Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Pantoprazole REIG JOFRE (40 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań) jako inhibitor pompy protonowej może wchodzić w interakcje z wieloma grupami leków. Mechanizm tych interakcji wynika głównie z silnego i długotrwałego hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku, co wpływa na zmianę pH żołądkowego, a także z metabolizmu pantoprazolu przez enzymy wątrobowe cytochromu P-450.¹

Leki, których wchłanianie zależy od pH żołądkowego

Pantoprazol może istotnie zmniejszać wchłanianie leków, których biodostępność jest uzależniona od kwaśnego pH w żołądku. Do tej grupy należą przede wszystkim:²

• Azole przeciwgrzybicze – ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol – których wchłanianie może być istotnie zmniejszone przy jednoczesnym stosowaniu z pantoprazolem
• Erlotynib – lek przeciwnowotworowy, którego biodostępność jest znacząco ograniczona przy stosowaniu z inhibitorami pompy protonowej

Interakcje z lekami stosowanymi w terapii HIV

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie pantoprazolu z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażenia HIV. Atazanawir i inne leki przeciw HIV, których wchłanianie jest zależne od pH, mogą wykazywać istotnie zmniejszoną biodostępność przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami pompy protonowej. Obniżenie stężenia tych leków może prowadzić do zmniejszenia ich skuteczności terapeutycznej, co jest szczególnie istotne w przypadku leczenia przeciwwirusowego.³

Z uwagi na powyższe, jednoczesne stosowanie pantoprazolu z atazanawirem nie jest zalecane.⁴

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

W badaniach farmakokinetycznych nie stwierdzono istotnych interakcji między pantoprazolem a pochodnymi kumaryny, takimi jak fenprokumon czy warfaryna. Jednak po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano pojedyncze przypadki zmian wartości INR (międzynarodowy współczynnik znormalizowany) podczas jednoczesnego stosowania tych leków.⁵

W związku z tym, u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe będące pochodnymi kumaryny (fenprokumon lub warfaryna) zaleca się kontrolę czasu protrombinowego/INR w następujących sytuacjach:⁶

• po rozpoczęciu leczenia pantoprazolem
• po zakończeniu leczenia pantoprazolem
• podczas nieregularnego stosowania pantoprazolu

Metabolizm i interakcje związane z układem cytochromu P-450

Pantoprazol jest intensywnie metabolizowany w wątrobie przez układ enzymatyczny cytochromu P-450. Głównym szlakiem metabolicznym jest demetylacja przy udziale enzymu CYP2C19, natomiast inne szlaki metaboliczne obejmują utlenienie przez CYP3A4.⁷

Przeprowadzono liczne badania interakcji pantoprazolu z substancjami metabolizowanymi przez ten sam układ enzymatyczny, które nie wykazały klinicznie istotnych interakcji z następującymi lekami:⁸

• Karbamazepina – lek przeciwpadaczkowy
• Diazepam – lek przeciwlękowy i uspokajający
• Glibenklamid – doustny lek przeciwcukrzycowy
• Nifedypina – lek przeciwnadciśnieniowy
• Doustne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel i etynyloestriadol

Wyniki przeprowadzonych badań wskazują również, że pantoprazol nie wpływa na metabolizm substancji czynnych metabolizowanych przez inne izoformy cytochromu P-450:⁹

• CYP1A2 – kofeina, teofilina
• CYP2C9 – piroksykam, diklofenak, naproksen
• CYP2D6 – metoprolol
• CYP2E1 – etanol

Pantoprazol również nie wpływa na zależne od glikoproteiny P wchłanianie digoksyny.¹⁰

Interakcje z antybiotykami i środkami zobojętniającymi

Nie wykazano klinicznie istotnych interakcji przy jednoczesnym stosowaniu pantoprazolu z antybiotykami: klarytromycyną, metronidazolem czy amoksycyliną, które są często używane w terapii eradykacyjnej Helicobacter pylori.¹¹

Badania wykazały również brak interakcji pantoprazolu ze środkami zobojętniającymi kwas żołądkowy.¹²

Interakcje pantoprazolu z alkoholem

Chociaż w materiałach źródłowych nie są bezpośrednio opisane interakcje pantoprazolu z alkoholem, należy uwzględnić kilka istotnych aspektów klinicznych związanych z ich jednoczesnym stosowaniem:

Mechanizm potencjalnych interakcji

Alkohol i pantoprazol mogą oddziaływać na fizjologię przewodu pokarmowego na kilka sposobów:

• Wpływ na błonę śluzową żołądka – alkohol może drażnić błonę śluzową żołądka, podczas gdy pantoprazol zmniejsza wydzielanie kwasu solnego. Te przeciwstawne działania mogą modyfikować odpowiedź terapeutyczną.
• Metabolizm wątrobowy – zarówno alkohol, jak i pantoprazol są metabolizowane w wątrobie, choć głównie przez różne układy enzymatyczne. Pantoprazol jest metabolizowany głównie przez CYP2C19 i CYP3A4, podczas gdy alkohol głównie przez dehydrogenazę alkoholową i w mniejszym stopniu przez CYP2E1.

Aspekty kliniczne

Z punktu widzenia praktyki klinicznej, należy uwzględnić następujące kwestie:

• Skuteczność leczenia – spożywanie alkoholu może zmniejszać skuteczność leczenia choroby wrzodowej i refluksowej przez nasilenie wydzielania kwasu żołądkowego oraz drażnienia błony śluzowej przewodu pokarmowego, co może częściowo neutralizować terapeutyczne działanie pantoprazolu.
• Zwiększone ryzyko działań niepożądanych – jednoczesne stosowanie alkoholu może nasilać niektóre działania niepożądane pantoprazolu, takie jak bóle głowy, zawroty głowy czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
• Wpływ na wątrobę – długotrwałe spożywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby, co może zmieniać metabolizm pantoprazolu.

Zalecenia kliniczne

Chociaż nie ma formalnych przeciwwskazań do jednoczesnego stosowania pantoprazolu i alkoholu, zaleca się:

• Ograniczenie spożycia alkoholu podczas leczenia pantoprazolem, szczególnie u pacjentów z chorobą wrzodową, refluksem żołądkowo-przełykowym lub zapaleniem błony śluzowej żołądka.
• Monitorowanie pacjentów pod kątem nasilonych działań niepożądanych przy jednoczesnym stosowaniu obu substancji.
• Szczególną ostrożność u pacjentów z chorobami wątroby, u których zarówno alkohol, jak i metabolizm leków mogą stanowić dodatkowe obciążenie dla tego narządu.

Tabela interakcji pantoprazolu z innymi lekami