Działania niepożądane
Ibuprofen

Ibuprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki, czasu stosowania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują bóle brzucha, nudności, wymioty, niestrawność, zgagę, wzdęcia, biegunkę i zaparcia (≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się poważniejsze powikłania, takie jak owrzodzenia przewodu pokarmowego z krwawieniem i perforacją (≥1/1000 do <1/100), zapalenie trzustki (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz bardzo rzadkie, ale groźne objawy jak smoliste stolce i krwawe wymioty (<1/10 000). Stosowanie dawek do 2400 mg/dobę wiąże się z niewielkim wzrostem ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru, a także z rzadkimi przypadkami zespołu Kounisa. Ponadto, ibuprofen może wywoływać objawy ze strony układu nerwowego, od bólów głowy i zawrotów po rzadkie reakcje psychotyczne i jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, szczególnie u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi.

  1. Działania niepożądane ibuprofenu
    1. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego
    2. Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego
    3. Działania niepożądane ze strony układu nerwowego
    4. Działania niepożądane ze strony układu oddechowego
    5. Działania niepożądane ze strony układu moczowego
    6. Działania niepożądane ze strony wątroby
    7. Działania niepożądane ze strony krwi
    8. Działania niepożądane ze strony skóry
    9. Reakcje nadwrażliwości
    10. Działania niepożądane ze strony narządu wzroku
    11. Działania niepożądane ze strony narządu słuchu
    12. Infekcje i zarażenia
  2. Tabela działań niepożądanych
  3. Szczególne grupy ryzyka
    1. Osoby w podeszłym wieku
    2. Pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi
    3. Pacjenci z astmą
    4. Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością nerek
  4. Zalecenia dotyczące monitorowania
  5. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
  6. Wnioski

Działania niepożądane ibuprofenu

Ibuprofen, podobnie jak wszystkie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), może powodować szereg działań niepożądanych, które występują z różną częstością i nasileniem, zależnie od dawki, czasu stosowania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące działań niepożądanych związanych ze stosowaniem ibuprofenu, z uwzględnieniem ich częstości występowania i potencjalnych zagrożeń.12

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego

Zaburzenia żołądka i jelit należą do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych ibuprofenu. Mogą one obejmować spektrum objawów od łagodnych dolegliwości po poważne, zagrażające życiu powikłania.3

Często występujące (≥1/100 do <1/10) dolegliwości to:4

  • Ból brzucha
  • Nudności
  • Wymioty
  • Niestrawność
  • Zgaga
  • Wzdęcia
  • Biegunka
  • Zaparcia

5

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują:6

  • Owrzodzenia przewodu pokarmowego (potencjalnie z krwawieniem i perforacją)
  • Wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
  • Zapalenie błony śluzowej żołądka

7

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) obserwuje się:8

  • Zapalenie trzustki

9

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:10

11

Szczególnie istotne jest to, że ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego jest zależne od zakresu stosowanych dawek i okresu podawania leku. Może ono prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku.12

Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego

Stosowanie ibuprofenu, szczególnie w dużych dawkach lub przez dłuższy czas, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego.13

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:1415

  • Kołatanie serca
  • Niewydolność serca
  • Zawał mięśnia sercowego
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Zapalenie naczyń

16

Z częstością nieznaną może wystąpić:17

Badania kliniczne wskazują, że stosowanie ibuprofenu, zwłaszcza w dużej dawce (2400 mg/dobę), może być związane z niewielkim wzrostem ryzyka wystąpienia tętniczych incydentów zatorowo-zakrzepowych (na przykład zawału mięśnia sercowego lub udaru mózgu).18

Działania niepożądane ze strony układu nerwowego

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują:1920

  • Bóle głowy
  • Zawroty głowy
  • Bezsenność
  • Pobudzenie
  • Drażliwość
  • Uczucie zmęczenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) występują:21

  • Depresja
  • Parestezje

22

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:23

  • Reakcje psychotyczne
  • Jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
  • Zapalenie nerwu wzrokowego

24

Szczególnie narażeni na wystąpienie jałowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych są pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi (takimi jak toczeń rumieniowaty układowy, mieszana choroba tkanki łącznej).25

Działania niepożądane ze strony układu oddechowego

Bardzo rzadko (<1/10 000) występują:26

  • Reaktywność dróg oddechowych
  • Zaostrzenie astmy
  • Skurcz oskrzeli
  • Duszność

27

Działania niepożądane ze strony układu moczowego

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) występują:28

  • Obrzęki
  • Zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi

29

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:30

  • Zmniejszenie ilości wydalanego moczu
  • Niewydolność nerek
  • Martwica brodawek nerkowych
  • Śródmiąższowe zapalenie nerek
  • Zespół nerczycowy

