zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii
Wskazanie

Zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii (wcześniej znane jako Pneumocystis carinii) to poważna infekcja oportunistyczna atakująca głównie pacjentów z obniżoną odpornością. Najczęściej występuje u osób z HIV/AIDS (gdy liczba limfocytów CD4+ spada poniżej 200 komórek/μl), pacjentów po przeszczepach narządów, u chorych na nowotwory hematologiczne oraz u osób poddawanych długotrwałej terapii immunosupresyjnej lub kortykosteroidowej.

Objawy kliniczne obejmują narastającą duszność, suchy kaszel, gorączkę oraz znaczne pogorszenie wydolności oddechowej. Charakterystycznym objawem jest nieproporcjonalnie niska saturacja krwi tlenem w stosunku do objawów osłuchowych. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych (typowy obraz mlecznej szyby w HRCT), badaniach mikrobiologicznych (wykrywanie DNA patogenu metodą PCR) oraz badaniu BAL (płynu z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego).

W leczeniu pierwszego rzutu stosuje się ko-trimoksazol (Bactrim, Biseptol), który jest kombinacją trimetoprimu i sulfametoksazolu. Dawkowanie zależy od ciężkości infekcji – w przypadkach umiarkowanych do ciężkich podaje się dożylnie, przechodząc później na formę doustną. W przypadku nietolerancji lub alergii na ko-trimoksazol, alternatywami są: pentamidyna (Pentacarinat), atowakwon (Wellvone), dapson w połączeniu z trimetoprimem lub klindamycyna z prymachiną.

U pacjentów z HIV/AIDS, u których liczba limfocytów CD4+ spada poniżej 200 komórek/μl, stosuje się profilaktykę pierwotną z użyciem ko-trimoksazolu w mniejszych dawkach. Profilaktyka wtórna jest zalecana po pierwszym epizodzie infekcji, do czasu gdy u pacjenta nastąpi odbudowa układu immunologicznego.

Największe trudności w leczeniu zapalenia płuc wywołanego przez P. jirovecii to przede wszystkim późne rozpoznanie (ze względu na niespecyficzne wczesne objawy), szybkie pogarszanie się stanu pacjenta oraz wysoka śmiertelność (nawet do 30-40% w ciężkich przypadkach). Problematyczne mogą być również działania niepożądane leków, zwłaszcza ko-trimoksazolu, który może powodować reakcje alergiczne, zaburzenia hematologiczne oraz nefrotoksyczność. Ponadto, leczenie jest komplikowane przez częste współistnienie innych infekcji oportunistycznych oraz interakcje lekowe, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków z powodu chorób podstawowych.