Guzy zarodkowe
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Guzy zarodkowe OUN u dzieci stanowią heterogenną grupę nowotworów o zróżnicowanym rokowaniu, zależnym od wielu czynników klinicznych i molekularnych. Kluczowe czynniki prognostyczne to typ guza (np. rdzeniak vs. nerwiak zarodkowy), lokalizacja, obecność przerzutów, wiek pacjenta (korzystny poniżej 18 miesięcy w nerwiaku), zakres resekcji chirurgicznej, oraz charakterystyka genetyczna, w tym amplifikacja MYCN i aberracje chromosomu 11q. Indeks mitotyczno-kariorechtyczny (MKI) oraz profil ekspresji genów również korelują z rokowaniem. W przypadku rdzeniaka, mimo poprawy leczenia, około 33% dzieci umiera z powodu powikłań. Nerwiak zarodkowy wykazuje heterogenny przebieg, z 50% długoterminowego przeżycia w grupie wysokiego ryzyka, gdzie amplifikacja MYCN występuje w 20% wszystkich i 50% wysokiego ryzyka przypadków. Medulloepithelioma cechuje się bardzo złym rokowaniem, ze średnim czasem przeżycia około 12 miesięcy i 5-letnim przeżyciem 0-30%. W raku zarodkowym stadium guza determinuje przeżywalność, z 5-letnim przeżyciem >98% w stadium I i około 80% w stadium III, przy ryzyku nawrotu 20-50% w zależności od lokalizacji guza.
Guzy zarodkowe – Prognoza (przewidywanie wyników leczenia)
Guzy zarodkowe stanowią heterogenną grupę nowotworów dziecięcych ośrodkowego układu nerwowego (OUN), które powstają z komórek pozostałych po rozwoju płodowym. Prognozy dla pacjentów z guzami zarodkowymi znacząco różnią się w zależności od wielu czynników, a przewidywanie wyników leczenia stanowi kluczowy element w planowaniu terapii i informowaniu rodzin pacjentów o możliwych scenariuszach klinicznych.123
Czynniki prognostyczne
Rokowanie u dzieci z guzami zarodkowymi zależy od wielu czynników, które można podzielić na związane z pacjentem oraz związane z charakterystyką guza. Dokładna ocena tych czynników pozwala na stratyfikację ryzyka i dostosowanie terapii do indywidualnego przypadku.14
Do najważniejszych czynników prognostycznych należą:
- Typ guza – różne podtypy guzów zarodkowych mają odmienne rokowanie, np. niektóre odmiany rdzeniaków charakteryzują się lepszym rokowaniem niż agresywne guzy zarodkowe z wielowarstwowymi rozetami1
- Lokalizacja guza – umiejscowienie nowotworu może determinować możliwość radykalnej resekcji i wpływać na rokowanie1
- Obecność przerzutów – rozprzestrzenianie się nowotworu znacząco pogarsza rokowanie15
- Wiek pacjenta – w niektórych typach guzów zarodkowych, jak np. nerwiak zarodkowy, wiek poniżej 18 miesięcy jest czynnikiem korzystnym rokowniczo16
- Zakres resekcji chirurgicznej – obecność guza resztkowego po operacji jest negatywnym czynnikiem prognostycznym15
- Charakterystyka genetyczna i molekularna – czynniki takie jak amplifikacja genu MYCN, ploidia czy aberracje chromosomu 11q (szczególnie w nerwiaku zarodkowym) korelują ze złym rokowaniem67
- Stopień zróżnicowania guza i komponenta podścieliska – słabo zróżnicowane lub różnicujące się guzy mają zazwyczaj lepsze rokowanie niż niezróżnicowane8
- Indeks mitotyczno-kariorechtyczny (MKI) – niski lub pośredni MKI stanowi korzystny czynnik rokowniczy4
- Profil ekspresji genów – badania wykazały, że wyniki kliniczne u dzieci z rdzeniaki są wysoce przewidywalne na podstawie profili ekspresji genów ich guzów w momencie diagnozy32
Rokowanie w zależności od typu guza
Guzy zarodkowe stanowią zróżnicowaną grupę nowotworów o bardzo różnym rokowaniu. Poniżej przedstawiono charakterystykę rokowniczą poszczególnych podtypów:
Rdzeniak (medulloblastoma)
Rdzeniak stanowi najczęstszy guz zarodkowy OUN u dzieci. Mimo że historycznie rokowanie było bardzo złe, postępy w leczeniu doprowadziły do znacznej poprawy przeżywalności.5 Jednak nadal około 33% dzieci z rozpoznaniem rdzeniaków nie przeżywa z powodu powikłań.1 Czynniki takie jak stadium przerzutów, leczenie adjuwantowe i obecność guza resztkowego mają istotne znaczenie prognostyczne.5
Nerwiak zarodkowy (neuroblastoma)
Nerwiak zarodkowy charakteryzuje się wyjątkowo heterogennym przebiegiem klinicznym – od spontanicznej regresji guza (obserwowanej szczególnie u dzieci poniżej 18 miesiąca życia) do agresywnej choroby opornej na terapię wielomodalną.97 Rokowanie zależy od stratyfikacji ryzyka:
