maczugowiec

Maczugowiec (Corynebacterium) to rodzaj Gram-dodatnich bakterii należący do rodziny Corynebacteriaceae. Są to nieprzetrwalnikujące, nieruchliwe pałeczki o charakterystycznym kształcie maczugowatym, wynikającym z nieregularnego podziału komórkowego. Bakterie te występują powszechnie w środowisku, na skórze i błonach śluzowych człowieka oraz zwierząt.

Najbardziej znanym gatunkiem patogennym jest Corynebacterium diphtheriae – czynnik etiologiczny błonicy (dyfteryt). Wydziela on egzotoksynę (toksynę błoniczą), która hamuje syntezę białek w komórkach gospodarza i może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie mięśnia sercowego czy porażenie nerwów. Inne gatunki patogenne to m.in. C. urealyticum (odpowiedzialny za zakażenia układu moczowego) oraz C. jeikeium (powodujący zakażenia szpitalne).

Diagnostyka maczugowców opiera się na metodach hodowlanych (charakterystyczny wzrost na podłożu Löfflera), badaniach mikroskopowych (barwienie metodą Neissera uwidacznia ziarnistości metachromatyczne) oraz testach biochemicznych. W przypadku C. diphtheriae kluczowe jest również oznaczenie zdolności do produkcji toksyny (test Eleka). Leczenie zakażeń wywołanych przez maczugowce obejmuje antybiotykoterapię (najczęściej penicyliną, erytromycyną lub klindamycyną), a w przypadku błonicy – również podanie swoistej antytoksyny.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl