β-laktamaza
β-laktamaza to enzym wytwarzany przez niektóre bakterie, który ma zdolność hydrolizowania pierścienia β-laktamowego obecnego w antybiotykach β-laktamowych, takich jak penicyliny, cefalosporyny, karbapenemy i monobaktamy. Hydroliza ta prowadzi do inaktywacji tych antybiotyków, co skutkuje opornością bakterii na leczenie.
Istnieje wiele rodzajów β-laktamaz, które klasyfikuje się według dwóch głównych systemów: klasyfikacji molekularnej Amblera (klasy A, B, C i D) oraz funkcjonalnej klasyfikacji Bush-Jacoby-Medeiros. Szczególne znaczenie kliniczne mają β-laktamazy o rozszerzonym spektrum działania (ESBL), β-laktamazy AmpC oraz karbapenemazy, które odpowiadają za oporność na szerokie spektrum antybiotyków β-laktamowych.
Diagnostyka obecności β-laktamaz w bakteriach jest kluczowa dla wyboru odpowiedniej terapii antybiotykowej. Stosuje się zarówno metody fenotypowe (np. test z kwasem klawulanowym, test z kloksacyliną), jak i metody molekularne do wykrywania genów kodujących te enzymy. W leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie produkujące β-laktamazy stosuje się inhibitory β-laktamaz (np. kwas klawulanowy, sulbaktam, tazobaktam) w połączeniu z antybiotykami β-laktamowymi lub alternatywne grupy antybiotyków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tarfazolin 1 g
Cefazolina, półsyntetyczna cefalosporyna I generacji, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie transpeptydazy PBP, co prowadzi do zahamowania syntezy ściany komórkowej bakterii i aktywacji enzymów autolitycznych, skutkując lizy komórkowej. Charakteryzuje się wysoką stabilnością wobec wielu β-laktamaz, co umożliwia skuteczne leczenie zakażeń wywołanych przez szczepy oporne na penicyliny. Cefazolina wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmujące bakterie Gram-dodatnie, takie jak Staphylococcus aureus (w tym szczepy produkujące penicylinazę), Staphylococcus epidermidis (z wyłączeniem szczepów MRSA i MRSE), Streptococcus spp. (z wyjątkiem Enterococcus) oraz Streptococcus pneumoniae, a także wybrane bakterie Gram-ujemne, w tym Escherichia coli, Proteus mirabilis, Klebsiella spp., Enterobacter aerogenes i Haemophilus influenzae.
antybiotyk beta-laktamowy, bakteria beztlenowa, białko wiążące penicylinę, biosynteza ściany komórkowej bakterii, cefalosporyna I generacji, cefazolina, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, Enterobacter aerogenes, enzym autolityczny, Escherichia coli, gronkowiec skórny, gronkowiec złocisty, Haemophilus influenzae, klasyfikacja ATC, Klebsiella pneumoniae, MRSA, osmoliza komórki bakteryjnej, paciorkowiec, penicylinaza, pneumokok, profilaktyka okołooperacyjna, Proteus mirabilis, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, synteza ściany komórkowej, zakażenie tkanek miękkich, zakażenie układu moczowego, zakażenie układu oddechowego, β-laktamaza - Leksykon substancji czynnych
Ampicylina – Właściwości farmakodynamiczne
Ampicylina, będąca półsyntetyczną penicyliną z grupy β-laktamów, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii przez wiązanie się z białkami wiążącymi penicyliny (PBP). Jej skuteczność zależy od utrzymania stężenia leku powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC). W preparatach łączonych z inhibitorem β-laktamaz, takim jak sulbaktam, ampicylina zachowuje aktywność przeciwko szczepom wytwarzającym β-laktamazy, a sulbaktam działa jako nieodwracalny inhibitor tych enzymów, co zwiększa spektrum działania i skuteczność terapeutyczną. Sulbaktam dodatkowo łączy się z PBP, co może zwiększać podatność niektórych szczepów na terapię. Spektrum działania ampicyliny z sulbaktamem obejmuje m.in. Staphylococcus aureus (w tym szczepy oporne na penicylinę i niektóre na metycylinę), Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae (także szczepy wytwarzające β-laktamazę), Moraxella catarrhalis, Enterobacterales oraz bakterie beztlenowe, w tym Bacteroides fragilis. Preparat Unasyn, będący prolekiem ampicyliny i sulbaktamu, dodatkowo działa na Neisseria meningitidis i Neisseria gonorrhoeae.
