Wstrząs kardiogenny
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wstrząs kardiogenny (CS) to stan krytyczny charakteryzujący się niskim rzutem serca i utrzymującą się hipoperfuzją tkankową, prowadzącą do wysokiej śmiertelności około 50% w ciągu 30 dni od diagnozy, szczególnie u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego (AMI) lub niewydolnością serca (HF). Wczesne rozpoznanie i inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne umożliwiają identyfikację fenotypu CS, klasyfikację ciężkości (np. według klasyfikacji SCAI) oraz stratyfikację ryzyka, co pozwala na indywidualizację terapii. Podwyższony poziom mleczanów (≥2 mmol/L) oraz interleukiny-6 (IL-6) przy przyjęciu stanowią istotne markery prognostyczne śmiertelności 30-dniowej. Pilna rewaskularyzacja wieńcowa (PCI lub CABG) pozostaje podstawą leczenia poprawiającego rokowanie u pacjentów z AMI powikłanym CS. Ostre uszkodzenie nerek (AKI) występuje u około 50% pacjentów z CS, z 20% wymagającymi terapii nerkozastępczej, co dodatkowo pogarsza rokowanie.
- Wstrząs kardiogenny – prognoza (przewidywanie wyników leczenia)
- Znaczenie wczesnej identyfikacji ryzyka
- Modele prognostyczne CS
- Innowacyjne podejścia prognostyczne
- Istotne skale prognostyczne
- Czynniki wpływające na rokowanie
- Biomarkery w prognozowaniu
- Znaczenie wczesnej interwencji
- Powikłania i ich wpływ na rokowanie
- Optymalizacja opieki nad pacjentem
- Przyszłość prognozowania CS
- Kolejne rozdziały
Wstrząs kardiogenny – prognoza (przewidywanie wyników leczenia)
Wstrząs kardiogenny (ang. Cardiogenic shock – CS) jest stanem zagrażającym życiu, charakteryzującym się niskim rzutem serca i utrzymującą się hipoperfuzją tkankową, która może prowadzić do niewydolności narządów końcowych i śmierci. Mimo znacznego postępu w opiece kardiologicznej na przestrzeni ostatnich 20 lat, przeżywalność pacjentów ze wstrząsem kardiogennym nie uległa istotnej poprawie i pozostaje na poziomie około 50% w ciągu 30 dni od diagnozy.1 Śmiertelność wewnątrzszpitalna wynikająca z CS komplikującego ostry zawał mięśnia sercowego pozostaje wysoka i sięga 50% pacjentów, nawet ponad 20 lat po publikacji badania SHOCK.2
CS powoduje ośmiokrotny wzrost śmiertelności u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego (AMI) lub niewydolnością serca (HF), osiągając wskaźniki 50% lub wyższe. Osoby starsze z CS mają wyższe wskaźniki śmiertelności i gorsze wyniki leczenia w porównaniu z młodszymi pacjentami.3 Jednym z czynników przyczyniających się do wysokiej śmiertelności w CS jest wyzwanie związane z wczesnym wykrywaniem i leczeniem schorzenia, zanim dojdzie do nieodwracalnych niekorzystnych wyników klinicznych.3
Znaczenie wczesnej identyfikacji ryzyka
Wczesne rozpoznanie CS wraz z inwazyjnym monitorowaniem hemodynamicznym pomaga w identyfikacji fenotypu CS, klasyfikacji ciężkości CS, stratyfikacji ryzyka i prognozowaniu. Może to prowadzić do dostosowanego i zoptymalizowanego podejścia terapeutycznego.2 Wczesna identyfikacja pacjentów z wysokim ryzykiem, zanim rozwiną CS, może umożliwić zapobieganie jego wystąpieniu i ostatecznie poprawić wskaźniki przeżywalności.3
Narzędzia do stratyfikacji pacjentów z CS mogą dostarczyć ważnych informacji prognostycznych i kierować odpowiednią segregacją i wyborem terapii.4 Ciężkość wstrząsu może bezpośrednio korelować z wynikami krótkoterminowymi.5 Wyzwaniem w leczeniu CS jest jak największe zindywidualizowanie opieki, ponieważ strategia „jeden rozmiar dla wszystkich” nie sprawdziła się.6
Modele prognostyczne CS
Istnieje pilna potrzeba opracowania modeli prognostycznych o wyższej zdolności różnicowania i współczynnikach zgodności w prognozowaniu wstrząsu kardiogennego.7 Klasyfikacja SCAI (Society for Cardiovascular Angiography and Interventions) została zwalidowana w dużej kohorcie niewyselekcjonowanych pacjentów z oddziałów intensywnej terapii kardiologicznej, wykazując silny związek między stopniami wstrząsu SCAI a śmiertelnością, nawet po skorygowaniu o znane czynniki predykcyjne śmiertelności.1