31

Działania niepożądane ze strony wątroby

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:32

  • Zaburzenia czynności wątroby
  • Uszkodzenie wątroby
  • Niewydolność wątroby
  • Ostre zapalenie wątroby
  • Żółtaczka

33

Działania niepożądane ze strony krwi

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:34

  • Niedokrwistość
  • Leukopenia
  • Małopłytkowość
  • Pancytopenia
  • Agranulocytoza
  • Niedokrwistość aplastyczna
  • Niedokrwistość hemolityczna

35

Pierwszymi objawami zaburzeń hematologicznych mogą być: gorączka, ból gardła, powierzchowne owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, objawy grypopodobne, zmęczenie, krwawienie (np. siniaki, wybroczyny, plamica, krwawienie z nosa). W przypadku długotrwałego stosowania należy regularnie kontrolować wskaźniki morfologii krwi.36

Działania niepożądane ze strony skóry

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują:37

  • Pokrzywka
  • Świąd
  • Różne rodzaje wysypek

38

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:39

  • Rumień wielopostaciowy
  • Zespół Stevensa-Johnsona
  • Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka
  • Złuszczające zapalenie skóry
  • Plamica
  • Łysienie

40

Z częstością nieznaną mogą wystąpić:41

  • Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS)
  • Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
  • Reakcje nadwrażliwości na światło

42

Reakcje nadwrażliwości

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują:43

  • Reakcje nadwrażliwości z wysypką skórną i świądem
  • Pokrzywka
  • Świąd

44

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:45

  • Ciężkie reakcje nadwrażliwości (obrzęk twarzy, języka i krtani, duszność, tachykardia, hipotensja, wstrząs anafilaktyczny)
  • Zaostrzenie astmy
  • Skurcz oskrzeli

46

Działania niepożądane ze strony narządu wzroku

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) mogą wystąpić:47

  • Zaburzenia widzenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) mogą wystąpić:48

  • Toksyczna neuropatia nerwu wzrokowego

Z częstością nieznaną może wystąpić:49

  • Niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego

Działania niepożądane ze strony narządu słuchu

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) występują:50

  • Szumy uszne
  • Utrata słuchu

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:51

  • Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego

Infekcje i zarażenia

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić:52

  • Zaostrzenia stanów zapalnych związanych z zakażeniem (np. rozwój martwiczego zapalenia powięzi)
  • Ciężkie infekcje skórne i powikłania tkanek miękkich podczas infekcji ospy wietrznej

53

Jeśli podczas stosowania ibuprofenu wystąpią lub nasilą się objawy zakażenia, pacjenta należy poinformować o konieczności niezwłocznego zgłoszenia się do lekarza.54

Tabela działań niepożądanych

Układ/narząd Częstość występowania Działanie niepożądane Opis
Przewód pokarmowy Często (≥1/100 do <1/10) Bóle brzucha, nudności, wymioty, niestrawność, biegunka, zaparcia, wzdęcia Najczęściej obserwowane działania niepożądane; mogą prowadzić do niewielkiego krwawienia
Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Owrzodzenia przewodu pokarmowego, zapalenie błony śluzowej żołądka Potencjalnie z krwawieniem i perforacją
Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Zapalenie trzustki Rzadkie, ale poważne powikłanie
Bardzo rzadko (<1/10 000) Smoliste stolce, krwawe wymioty, zaostrzenie zapalenia okrężnicy i choroby Leśniowskiego-Crohna Poważne powikłania mogące prowadzić do zgonu, szczególnie u osób w podeszłym wieku
Układ sercowo-naczyniowy Bardzo rzadko (<1/10 000) Kołatanie serca, niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, nadciśnienie tętnicze Zwiększone ryzyko przy stosowaniu dużych dawek (2400 mg/dobę)
Częstość nieznana Zespół Kounisa Alergiczny zawał mięśnia sercowego
Układ nerwowy Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Bóle głowy, zawroty głowy, bezsenność, pobudzenie, drażliwość Najczęstsze objawy ze strony OUN
Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Depresja, parestezje Mogą wystąpić przy dłuższym stosowaniu
Bardzo rzadko (<1/10 000) Reakcje psychotyczne, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Zwiększone ryzyko u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi
Układ oddechowy Bardzo rzadko (<1/10 000) Reaktywność dróg oddechowych, zaostrzenie astmy, skurcz oskrzeli, duszność Szczególne ryzyko u pacjentów z astmą
Układ moczowy Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Obrzęki, zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi Mogą wskazywać na początkowe zaburzenia funkcji nerek
Bardzo rzadko (<1/10 000) Niewydolność nerek, martwica brodawek nerkowych, śródmiąższowe zapalenie nerek Szczególnie przy długotrwałym stosowaniu
Wątroba Bardzo rzadko (<1/10 000) Zaburzenia czynności wątroby, uszkodzenie wątroby, niewydolność wątroby, ostre zapalenie wątroby Szczególnie przy długotrwałym stosowaniu
Krew Bardzo rzadko (<1/10 000) Niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość, pancytopenia, agranulocytoza Pierwsze objawy: gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej, krwawienia
Skóra Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Pokrzywka, świąd, różne rodzaje wysypek Najczęstsze reakcje skórne
Bardzo rzadko (<1/10 000) Rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka Ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne
Częstość nieznana Zespół DRESS, AGEP, reakcje nadwrażliwości na światło Wymagają natychmiastowego przerwania leczenia
Reakcje nadwrażliwości Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Reakcje nadwrażliwości z wysypką i świądem Wymagają przerwania stosowania leku
Bardzo rzadko (<1/10 000) Ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny Zagrażające życiu, wymagają natychmiastowej pomocy medycznej
Narząd wzroku Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Zaburzenia widzenia Przejściowe zaburzenia
Rzadko / Częstość nieznana Toksyczna/niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego Poważne powikłanie, może prowadzić do utraty wzroku
Narząd słuchu Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Szumy uszne, utrata słuchu Mogą być przejściowe lub trwałe
Infekcje i zarażenia Bardzo rzadko (<1/10 000) Zaostrzenia stanów zapalnych związanych z zakażeniem, ciężkie infekcje skórne podczas ospy wietrznej Związane z mechanizmem działania NLPZ