antybiotyk β-laktamowy, bakteroid kruchy, białko wiążące penicylinę, cefoksytyna, dikloksacylina, dwoinka rzeżączki, dwoinka zapalenia opon mózgowych, flukloksacylina, gronkowiec naskórkowy, gronkowiec złocisty, inhibitor β-laktamaz, kloksacylina, kwas klawulanowy, metycylina, minimalne stężenie hamujące, mukopeptyd, oksacylina, oporność krzyżowa, paciorkowiec kałowy, pałeczka hemofilna, pałeczka Moraxella, pałeczka okrężnicy, parametr farmakokinetyczno-farmakodynamiczny, penicylina benzylowa, penicylina izoksazolilowa, penicylina szerokowidmowa, penicylinaza, pierścień β-laktamowy, pneumokok, spektrum przeciwbakteryjne, sulbaktam, sultamycylina, β-laktamaza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ceclor MR 375 mg
Cefaklor w postaci tabletek powlekanych o przedłużonym uwalnianiu (Ceclor MR) jest cefalosporynowym antybiotykiem stosowanym w leczeniu zakażeń bakteryjnych wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na jego działanie. Preparat dostępny jest w dawkach 375 mg, 500 mg oraz 750 mg. Wskazania obejmują ostre i zaostrzone zapalenie oskrzeli, zapalenie gardła i migdałków, zapalenie płuc oraz zatok, a także niepowikłane zakażenia dolnego odcinka układu moczowego (zapalenie pęcherza moczowego, bezobjawowa bakteriuria) oraz zakażenia skóry i tkanek miękkich. Cefaklor jest skuteczny wobec Streptococcus pneumoniae (z wyłączeniem szczepów o obniżonej wrażliwości na penicylinę), Haemophilus influenzae (w tym szczepów produkujących β-laktamazy), Moraxella catarrhalis, Streptococcus pyogenes oraz Staphylococcus aureus (z wyłączeniem szczepów MRSA). W zakażeniach układu moczowego działa na Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis oraz Staphylococcus saprophyticus.
antybiotyk cefalosporynowy, badanie mikrobiologiczne, bakteriuria, cefaklor, choroba reumatyczna, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae, Klebsiella pneumoniae, lek przeciwbakteryjny, Moraxella catarrhalis, MRSA, paciorkowiec grupy A, Proteus mirabilis, przewlekłe zapalenie oskrzeli, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus saprophyticus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, szczep oporny na metycylinę, zakażenie dróg oddechowych, zakażenie niepowikłane, zakażenie skóry, zakażenie układu moczowego, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, zapalenie zatok, β-laktamaza - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tarcefoksym 2 g
Cefotaksym, cefalosporyna III generacji z grupy beta-laktamów (kod ATC: J01DD01), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego obejmujące bakterie Gram-dodatnie, Gram-ujemne oraz beztlenowe. Mechanizm jego działania polega na hamowaniu transpeptydazy, co prowadzi do zahamowania syntezy ściany komórkowej bakterii i lizy komórkowej. Cefotaksym jest skuteczny wobec wielu szczepów opornych na inne antybiotyki, w tym Staphylococcus aureus (zarówno β-laktamazo-dodatnich, jak i ujemnych), Streptococcus pneumoniae, Escherichia coli, Haemophilus influenzae (w tym szczepy oporne na ampicylinę), Klebsiella pneumoniae oraz Neisseria gonorrhoeae. Ponadto wykazuje aktywność wobec bakterii beztlenowych, takich jak Bacteroides spp. i Fusobacterium spp., z wyjątkiem większości szczepów Clostridium difficile, które są oporne na cefotaksym.
Acinetobacter, antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, biosynteza ściany komórkowej, cefalosporyna, cefalosporyna trzeciej generacji, Citrobacter, Clostridium difficile, działanie bakteriobójcze, Enterobacter, Enterococcus, Escherichia coli, Fusobacterium, Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae, Klebsiella pneumoniae, liza komórki bakteryjnej, Morganella morganii, mukopolisacharyd, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, oporność na ampicylinę, oporność wielolekowa, Peptococcus, Peptostreptococcus, Proteus mirabilis, proteus vulgaris, Providencia rettgeri, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, transpeptydaza, β-laktamaza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ceclor MR 750 mg
Cefaklor w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Ceclor MR) dostępny jest w dawkach 375 mg, 500 mg oraz 750 mg i stanowi cefalosporynowy antybiotyk o szerokim spektrum działania przeciwko bakteriom Gram-dodatnim i Gram-ujemnym. Wskazania do stosowania obejmują ostre i zaostrzone przewlekłe zapalenie oskrzeli, zapalenie gardła i migdałków, zapalenie płuc, zatok, niepowikłane zakażenia dolnego odcinka układu moczowego oraz zakażenia skóry i przydatków skórnych. Cefaklor jest skuteczny wobec patogenów takich jak Streptococcus pneumoniae (z wyłączeniem szczepów o obniżonej wrażliwości na penicylinę), Haemophilus influenzae (w tym szczepy produkujące β-laktamazy), Moraxella catarrhalis, Streptococcus pyogenes, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis, Staphylococcus saprophyticus oraz niektórych szczepów Staphylococcus aureus i Staphylococcus epidermidis, z zastrzeżeniem oporności szczepów MRSA.