Pierwsze prospektywne badanie walidujące klasyfikację SCAI wykazało, że początkowy stopień SCAI był silnym predyktorem przeżycia u pacjentów w stanie krytycznym.5 Klasyfikacja SCAI przewidziała również śmiertelność po wypisie ze szpitala.5
Innowacyjne podejścia prognostyczne
Integracja uczenia maszynowego w przepływy pracy klinicznej może wypełnić lukę między analizą danych a podejmowaniem decyzji, potencjalnie zmniejszając obciążenie personelu medycznego i poprawiając wyniki pacjentów.8 Stosowanie modeli uczenia maszynowego do wczesnego przewidywania wstrząsu kardiogennego stanowi obiecujący rozwój w kardiologii, wykorzystując sztuczną inteligencję do poprawy precyzji diagnostycznej i ułatwienia proaktywnej opieki.8
Wyniki badań podkreślają znaczący potencjał sztucznej inteligencji, w szczególności predykcyjnych modeli uczenia maszynowego, do wczesnego przewidywania CS u pacjentów z AMI lub HF. Potrzebne są jednak dalsze wysokiej jakości randomizowane badania kliniczne, aby potwierdzić te ustalenia.8
Istotne skale prognostyczne
Ostatnio opublikowano nową skalę ryzyka, CSP (Cardiogenic Shock Prognosis), opartą na retrospektywnych danych pacjentów zgłaszających się do SOR z CS o różnej etiologii. Skala okazała się wiarygodnym narzędziem predykcyjnym śmiertelności wewnątrzszpitalnej, ale potrzebne są badania walidacyjne zewnętrzne.6
Model prognostyczny García-Alvareza i wsp. bazuje na badaniu retrospektywnym obejmującym pacjentów z zawałem mięśnia sercowego powikłanym CS. Według analizy wieloczynnikowej, najważniejszymi czynnikami prognostycznymi są: wiek ≥75 lat, zamknięcie lewej tętnicy wieńcowej, LVEF ≤25% oraz przepływ krwi TIMI po PCI.9
Skala ryzyka BOS,MA2 to prosty, klinicznie interpretowalny wynik ryzyka, który może kierować podejmowaniem decyzji klinicznych przy łóżku pacjenta w przypadku pacjentów ze wstrząsem kardiogennym na oddziale intensywnej terapii kardiologicznej.10 Wynik ryzyka BOS,MA2 można szybko obliczyć przy łóżku pacjenta jako listę kontrolną 6 obiektywnych zmiennych, które są często łatwo dostępne, co ułatwia zapamiętanie i wdrożenie w sytuacjach podejmowania decyzji klinicznych.4
Czynniki wpływające na rokowanie
Rozróżnienie między ostrym CS a ostrym na przewlekły CS jest niezbędne, ponieważ śmiertelność jest wyższa w ostrym CS. Śmiertelność wewnątrzszpitalna wydaje się być wyższa w przypadku nowej dysfunkcji serca w porównaniu do ostrego CS na tle przewlekłej niewydolności serca.11
Pacjenci z CS z zatrzymaniem krążenia wewnątrzszpitalnym (IHCA) wykazali znacznie wyższą śmiertelność z wszystkich przyczyn w ciągu 30 dni w porównaniu do pacjentów z zatrzymaniem krążenia pozaszpitalnym (OHCA).12 W całości wskaźniki śmiertelności z wszystkich przyczyn w ciągu 30 dni były wyższe u pacjentów z CS z IHCA w porównaniu do OHCA, co jest sprzeczne z innymi badaniami analizującymi pacjentów z zatrzymaniem krążenia z jakiejkolwiek przyczyny.12
Nawet po wieloczynnikowej regresji Coxa, IHCA wykazało negatywny wpływ w grupie pacjentów z AMI, co pokazuje, że może istnieć specyficzna różnica między IHCA i OHCA w obecności AMI.12
Biomarkery w prognozowaniu
Poziom mleczanów (patologiczny próg ≥2 mmol/L) powinien być mierzony przy przyjęciu i powtarzany co 1-4 godziny w zależności od stanu klinicznego we wczesnym stadium leczenia CS. Podwyższony poziom mleczanów jest związany ze zwiększonym ryzykiem śmiertelności.13
