Właściwości farmakodynamiczne
Piwmecylina

Właściwości farmakodynamiczne piwmecylinamu

Piwmecylinam, występujący w produkcie leczniczym X-Systo w postaci chlorowodorku (400 mg w każdej tabletce powlekanej), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwbakteryjnych do stosowania wewnętrznego, konkretnie do penicylin o rozszerzonym spektrum działania (kod ATC: J01CA08).¹

Mechanizm działania

Piwmecylinam jest prekursorem aktywnego antybiotyku, stanowiącym ester piwaloiloksymetylowy kwasu amidynopenicylanowego, znanego jako mecylinam. Po podaniu doustnym, piwmecylinam jest dobrze przyswajany przez organizm, a następnie hydrolizowany do aktywnej formy – mecylinamu. Proces ten zachodzi dzięki działaniu nieswoistych esteraz występujących we krwi, błonie śluzowej żołądka i jelit oraz w innych tkankach.²

Mecylinam to antybiotyk beta-laktamowy o wąskim spektrum działania, wykazujący aktywność bakteriobójczą głównie wobec bakterii gram-ujemnych. Jego działanie polega na zakłócaniu biosyntezy ściany komórkowej bakterii.³

Cechą wyróżniającą mecylinam spośród innych antybiotyków beta-laktamowych jest jego wysoka swoistość względem białka wiążącego penicylinę 2 (PBP-2) w ścianie komórkowej bakterii gram-ujemnych. Ta właściwość odróżnia go od innych beta-laktamów, które wykazują większe powinowactwo do gram-ujemnych PBP-1A, -1B lub -3.⁴

Efekt synergistyczny

Istotną właściwością mecylinamu jest zdolność do działania synergistycznego z innymi antybiotykami beta-laktamowymi. Zaobserwowano efekt synergii przy jednoczesnym stosowaniu mecylinamu z:⁵

• ampicyliną
• amoksycyliną
• cefoksytyną
• cefalotyną
• cefazoliną
• cefradyną
• cefamandolem
• ceftazydymem
• ceftriaksonem

⁶

Efekt synergistyczny obserwuje się przede wszystkim w oddziaływaniu na wybrane izolaty z rodziny Enterobacteriaceae.⁷

Wpływ na mikroflorę fizjologiczną

X-Systo wykazuje niskie oddziaływanie na normalną mikroflorę organizmu człowieka. Minimalne zaburzenia dotyczą naturalnej flory bakteryjnej skóry, jamy ustnej, jelit oraz pochwy, co stanowi istotną zaletę tego antybiotyku w porównaniu z preparatami o szerszym spektrum działania.⁸

Oporność bakterii na piwmecylinam

Ze względu na wąskie spektrum aktywnego działania piwmecylinamu, ukierunkowane głównie na pałeczki gram-ujemne, ryzyko przyczyniania się tego antybiotyku do rozprzestrzeniania opornych szczepów bakterii jest stosunkowo niewielkie.⁹

Unikalna właściwość piwmecylinamu, polegająca na wyłącznym działaniu na białko PBP-2, skutkuje niską opornością krzyżową z innymi antybiotykami beta-laktamowymi, takimi jak penicyliny i cefalosporyny.¹⁰

Mecylinam charakteryzuje niska wrażliwość na większość β-laktamaz, w tym również na β-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) wytwarzane przez bakterie z rodziny Enterobacteriaceae.¹¹

Oporność na mecylinam w przypadku Enterobacteriaceae może wynikać z dwóch głównych mechanizmów:¹²

• znacznej produkcji niektórych β-laktamaz
• modyfikacji białek wiążących penicylinę (PBP)

¹³

Wartości graniczne wrażliwości

Zgodnie z kryteriami EUCAST (Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości), wartości graniczne wrażliwości dla mecylinamu wynoszą: ^{8 mg/L (dla E. coli, Klebsiella spp. oraz P. mirabilis)”>14}

• Szczepy wrażliwe (S): ≤ 8 mg/L
• Szczepy oporne (R): > 8 mg/L

^{8 mg/L (dla E. coli, Klebsiella spp. oraz P. mirabilis)”>15}

Powyższe wartości graniczne odnoszą się do bakterii Escherichia coli, Klebsiella spp. oraz Proteus mirabilis. ^{8 mg/L (dla E. coli, Klebsiella spp. oraz P. mirabilis)”>16}

Spektrum przeciwbakteryjne

Spektrum działania mecylinamu obejmuje głównie bakterie gram-ujemne. Poniżej przedstawiono klasyfikację drobnoustrojów ze względu na wrażliwość na mecylinam:¹⁷

Drobnoustroje zwykle wrażliwe:

• Enterobacter spp.
• Escherichia coli
• Klebsiella spp.
• Proteus mirabilis

¹⁸

Szczepy o naturalnej oporności:

Drobnoustroje gram-dodatnie:¹⁹

• Enterococcus faecalis
• Enterococcus faecium
• Staphylococcus saprophyticus*

²⁰

Drobnoustroje gram-ujemne:²¹

• Pseudomonas spp.

²²

* Należy zauważyć, że mimo oporności S. saprophyticus in vitro, obserwuje się skuteczność kliniczną w przypadku ostrego niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego wywołanego przez ten drobnoustrój. Jest to związane z wysokim stężeniem mecylinamu w moczu.²³

Skuteczność kliniczna

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność mecylinamu w leczeniu ostrego niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego wywołanego przez patogeny wrażliwe na działanie tego antybiotyku in vitro.²⁴

Mecylinam wykazuje silne działanie bakteriobójcze przeciwko:²⁵

• Escherichia coli
• Klebsiella spp.
• Proteus spp.
• Enterobacter spp.

²⁶

Szczególny przypadek stanowi Staphylococcus saprophyticus, który wykazuje graniczną wrażliwość na mecylinam w warunkach in vitro, jednak jest podatny na leczenie tym antybiotykiem in vivo. Jest to spowodowane wysokim stężeniem mecylinamu w wydalanym moczu, co ma szczególne znaczenie w leczeniu zakażeń dróg moczowych.²⁷