antybiogram, antybiotyk cefalosporynowy, antybiotykoterapia, bakteriuria bezobjawowa, cefaklor, choroba reumatyczna, diagnostyka mikrobiologiczna, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella catarrhalis, oporność bakteryjna, ostre zapalenie oskrzeli, paciorkowiec grupy A, Proteus mirabilis, przewlekłe zapalenie oskrzeli, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus saprophyticus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, szczep metycylinooporny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zakażenie bakteryjne, zakażenie układu moczowego, zapalenie gardła i migdałków, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, zapalenie zatok, β-laktamaza - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefaleksyna TZF 500 mg
Cefaleksyna, będąca cefalosporyną pierwszej generacji (kod ATC: J01DB01), jest półsyntetycznym antybiotykiem β-laktamowym o szerokim spektrum działania bakteriobójczego, stosowanym doustnie. Mechanizm jej działania polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokadę enzymu transpeptydazy, co prowadzi do osłabienia struktury ściany i śmierci komórki bakteryjnej. Cefaleksyna wykazuje oporność na β-laktamazy produkowane przez bakterie Gram-ujemne oraz gronkowce, co czyni ją skuteczną w leczeniu zakażeń wywołanych przez penicylinazooporne szczepy Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella catarrhalis oraz Proteus mirabilis.
antybiotyk β-laktamowy, cefalosporyna I generacji, cefalosporyna pierwszej generacji, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, lek przeciwbakteryjny, metycylinooporny gronkowiec, Moraxella catarrhalis, MRSA, penicylinaza, Proteus mirabilis, ściana komórkowa bakterii, spektrum działania przeciwbakteryjnego, Staphylococcus aureus, Streptococcus faecalis, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, transpeptydaza, właściwość bakteriobójcza, zakażenie dróg oddechowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie płuc, β-laktamaza - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ampicillin TZF 1 g
Ampicylina, substancja czynna leku Ampicillin TZF, jest półsyntetyczną penicyliną β-laktamową o szerokim spektrum działania (kod ATC: J01CA01). Mechanizm jej działania polega na bakteriobójczym hamowaniu biosyntezy ściany komórkowej bakterii poprzez wiązanie się z białkami wiążącymi penicyliny (PBP), co prowadzi do zaburzenia syntezy peptydoglikanu i lizy komórki bakteryjnej. Ampicylina jest podatna na hydrolizę przez β-laktamazy, co ogranicza jej skuteczność wobec bakterii produkujących te enzymy. Wykazuje aktywność in vitro przeciwko wielu patogenom Gram-dodatnim (np. Streptococcus pneumoniae, paciorkowce α- i β-hemolizujące, niektóre gronkowce niewytwarzające penicylinazy) oraz Gram-ujemnym (m.in. Haemophilus influenzae, Neisseria gonorrhoeae, Escherichia coli, Salmonella spp.). Nie jest skuteczna wobec bakterii produkujących β-laktamazy, takich jak większość gronkowców, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella spp. czy Enterobacter spp., a także nie działa na Rickettsia, Mycoplasma i Miyagawanella.
antybiotyk β-laktamowy, Bacillus anthracis, białko wiążące penicyliny, biosynteza ściany komórkowej, Clostridium, czerwonka bakteryjna, dur brzuszny, endokarditis, Enterobacter, enterokok, Escherichia coli, gronkowiec, Haemophilus influenzae, Klebsiella, Mycoplasma, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, oporność krzyżowa, paciorkowiec hemolizujący, penicylina o szerokim spektrum, penicylinaza, pierścień β-laktamowy, pneumokok, półsyntetyczna penicylina, pozaszpitalne zapalenie płuc, Proteus mirabilis, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, Rickettsia, rzeżączka, Salmonella typhi, shigella, sól sodowa, Streptococcus pneumoniae, synteza peptydoglikanu, wąglik, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie ucha środkowego, β-laktamaza