U pacjentów z zawałem mięśnia sercowego powikłanym CS, interleukina-6 (IL-6) stanowiła wiarygodny niezależny wczesny marker prognostyczny śmiertelności 30-dniowej. Według analiz ROC, najwyższą dokładność w przewidywaniu śmiertelności 30-dniowej zaobserwowano w momencie przyjęcia (T0) dla IL-6.14 Wieloczynnikowa analiza obejmująca wiek, kreatyninę, mleczany, CPI, średnią dawkę katecholamin oraz IL-6 lub PCT wykazała niezależne wartości predykcyjne dla wieku, kreatyniny i IL-6, przy czym IL-6 osiągnęła najwyższy poziom istotności.15
Znaczenie wczesnej interwencji
Podstawą leczenia, które poprawiło rokowanie CS u pacjentów z AMI, jest pilna rewaskularyzacja wieńcowa (lub przezskórna interwencja wieńcowa PCI) u pacjentów z chorobą tętnic wieńcowych.11 Korzyść z początkowej strategii rewaskularyzacji została potwierdzona w ogólnokrajowym badaniu kohortowym obejmującym 60 833 pacjentów, wykazując znaczne zmniejszenie śmiertelności w porównaniu ze strategią zachowawczą.11
Wczesna rewaskularyzacja wieńcowa, poprzez PCI lub CABG, jest podstawową terapią, która poprawia śmiertelność u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego powikłanym przez CS.5 Podsumowując, pilna rewaskularyzacja u pacjentów z chorobą tętnic wieńcowych, ograniczona do zmiany odpowiedzialnej za zawał, jest głównym leczeniem, które poprawiło rokowanie CS.11
Powikłania i ich wpływ na rokowanie
Ostre uszkodzenie nerek (AKI) występuje u prawie połowy pacjentów z CS, a 20% z tych pacjentów będzie wymagało terapii nerkozastępczej (RRT). AKI jest silnym predyktorem złych wyników niezależnie od etiologii CS.13 U pacjentów z ostrą zdekompensowaną niewydolnością serca z pogorszoną funkcją nerek, ale bez wstrząsu, RRT z ultrafiltracją wiązało się z poprawą parametrów hemodynamicznych, ale także z wyższą częstością występowania zdarzeń niepożądanych i pogorszeniem funkcji nerek oraz przejściem do dializy.13
Optymalizacja opieki nad pacjentem
Udowodniona skuteczność standaryzowanych protokołów poprzez zorganizowane struktury, takie jak laboratoria cewnikowania i centra urazowe do leczenia zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (STEMI), sugeruje, że rozwój ośrodków leczenia wstrząsu kardiogennego i ustanowienie z góry określonej ścieżki pacjenta mogłyby idealnie przyczynić się do poprawy przeżywalności CS.16
Selektywne pomiary krążących markerów zapalnych umożliwiają wczesne oszacowanie prognostyczne pacjentów z CS z powodu AMI.15 Obecne badanie wykazuje, że u pacjentów z AMI i CS leczonych natychmiastową rewaskularyzacją i IABP, oznaczenie IL-6 przy przyjęciu wiarygodnie przewiduje śmiertelność 30-dniową.15
Zróżnicowanie między fenotypami hemodynamicznymi CS wymaga inwazyjnego monitorowania hemodynamicznego przy użyciu cewnika tętnicy płucnej (PAC).5 Obecna dostępność urządzeń MCS (mechaniczne wspomaganie krążenia) rozszerzyła możliwości terapeutyczne wsparcia hemodynamicznego.5
Przyszłość prognozowania CS
Istniejące modele powiązane wymagają pilnie dalszej zewnętrznej weryfikacji klinicznej. Jednocześnie, wraz z rozwojem omiki molekularnej i kliniczną potrzebą optymalnego leczenia CS, pilnie potrzebne jest ustanowienie modelu prognostycznego o wyższym zróżnicowaniu i wskaźnikach zgodności.9
Obecne badanie daje nowe spojrzenie na różne wyniki pacjentów z IHCA i podstawowym CS w porównaniu do pacjentów z OHCA i CS. Pokazuje, że pacjenci z IHCA i CS są specyficzną grupą, która wymaga dalszych badań w większych i wieloośrodkowych badaniach, aby sprecyzować leczenie i opracowanie pacjentów z IHCA i podejrzeniem podstawowej przyczyny kardiologicznej, szczególnie w przypadku AMI.17
Model ryzyka BOS,MA2 przewyższa istniejące wyniki ryzyka CS i ogólne wyniki ryzyka śmiertelności ICU w przewidywaniu śmiertelności wśród pacjentów z CS na CICU. Lepsza kalibracja uzasadnia stosowanie wyniku BOS,MA2 zamiast ogólnych wyników ryzyka śmiertelności ICU dla pacjentów we wstrząsie kardiogennym na CICU.4
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.