- Niskie i pośrednie ryzyko – pacjenci osiągają doskonałe wyniki leczenia, a obecne badania kliniczne mają na celu zmniejszenie toksyczności związanej z terapią98
- Wysokie ryzyko – tylko 50% pacjentów osiąga długoterminowe przeżycie, co wskazuje na potrzebę postępów terapeutycznych98
Amplifikacja genu MYCN, która występuje w 20% wszystkich pierwotnych guzów nerwiaka zarodkowego i w 50% guzów wysokiego ryzyka, wiąże się z agresywnym przebiegiem choroby i złym rokowaniem.7
Guz zarodkowy z wielowarstwowymi rozetami
Ten rzadki i wysoce agresywny nowotwór charakteryzuje się wyjątkowo złym rokowaniem. Średni czas przeżycia po diagnozie wynosi zaledwie 12 miesięcy.1
Medulloepithelioma
Rokowanie dla pacjentów z medulloepithelioma jest złe, z 5-letnimi wskaźnikami przeżycia wahającymi się między 0% a 30%.10
Rak zarodkowy (embryonal carcinoma)
W przypadku raka zarodkowego najważniejszym wskaźnikiem rokowania jest stadium guza. Według niedawnego badania śledzącego wskaźniki przeżycia raka zarodkowego, ponad 98% osób leczonych z powodu raka w stadium I żyło pięć lat później, podczas gdy około 80% z rakiem zarodkowym w stadium III żyło pięć lat później.11
Nawet w przypadku dobrej odpowiedzi na leczenie, istnieje ryzyko nawrotu. W przypadku raka zarodkowego istnieje 20% szans na nawrót, jeśli nowotwór znajduje się tylko w jądrze. Prawdopodobieństwo nawrotu wzrasta do ponad 50%, jeśli nowotwór znajduje się w mosznie lub węzłach chłonnych.11
Strategie leczenia a rokowanie
Postępy w leczeniu guzów zarodkowych doprowadziły do znacznej poprawy rokowania w ostatnich dekadach. Obecne protokoły leczenia obejmują:12
- Maksymalnie bezpieczną resekcję chirurgiczną – zakres resekcji ma bezpośredni wpływ na rokowanie
- Chemioterapię – w niektórych przypadkach włącznie z chemioterapią wysokodawkową (HDC) z ratunkowym przeszczepieniem komórek macierzystych
- Radioterapię – ogniskową lub kranio-spinalna, w zależności od wieku pacjenta i zaawansowania guza
Nowsze badania pokazują trend w kierunku zwiększonej przeżywalności dzięki zastosowaniu radioterapii, co doprowadziło do jej włączenia do różnych badań klinicznych.13 Jednak wpływ chemioterapii wysokodawkowej na długoterminowe przeżycie nie jest jeszcze jasny ze względu na ograniczoną liczbę pacjentów leczonych tą metodą.13
Nowe kierunki i przyszłość prognozowania
Ostatnie odkrycia w zakresie biologii molekularnej i rozumienia szlaków sygnałowych dają pewien optymizm terapeutyczny dla pacjentów z guzami zarodkowymi.12 Kluczowe obszary rozwoju obejmują:
- Profilowanie genetyczne – badania wykazały, że wynik kliniczny u dzieci z rdzeniami jest wysoce przewidywalny na podstawie profili ekspresji genów guzów w momencie diagnozy3
- Stratyfikacja ryzyka – właściwa stratyfikacja umożliwia dostosowanie terapii, w tym intensyfikację leczenia dla agresywnych wariantów i deeskalację terapii dla guzów o lepszym rokowaniu12
- Terapie celowane – badania nad mechanizmami genomowymi i epigenetycznymi napędzającymi onkogenezę powinny być kontynuowane, co pomoże w opracowaniu bardziej precyzyjnych, mniej toksycznych i optymalnych metod leczenia tych potencjalnie śmiertelnych guzów13
Statystyki przeżycia
Ogólne wskaźniki przeżycia dla guzów zarodkowych (nie licząc rdzeniaków) są generalnie słabe i wahają się od mniej niż 5% do 50% pacjentów przeżywających ponad 5 lat od diagnozy.10 Mimo intensywnej terapii wielomodalnej z agresywną operacją, chemioterapią i napromienianiem, pięcioletnie całkowite przeżycie w przypadku niektórych agresywnych guzów zarodkowych wynosi mniej niż 10%.13
Dzieci z opornym na leczenie lub nawrotowym guzem zarodkowym mają szczególnie złe rokowanie, co podkreśla potrzebę dalszych badań nad nabytą opornością na leki i/lub klonalną odpornością.4 Długoterminowe wyniki leczenia nawrotowego nerwiaka zarodkowego pozostają niepomyślne.6
Znaczenie indywidualnej oceny
Pomimo istnienia ogólnych czynników prognostycznych i statystyk przeżycia, kluczowe znaczenie ma indywidualna ocena każdego przypadku. Oczekiwana długość życia dzieci z guzami zarodkowymi może różnić się od innych z tym samym typem guza w zależności od wielkości guza i jego lokalizacji. Pracownicy ochrony zdrowia opiekujący się dzieckiem dostarczą najbardziej aktualnych informacji na temat możliwości leczenia i dostępnej opieki, aby zwiększyć szanse dziecka na przeżycie.1
