trymetoprym z sulfametoksazolem

Trymetoprym z sulfametoksazolem (TMP-SMX), znany również jako kotrimoksazol, to lek złożony o działaniu bakteriostatycznym, stosowany w leczeniu różnorodnych infekcji bakteryjnych. Mechanizm działania polega na synergistycznym hamowaniu dwóch kolejnych etapów syntezy kwasu foliowego przez bakterie, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA i RNA.

Trymetoprym blokuje działanie bakteryjnej reduktazy dihydrofolianowej, podczas gdy sulfametoksazol hamuje syntetazę dihydropteroinową. Ta podwójna blokada szlaku metabolicznego skutecznie eliminuje bakterie wrażliwe na ten lek, w tym patogeny odpowiedzialne za zakażenia układu moczowego, oddechowego, przewodu pokarmowego oraz niektóre zakażenia skórne.

TMP-SMX znajduje zastosowanie w leczeniu i profilaktyce zakażeń wywołanych przez Pneumocystis jirovecii (dawniej P. carinii), co jest szczególnie istotne u pacjentów z obniżoną odpornością. Jest również skuteczny wobec wielu szczepów Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis, Haemophilus influenzae oraz Streptococcus pneumoniae.

Do najczęstszych działań niepożądanych należą reakcje skórne (wysypka, świąd), zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz reakcje nadwrażliwości. Rzadziej występują poważne reakcje niepożądane, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka, agranulocytoza czy trombocytopenia. Stosowanie leku wymaga monitorowania, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby oraz u osób w podeszłym wieku.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Methotrexat-Ebewe 100 mg/ml

Metotreksat, jako antymetabolit kwasu foliowego, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą znacząco wpływać na jego toksyczność i skuteczność terapeutyczną. Szczególnie istotne są interakcje z podtlenkiem azotu, który zwiększa ryzyko ciężkiej mielosupresji i neurotoksyczności, co czyni ich jednoczesne stosowanie przeciwwskazanym. Leki zmniejszające stężenie folianów (np. sulfonamidy, trimetoprim) oraz inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol) mogą zwiększać toksyczność metotreksatu poprzez zmniejszenie jego nerkowej eliminacji lub adytywne działanie na metabolizm folianów. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy, zmniejszają kanalikowe wydzielanie metotreksatu, co prowadzi do wzrostu jego stężenia w osoczu i ryzyka działań niepożądanych, zwłaszcza przy dużych dawkach metotreksatu. Wymagana jest szczególna ostrożność u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek.
alkaloid Vinca, amiodaron, antymetabolit kwasu foliowego, azatiopryna, barbituran, chloramfenikol, cyklosporyna, cyprofloksacyna, cytarabina, doksorubicyna, etretynat, fenylobutazon, fenytoina, folinian wapnia, fotochemioterapia, hepatotoksyczność, hydroksychlorochina, inhibitor pompy protonowej, kofeina, kolestyramina, kortykosteroid, kotrimoksazol, krążenie wątrobowe, kwas foliowy, kwas p-aminohipurowy, kwas salicylowy, L-asparaginaza, leflunomid, lek modyfikujący przebieg choroby, lewetyracetam, łuszczyca, martwica tkanek miękkich, merkaptopuryna, mielosupresja, neuralgia popółpaścowa, neurotoksyczność, niedokrwistość aplastyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra białaczka limfocytowa, pancytopenia, penicylamina, penicylina, pirymetamina, pochodna aminofenazonu, pochodna sulfonylomocznika, podanie dokanałowe, podanie dooponowe, półpasiec, probenecyd, prokarbazyna, prystynamycyna, PUVA, radioterapia, rak skóry, reduktaza kwasu dihydrofoliowego, retinoid, salicylan, sól złota, sulfasalazyna, sulfonamid, teofilina, tetracyklina, triamteren, trymetoprym z sulfametoksazolem, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie jamy ustnej, zwłóknienie wątroby, żywa szczepionka
Leksykon leków
Interakcje leku – Methotrexat-Ebewe 2,5 mg

Metotreksat wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą znacząco wpływać na jego toksyczność i skuteczność terapeutyczną. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie metotreksatu z podtlenkiem azotu, co może prowadzić do ciężkiej mielosupresji, zapalenia jamy ustnej oraz neurotoksyczności przy podaniu dooponowym. Inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol) oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym kwas salicylowy, opóźniają nerkową eliminację metotreksatu, zwiększając jego stężenie w osoczu i ryzyko toksyczności, zwłaszcza u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Produkty lecznicze powodujące niedobór kwasu foliowego (np. sulfonamidy, trimetoprym) nasilają toksyczność metotreksatu, natomiast preparaty kwasu foliowego mogą osłabiać jego skuteczność. Wysokie ryzyko interakcji wykazują także leki zmniejszające wydzielanie kanalikowe metotreksatu, takie jak probenecyd, penicyliny, cyprofloksacyna oraz lewetyracetam, co wymaga ścisłego monitorowania stężenia leku i ewentualnej korekty dawki.
azatiopryna, chloramfenikol, cyklosporyna, cyprofloksacyna, doksorubicyna, doustny środek antykoncepcyjny, fenylobutazon, fenytoina, folinian wapnia, hepatotoksyczność, hydroksychlorochina, inhibitor pompy protonowej, kolestyramina, kortykosteroid, kotrimoksazol, kwas folinowy, L-asparaginaza, leflunomid, lek cytostatyczny, lek nefrotoksyczny, lewetyracetam, marskość wątroby, merkaptopuryna, metotreksat, mielosupresja, neuralgia popółpaścowa, neurotoksyczność, niedobór kwasu foliowego, niedokrwistość aplastyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, pancytopenia, penicylamina, penicylina, pirymetamina, pochodna sulfonylomocznika, pochodne aminofenazonu, podtlenek azotu, półpasiec, probenecyd, prystynamycyna, retinoid, salicylan, sole złota, sulfasalazyna, sulfonamidy, teofilina, tetracyklina, triamteren, trymetoprym z sulfametoksazolem, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie jamy ustnej

trymetoprym z sulfametoksazolem

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Methotrexat-Ebewe 100 mg/ml

Interakcje leku – Methotrexat-Ebewe 2,5 mg