<sup data-drug="Acatar Zatoki" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane uszeregowano wg częstości występowania stosując następujące określenia: Bardzo często: ≥ 1/10 Często: ≥ 1/100, < 1/10 Niezbyt często: ≥ 1/1000, < 1/100 Rzadko: ≥ 1/10 000, < 1/1000 Bardzo rzadko: 55

Szczególne grupy ryzyka

Niektóre grupy pacjentów są szczególnie narażone na wystąpienie działań niepożądanych ibuprofenu:

Osoby w podeszłym wieku

Pacjenci w podeszłym wieku są bardziej narażeni na ciężkie powikłania, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego, takie jak krwawienia i perforacje, które mogą zakończyć się zgonem.56

Pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi

Pacjenci z istniejącymi chorobami autoimmunologicznymi (takimi jak toczeń rumieniowaty układowy, mieszana choroba tkanki łącznej) są szczególnie narażeni na wystąpienie jałowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych podczas leczenia ibuprofenem.57

Pacjenci z astmą

Pacjenci z astmą są bardziej narażeni na wystąpienie zaostrzenia astmy i skurczu oskrzeli podczas stosowania ibuprofenu.58

Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością nerek

Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością nerek są bardziej narażeni na wystąpienie obrzęków oraz pogorszenie funkcji nerek.59

Zalecenia dotyczące monitorowania

W przypadku długotrwałego stosowania ibuprofenu zaleca się:

  • Regularne weryfikowanie wskaźników morfologii krwi60
  • Regularne kontrolowanie czynności nerek61
  • Monitorowanie czynności wątroby, szczególnie podczas długotrwałego stosowania62

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie tych ciężkich, należy:

  1. Przerwać stosowanie leku63
  2. Natychmiast skontaktować się z lekarzem, szczególnie w przypadku:64
    • Ciężkich reakcji nadwrażliwości
    • Objawów krwawienia z przewodu pokarmowego (smolistych stolców, krwawych wymiotów)
    • Silnego bólu w nadbrzuszu
    • Ciężkich reakcji skórnych
    • Objawów zaburzeń czynności wątroby lub nerek

Wnioski

Ibuprofen, mimo swojej powszechnej dostępności i stosunkowo dobrego profilu bezpieczeństwa w porównaniu z innymi NLPZ, może powodować szereg działań niepożądanych, w tym te o poważnym charakterze. Szczególnie istotne jest rozpoznanie pierwszych objawów potencjalnie ciężkich działań niepożądanych, takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego, ciężkie reakcje skórne czy zaburzenia czynności wątroby i nerek.

Stosowanie ibuprofenu powinno być zawsze rozważne, z uwzględnieniem indywidualnych czynników ryzyka pacjenta oraz przy zachowaniu zasady stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas. Pacjenci stosujący ibuprofen, szczególnie w dużych dawkach lub przez dłuższy czas, powinni być regularnie monitorowani pod kątem wystąpienia działań niepożądanych.6566

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl