Właściwości farmakodynamiczne – Moxifloxacin Aurovitas 400 mg

Właściwości farmakodynamiczne
Moxifloxacin Aurovitas 400 mg

Moksyfloksacyna, fluorochinolon z grupy chinolonów przeciwbakteryjnych (kod ATC: J01MA14), wykazuje szerokie spektrum działania bakteriobójczego poprzez hamowanie topoizomeraz typu II (gyrazy DNA i topoizomerazy IV), kluczowych dla replikacji i naprawy DNA bakterii. Strukturalne modyfikacje, takie jak podstawienie grupą metoksylową w pozycji C8 oraz obecność grupy bicykloaminowej w pozycji C7, zwiększają jej skuteczność i ograniczają selekcję oporności, zwłaszcza wśród bakterii Gram-dodatnich. Podawanie moksyfloksacyny wpływa na skład flory jelitowej, zmniejszając liczebność m.in. Escherichia coli, Bacillus spp., Enterococcus spp., Klebsiella spp. oraz bakterii beztlenowych (Bacteroides vulgatus, Bifidobacterium spp., Eubacterium spp., Peptostreptococcus spp.), przy jednoczesnym wzroście Bacteroides fragilis, z powrotem do stanu wyjściowego w ciągu 2 tygodni po terapii. Oporność rozwija się powoli i jest związana z mutacjami punktowymi w genach topoizomeraz, a mechanizmy oporności typowe dla innych grup antybiotyków nie wpływają na jej skuteczność.

Pobierz ChPL PDF Moxifloxacin Aurovitas – Tabletki powlekane – 400 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku moksyfloksacyna

Mechanizm działania
Wpływ na florę jelitową człowieka
Mechanizmy oporności bakterii na moksyfloksacynę
Wartości graniczne
Wrażliwość mikrobiologiczna
Klasyfikacja patogenów według wrażliwości na moksyfloksacynę
Kolejne rozdziały

Wskazania

Substancja czynna

moksyfloksacyna

Kategoria leku

Właściwości farmakodynamiczne leku moksyfloksacyna

Moksyfloksacyna należy do grupy farmakoterapeutycznej chinolonów przeciwbakteryjnych, a dokładniej do podgrupy fluorochinolonów (kod ATC: J01MA14). Jest to antybiotyk o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, skuteczny wobec wielu patogenów Gram-dodatnich i Gram-ujemnych.¹

Mechanizm działania

Moksyfloksacyna wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie obu topoizomeraz typu II (gyrazy DNA i topoizomerazy IV), które są kluczowymi enzymami niezbędnymi do prawidłowego przebiegu procesów replikacji, transkrypcji i naprawy bakteryjnego DNA.²

Szczególne cechy strukturalne moksyfloksacyny zwiększają jej skuteczność przeciwbakteryjną:

Podstawienie grupą metoksylową w pozycji C8 wzmacnia działanie leku i ogranicza selekcję szczepów opornych wśród bakterii Gram-dodatnich w porównaniu do związków posiadających atom wodoru w tej pozycji³
Obecność dużej grupy bicykloaminowej w pozycji C7 zapobiega czynnemu usuwaniu cząsteczki moksyfloksacyny z komórki bakteryjnej, co jest szczególnie istotne w przypadku niektórych bakterii Gram-dodatnich posiadających ekspresję genów norA i pmrA⁴

Wpływ na florę jelitową człowieka

Badania przeprowadzone u ochotników wykazały, że podawanie moksyfloksacyny powoduje zmiany w składzie saprofitycznej flory jelitowej. Zaobserwowano zmniejszenie liczebności następujących bakterii:

Escherichia coli
Bacillus spp.
Enterococcus spp.
Klebsiella spp.
bakterie beztlenowe: Bacteroides vulgatus, Bifidobacterium spp., Eubacterium spp. i Peptostreptococcus spp.

Jednocześnie odnotowano zwiększenie liczby Bacteroides fragilis. Istotne jest, że powrót flory jelitowej do stanu wyjściowego następował w ciągu dwóch tygodni po zakończeniu terapii.⁵

Mechanizmy oporności bakterii na moksyfloksacynę

Działanie bakteriobójcze moksyfloksacyny nie jest zaburzone przez mechanizmy oporności typowe dla innych grup antybiotyków, takich jak penicyliny, cefalosporyny, aminoglikozydy, makrolidy czy tetracykliny.⁶

Jednakże na skuteczność moksyfloksacyny mogą wpływać:

Zaburzenia barier przepuszczalności – mechanizm bardzo często występujący u Pseudomonas aeruginosa
Aktywne usuwanie antybiotyku z komórki bakteryjnej⁷

Oporność na moksyfloksacynę in vitro rozwija się powoli w procesie wielostopniowych mutacji punktowych w genach kodujących obie topoizomerazy II – gyrazę DNA i topoizomerazę IV. Warto podkreślić, że moksyfloksacyna w niewielkim stopniu podlega mechanizmom aktywnego usuwania antybiotyku w przypadku patogenów Gram-dodatnich.⁸

