β-laktamaza o rozszerzonym spektrum
β-laktamazy o rozszerzonym spektrum (ESBL – Extended-Spectrum Beta-Lactamases) to enzymy bakteryjne zdolne do hydrolizowania i inaktywowania antybiotyków β-laktamowych, w tym penicylin, cefalosporyn I, II, III i IV generacji oraz monobaktamów (aztreonamu). Są one produkowane głównie przez pałeczki z rodziny Enterobacteriaceae, takie jak Escherichia coli i Klebsiella pneumoniae.
Bakterie wytwarzające ESBL stanowią poważne wyzwanie terapeutyczne, ponieważ powodują oporność na większość powszechnie stosowanych antybiotyków β-laktamowych. Głównym mechanizmem działania tych enzymów jest hydroliza pierścienia β-laktamowego w strukturze antybiotyku, co prowadzi do jego inaktywacji. Warto zauważyć, że ESBL są wrażliwe na inhibitory β-laktamaz, takie jak kwas klawulanowy, sulbaktam i tazobaktam.
Diagnostyka zakażeń wywołanych przez szczepy ESBL-dodatnie opiera się na badaniach mikrobiologicznych z oznaczeniem lekowrażliwości oraz testach fenotypowych potwierdzających produkcję tych enzymów. W leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie wytwarzające ESBL najczęściej stosuje się karbapenemy, które są odporne na działanie tych enzymów. Alternatywnie można rozważyć zastosowanie połączeń β-laktamów z inhibitorami β-laktamaz lub antybiotyków z innych grup.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Moloxin 400 mg/250 ml
Moksyfloksacyna, substancja czynna leku Moloxin (400 mg/250 ml, roztwór do infuzji), jest fluorochinolonem o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, działającym poprzez hamowanie gyrazy DNA i topoizomerazy IV, co prowadzi do zahamowania replikacji i naprawy DNA bakterii. Skuteczność terapeutyczna moksyfloksacyny zależy od stosunku AUC24/MIC, a oporność rozwija się głównie przez mutacje w genach kodujących enzymy docelowe, mechanizmy efflux, zmniejszoną przepuszczalność błony oraz ochronę enzymów przez białka. Istotne jest zjawisko oporności krzyżowej w obrębie fluorochinolonów, natomiast mechanizmy oporności innych grup antybiotyków nie wpływają na jej aktywność. EUCAST określił kliniczne wartości graniczne MIC i stref zahamowania wzrostu dla różnych patogenów, np. Staphylococcus spp. wrażliwe przy MIC ≤0,5 mg/l i strefie ≥24 mm, a oporne przy MIC >1 mg/l i strefie <21 mm.
antybiogram, Chlamydophila pneumoniae, Enterococcus faecalis, Escherichia coli, fluorochinolon, gorączka Q, gyraza DNA, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Legionella pneumophila, mechanizm oporności, minimalne stężenie hamujące, moksyfloksacyna, mycoplasma pneumoniae, oporność krzyżowa, POChP, pozaszpitalne zapalenie płuc, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, szczep metycylinooporny, topoizomeraza IV, zakażenie układu moczowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, β-laktamaza o rozszerzonym spektrum - Leksykon substancji czynnych
Piwmecylina – Właściwości farmakodynamiczne
Piwmecylinam, zawarty w produkcie leczniczym X-Systo w dawce 400 mg/tabletkę, jest prolekiem beta-laktamowego antybiotyku mecylinamu, należącego do penicylin o rozszerzonym spektrum działania (kod ATC: J01CA08). Po podaniu doustnym ulega szybkiemu wchłanianiu i hydrolizie do aktywnej formy, wykazującej selektywną aktywność bakteriobójczą wobec bakterii gram-ujemnych, głównie poprzez specyficzne wiązanie z białkiem PBP-2. Mecylinam charakteryzuje się niskim wpływem na fizjologiczną mikroflorę oraz niskim ryzykiem indukcji oporności krzyżowej z innymi beta-laktamami, a także wykazuje odporność na większość β-laktamaz, w tym ESBL. Wartości graniczne EUCAST dla wrażliwości wynoszą ≤ 8 mg/L dla szczepów Escherichia coli, Klebsiella spp. i Proteus mirabilis, co jest istotne przy interpretacji wyników badań mikrobiologicznych.
antybiotyk beta-laktamowy, bakteria Gram-ujemna, biosynteza ściany komórkowej, działanie synergistyczne, Enterobacteriaceae, Enterococcus faecalis, ESBL, Escherichia coli, ester piwaloiloksymetylowy, EUCAST, Klebsiella, mecylinam, mikroflora fizjologiczna, niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego, nieswoista esteraza, penicylina o rozszerzonym spektrum, piwmecylinam, Proteus mirabilis, Pseudomonas, Staphylococcus saprophyticus, wartość graniczna wrażliwości, zakażenie dróg moczowych, β-laktamaza o rozszerzonym spektrum - Leksykon substancji czynnych
Ertapenem – Właściwości farmakodynamiczne
Ertapenem, należący do grupy karbapenemów β-laktamowych (kod ATC: J01DH03), działa poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez wiązanie się z białkami PBP, głównie PBP 2 i PBP 3 w Escherichia coli. Jego skuteczność koreluje z czasem, w którym stężenie osoczowe przekracza MIC, ustalone według wytycznych EUCAST na ≤ 0,5 mg/L dla większości wrażliwych drobnoustrojów, w tym Enterobacterales, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae oraz bakterii beztlenowych. Ertapenem wykazuje odporność na hydrolizę przez większość β-laktamaz, z wyjątkiem metalo-β-laktamaz, a oporność rozwija się głównie w wyniku utraty poryn, aktywnego efluksu lub obecności enzymów typu IMP, VIM czy KPC. Gronkowce metycylinooporne oraz Pseudomonas aeruginosa są naturalnie oporne na ertapenem, a oporność krzyżowa z innymi grupami antybiotyków nie jest obserwowana, choć mechanizmy ograniczające penetrację i efluks mogą wpływać na wielolekooporność.
antybiotyk β-laktamowy, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, bakteriemia, białko wiążące penicylinę, Citrobacter freundii, Clostridium, Enterobacter aerogenes, Enterobacter cloacae, Enterobacteriaceae, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Escherichia coli, Fusobacterium, gronkowiec metycylinooporny, Haemophilus influenzae, karbapenem, karbapenemaza KPC, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae, Moraxella catarrhalis, Morganella morganii, najmniejsze stężenie hamujące, pozaszpitalne zapalenie płuc, Proteus mirabilis, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, Serratia marcescens, Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, zakażenie wewnątrzbrzuszne, β-laktamaza o rozszerzonym spektrum