doraźny środek antykoncepcyjny
Doraźny środek antykoncepcyjny, znany również jako antykoncepcja awaryjna lub „pigułka dzień po”, to metoda zapobiegania ciąży stosowana po stosunku płciowym bez zabezpieczenia lub w przypadku awarii metody antykoncepcyjnej. Jej działanie polega na opóźnieniu lub zahamowaniu owulacji, zapobieganiu zapłodnieniu lub implantacji zarodka.
W praktyce klinicznej najczęściej stosowane są preparaty zawierające octan uliprystalu (UPA) lub lewonorgestrel (LNG). Skuteczność tych środków jest najwyższa w ciągu pierwszych 24 godzin po stosunku, jednak mogą być stosowane do 120 godzin (5 dni) w przypadku UPA i do 72 godzin (3 dni) w przypadku LNG. Warto podkreślić, że nie są to środki poronne – nie przerywają istniejącej ciąży.
Działania niepożądane doraźnych środków antykoncepcyjnych obejmują najczęściej nudności, bóle głowy, zmęczenie, zawroty głowy, bóle brzucha oraz nieregularne krwawienia. Przeciwwskazania do stosowania tych środków to m.in. ciąża, karmienie piersią (w przypadku niektórych preparatów), ciężka niewydolność wątroby oraz nadwrażliwość na składniki preparatu.
Lekarze powinni informować pacjentki, że doraźne środki antykoncepcyjne nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową i nie są przeznaczone do regularnego stosowania jako podstawowa metoda antykoncepcji. Zaleca się konsultację medyczną po ich zastosowaniu w celu omówienia długoterminowych metod planowania rodziny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Eginilla 30 mg
Octan uliprystalu, substancja czynna leku Eginilla 30 mg, jest selektywnym modulatorem receptora progesteronowego stosowanym jako doustny środek antykoncepcyjny w sytuacjach nagłych (kod ATC: G03AD02). Jego główny mechanizm działania polega na hamowaniu lub opóźnianiu owulacji poprzez blokadę wyrzutu hormonu luteinizującego (LH). Badania farmakodynamiczne wykazały, że octan uliprystalu, podany nawet bezpośrednio przed spodziewaną owulacją, opóźnia pękanie pęcherzyków o co najmniej 5 dni w 78,6% przypadków (p<0,005), co jest istotnie lepszym wynikiem niż lewonorgestrel i placebo. Substancja wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów progesteronowych i glikokortykosteroidowych, jednak u ludzi nie obserwuje się klinicznie istotnego wpływu na receptory glikokortykosteroidowe po dawkach do 10 mg/dobę. Nie wykazuje powinowactwa do receptorów estrogenowych i mineralokortykosteroidowych, a powinowactwo do receptorów androgenowych jest minimalne.
doraźny środek antykoncepcyjny, hormon lutenizujący, lewonorgestrel, modulator receptora progesteronowego, octan uliprystalu, opóźnienie owulacji, receptor androgenowy, receptor glikokortykosteroidowy, ryzyko ciąży, stosunek płciowy bez zabezpieczenia, wskaźnik masy ciała, zapobieganie owulacji, zawodność metody antykoncepcji