Między różnymi fluorochinolonami obserwuje się zjawisko oporności krzyżowej. Jednak ze względu na specyficzne działanie moksyfloksacyny, która z jednakową siłą hamuje topoizomerazę II i topoizomerazę IV w niektórych bakteriach Gram-dodatnich, drobnoustroje te mogą pozostawać wrażliwe na moksyfloksacynę mimo wykazywania oporności na inne fluorochinolony.⁹

Wartości graniczne

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił następujące kliniczne graniczne wartości MIC oraz stref zahamowania wzrostu wokół krążków dla moksyfloksacyny (stan na 01.01.2019 r.):¹⁰

Drobnoustrój	Wrażliwy		Oporny
S. aureus	≤ 0,25 mg/l	≥ 25 mm	> 0,25 mg/l	< 25 mm
Gronkowce koagulazo-ujemne	≤ 0,25 mg/l	≥ 28 mm	> 0,25 mg/l	< 28 mm
S. pneumoniae	≤ 0,5 mg/l	≥ 22 mm	> 0,5 mg/l	< 22 mm
Streptococcus z grupy A, B, C, G	≤ 0,5 mg/l	≥ 19 mm	> 0,5 mg/l	< 19 mm
H. influenzae	≤ 0,125 mg/l	≥ 28 mm	> 0,125 mg/l	< 28 mm
M. catarrhalis	≤ 0,25 mg/l	≥ 26 mm	> 0,25 mg/l	< 26 mm
Enterobacterales	≤ 0,25 mg/l	≥ 22 mm	> 0,25 mg/l	< 22 mm
Corynebacterium spp	≤ 0,5 mg/l	≥ 25 mm	> 0,5 mg/l	< 25 mm
Stężenia graniczne niezwiązane z gatunkiem*	≤ 0,25 mg/l	–	> 0,25 mg/l	–

* Stężenia graniczne są stosowane tylko wtedy, gdy nie ma specyficznych dla gatunku stężeń granicznych lub innych zaleceń (od myślnika lub notatki) w tabelach dotyczących poszczególnych gatunków.

Wrażliwość mikrobiologiczna

Należy podkreślić, że oporność niektórych gatunków drobnoustrojów może wykazywać znaczne różnice w zależności od rejonu geograficznego i czasu izolacji danego szczepu. Z tego powodu podczas terapii, szczególnie ciężkich zakażeń, należy uwzględniać lokalne dane dotyczące oporności.¹¹ W przypadkach wątpliwości co do skuteczności leku z uwagi na lokalną oporność bakterii, zaleca się konsultację z ekspertem.¹²

Klasyfikacja patogenów według wrażliwości na moksyfloksacynę

Moksyfloksacyna wykazuje aktywność wobec szerokiego spektrum patogenów, które można podzielić według ich wrażliwości na ten antybiotyk.¹³

Patogeny zwykle wrażliwe

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

Gardnerella vaginalis
Staphylococcus aureus (metycylinowrażliwy)
Streptococcus agalactiae (grupa B)
Grupa Streptococcus milleri (S. anginosus, S. constellatus i S. intermedius)
Streptococcus pneumoniae
Streptococcus pyogenes (grupa A)
Grupa Streptococcus viridans (S. viridans, S. mutans, S. mitis, S. sanguinis, S. salivarius, S. thermophilus)

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

Acinetobacter baumanii
Haemophilus influenzae
Haemophilus parainfluenzae
Legionella pneumophila
Moraxella (Branhamella) catarrhalis

Bakterie beztlenowe:

Fusobacterium spp.
Prevotella spp.

Inne bakterie:

Chlamydophila (Chlamydia) pneumoniae
Chlamydia trachomatis
Coxiella burnetii
Mycoplasma genitalium
Mycoplasma hominis
Mycoplasma pneumoniae

Patogeny, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

Enterococcus faecalis
Enterococcus faecium
Staphylococcus aureus (metycylinooporny)

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

Enterobacter cloacae
Escherichia coli
Klebsiella pneumoniae
Klebsiella oxytoca
Neisseria gonorrhoeae
Proteus mirabilis

Bakterie beztlenowe:

Bacteroides fragilis
Peptostreptococcus spp.

Patogeny z opornością wrodzoną

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

Pseudomonas aeruginosa

Warto zaznaczyć, że szczepy wytwarzające β-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) są zwykle oporne na fluorochinolony. Ponadto, w niektórych krajach zaobserwowano wysoki współczynnik oporności (>50%) dla określonych gatunków bakterii.^{50% w jednym kraju lub więcej.”>14}

Należy podkreślić, że skuteczność moksyfloksacyny została potwierdzona klinicznie wobec szczepów wrażliwych w zatwierdzonych wskazaniach terapeutycznych.¹⁵

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.