów.82 Jednak według badań przeprowadzonych na dzieciach w Stanach Zjednoczonych, 45% przypadków zdiagnozowano wiosną.83 Ponadto, w amerykańskim badaniu dotyczącym sezonowych zaostrzeń EoE u dorosłych i dzieci, 71% przypadków wystąpiło w miesiącach jesiennych i letnich.84
Wpływ czynników społeczno-demograficznych
Niedawne badania zwracają uwagę na rosnące obciążenie kliniczne związane z EoE, podkreślając długotrwałe nierówności w diagnostyce i opiece wynikające z społecznych determinantów zdrowia.85 W wywiadzie dla HCPLive, Gold opisuje wzrost zapadalności i częstości występowania EoE we wszystkich grupach wiekowych, ze znacznym obciążeniem pacjentów, od ograniczeń społecznych u dzieci po częste korzystanie z opieki zdrowotnej i nieobecności w pracy u dorosłych.86
Opisuje również, w jaki sposób odpowiednie badania nie są przeprowadzane we wszystkich populacjach pacjentów, co przyczynia się do błędnych przekonań na temat tego, kto jest rzeczywiście dotknięty EoE, które jest powszechnie uważane za chorobę dotykającą tylko białych mężczyzn.87 Gold dodatkowo zwraca uwagę na znaczenie rozszerzenia edukacji i działań informacyjnych w niedostatecznie reprezentowanych społecznościach, usuwania strukturalnych barier w opiece oraz prowadzenia bardziej inkluzywnych badań w celu zrozumienia, jak EoE może manifestować się różnie w różnych grupach rasowych i etnicznych.88
Głębsze zrozumienie czynników społeczno-demograficznych wpływających na EoE może pomóc w opracowaniu strategii promocji zdrowia publicznego, które lepiej odpowiadają na potrzeby wszystkich dotkniętych populacji. Priorytetem powinny być przyszłe badania koncentrujące się na populacjach, które mogą nie mieć dostępu do opieki zdrowotnej, mogą nie mieć odpowiedniej wiedzy, ale mogą również doświadczać niewiarygodnego obciążenia EoE.89
| Typ zapalenia przełyku | Zapadalność (Incydencja) | Częstość występowania (Prevalencja) | Grupy wysokiego ryzyka | Trendy |
|---|---|---|---|---|
| Erozyjne zapalenie przełyku | Brak dokładnych danych | ~1% populacji ogólnej, 25,53% pacjentów endoskopowych | Mężczyźni, osoby starsze, osoby rasy kaukaskiej | Stosunkowo stabilne w czasie |
| Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) | 5-10 przypadków/100 000 osób/rok | 0,5-1 przypadek/1000 osób (50-100/100 000) | Mężczyźni (3:1), osoby rasy kaukaskiej, osoby z chorobami atopowymi | Gwałtowny wzrost od ~15/100 000 przed 2007 do ~63/100 000 po 2017 |
| Zapalenie przełyku wywołane lekami | 3,9/100 000 osób/rok | Brak dokładnych danych | Średni wiek 41,5 lat, nieznacznie częściej u kobiet | Brak wyraźnych trendów |
| Kandydoza przełyku | Brak dokładnych danych | Wysoka u osób z immunosupresją, ≤5% w populacji ogólnej | Pacjenci z AIDS, nowotworami hematologicznymi, immunosupresją | Spadek u pacjentów z AIDS po wprowadzeniu HAART |
| Zapalenie przełyku wywołane CMV | Brak dokładnych danych | Prawie wyłącznie u osób z immunosupresją | Pacjenci z AIDS, po przeszczepach narządów miąższowych | Spadek u pacjentów z AIDS, wzrost u pacjentów po przeszczepach |
| Popromienne zapalenie przełyku | Brak dokładnych danych | Częste powikłanie radioterapii przy dawkach 6000 cGy | Pacjenci poddawani radioterapii klatki piersiowej | Brak wyraźnych trendów, zależne od dawki promieniowania |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.