Właściwości farmakodynamiczne
Octan uliprystalu

Właściwości farmakodynamiczne octanu uliprystalu

Octan uliprystalu należy do grupy farmakoterapeutycznej określonej jako hormony płciowe i modulatory układu płciowego, doraźne środki antykoncepcyjne, a jego kod ATC to G03AD02. Jest to doustny, syntetyczny, selektywny modulator receptora progesteronowego, który wykazuje wysokie powinowactwo wiązania do tego receptora u ludzi.^{1 2 3}

Mechanizm działania

W przypadku stosowania octanu uliprystalu jako antykoncepcji w sytuacji nagłej, jego mechanizm działania polega na hamowaniu lub opóźnianiu owulacji poprzez wstrzymanie wyrzutu hormonu lutenizującego (LH). Dane farmakodynamiczne wykazują, że substancja ta, zażyta nawet bezpośrednio przed spodziewaną owulacją (w momencie gdy poziom LH już zacznie wzrastać), jest w stanie opóźnić pękanie pęcherzyków przez co najmniej 5 dni w 78,6% przypadków (p<0,005 w porównaniu z lewonorgestrelem i placebo).^{4 5 6}

Skuteczność zapobiegania owulacji

Skuteczność octanu uliprystalu w zapobieganiu owulacji została potwierdzana w badaniach klinicznych, gdzie wykazano znaczącą przewagę tej substancji nad placebo i lewonorgestrelem w określonych fazach cyklu miesiączkowego. Dane te przedstawiono w poniższej tabeli:^{7 8}

§ definiowane jako obecność nieuszkodzonego dominującego pęcherzyka pięć dni po zastosowaniu leku w późnej fazie folikularnej
* w porównaniu z lewonorgestrelem
NS: brak znaczenia statystycznego
† w porównaniu z placebo

Powinowactwo do innych receptorów

Octan uliprystalu wykazuje również wysokie powinowactwo do receptora glikokortykosteroidowego. W badaniach in vivo u zwierząt obserwowano działanie antagonistyczne wobec receptorów glikokortykosteroidowych. Jednakże u ludzi, po wielokrotnym podaniu dawki 10 mg na dobę, nie zaobserwowano takiego efektu. Substancja ta ma minimalne powinowactwo do receptora androgenowego i nie wykazuje powinowactwa do receptora estrogenowego i mineralokortykosteroidowego u ludzi.^{9 10 11}

Skuteczność kliniczna octanu uliprystalu

Porównanie z lewonorgestrelem

Wyniki dwóch niezależnych, randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych wskazują, że skuteczność octanu uliprystalu jest równoważna ze skutecznością lewonorgestrelu u kobiet, które przyjęły produkt antykoncepcyjny stosowany w przypadkach nagłych w czasie od 0 do 72 godzin po stosunku płciowym bez zabezpieczenia lub w przypadku, gdy zastosowana metoda antykoncepcji zawiodła. Meta-analiza danych z obu badań klinicznych wykazała, że ryzyko zajścia w ciążę po zażyciu octanu uliprystalu uległo znacznemu zmniejszeniu w porównaniu do lewonorgestrelu (p=0,046).^{12 13 14}

Wyniki randomizowanych badań klinicznych porównujących częstość ciąż po zastosowaniu octanu uliprystalu lub lewonorgestrelu przedstawia poniższa tabela:^{15 16 17}

Skuteczność do 120 godzin po stosunku

Skuteczność octanu uliprystalu w zapobieganiu ciąży potwierdzono również w badaniach klinicznych, gdy lek podano do 120 godzin po stosunku płciowym bez zabezpieczenia. W otwartym badaniu klinicznym z udziałem kobiet, które zastosowały antykoncepcję w przypadkach nagłych i zażyły octan uliprystalu w czasie od 48 do 120 godzin po stosunku płciowym bez zabezpieczenia, częstość ciąży wyniosła 2,1% (26/1241). Dodatkowo, drugie porównawcze badanie kliniczne dostarczyło danych dotyczących 100 kobiet, które zażyły octan uliprystalu od 72 do 120 godzin po stosunku płciowym bez zabezpieczenia i nie zaszły w ciążę.^{18 19 20}

Wpływ BMI na skuteczność

Ograniczone i nierozstrzygające dane z badań klinicznych sugerują możliwy trend zmniejszonej skuteczności antykoncepcyjnej octanu uliprystalu w przypadku wysokiej masy ciała lub BMI. W meta-analizie czterech badań klinicznych przeprowadzonych przy użyciu octanu uliprystalu, która nie obejmowała kobiet, które odbyły kolejne stosunki płciowe bez zabezpieczenia, zaobserwowano następujące zależności:^{21 22 23}

Skuteczność u młodocianych

Badania obserwacyjne prowadzone po wprowadzeniu produktu do obrotu, oceniające skuteczność i bezpieczeństwo octanu uliprystalu u osób młodocianych w wieku poniżej 17 lat, nie wykazały różnic w profilu bezpieczeństwa i skuteczności w porównaniu do kobiet dorosłych w wieku co najmniej 18 lat.^{24 25 26}