Właściwa diagnoza tych jednostek chorobowych umożliwia dostosowaną terapię, w tym intensyfikację leczenia w przypadku agresywnych wariantów i deeskalację terapii w przypadku guzów o lepszym rokowaniu, w celu osiągnięcia długoterminowego wyleczenia i zminimalizowania toksyczności związanej z leczeniem.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Embryonal Tumor: What It Is, Symptoms, Treatment & Prognosishttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/embryonal-tumors
An embryonal tumor is a childhood brain tumor. Its made up of cells left over from fetal development. Some types are aggressive and affect a childs life expectancy. Treatment is available to improve your childs prognosis. It may include surgery combined with chemotherapy. Many malignant types are aggressive and can be life-threatening. […] Your childs prognosis varies depending on the following: tumor type, tumor location, whether or not the cancer spreads, age, results of surgery or previous treatment, and general health. Some embryonal tumors are aggressive, spread easily and can return after treatment. Others may be benign (noncancerous). Your childs healthcare provider will be able to give you the most accurate prognosis. […] The life expectancy for children with this condition varies. For example, one study reported that around 33% of children diagnosed with medulloblastoma dont survive due to complications. The survival rate for an aggressive embryonal tumor with multilayered rosettes is 12 months after a diagnosis. Your childs life expectancy may differ from others with the same type of tumor based on the tumor size and location. Your childs healthcare providers will give you the most up-to-date information about treatment options and available care to increase your childs chance of survival.
- #2 Prediction of central nervous system embryonal tumour outcome based on gene expression. – Document – Gale OneFile: Health and Medicinehttps://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA187492168&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=00280836&p=HRCA&sw=w
Embryonal tumours of the central nervous system (CNS) represent a heterogeneous group of tumours about which little is known biologically, and whose diagnosis, on the basis of morphologic appearance alone, is controversial. […] patients’ response to therapy is difficult to predict. […] We show further that the clinical outcome of children with medulloblastomas is highly predictable on the basis of the gene expression profiles of their tumours at diagnosis.
- #3 Prediction of central nervous system embryonal tumour outcome based on gene expression | Naturehttps://www.nature.com/articles/415436a
Embryonal tumours of the central nervous system (CNS) represent a heterogeneous group of tumours about which little is known biologically, and whose diagnosis, on the basis of morphologic appearance alone, is controversial. […] We show further that the clinical outcome of children with medulloblastomas is highly predictable on the basis of the gene expression profiles of their tumours at diagnosis.
- #4 Nervous system: Embryonal tumors: Neuroblastomahttps://atlasgeneticsoncology.org/solid-tumor/5002/nervous-system-embryonal-tumors-neuroblastoma
Prognostic Factors: As neuroblastoma is a heterogeneous disease, risk stratification according to clinical features of the patient and biologic features of the tumor has allowed for an accurate assessment of prognosis and risk-adapted therapy. […] Favorable features include poorly differentiated or differentiating neuroblastoma, low or intermediate mitosis-karyorrhexis index, and age 1.5 years. […] Unfavorable features include undifferentiated tumor or high MKI tumor. […] High-risk standard-of-care treatment consists of three treatment blocks. […] Refractory and relapsed neuroblastoma is common in high-risk patients, indicating the need for further research on acquired drug and/or clonal resistance. […] The results obtained by these efforts indicated that while the incidence of low-risk neuroblastoma increased dramatically, there was no decrease in the incidence or mortality of high-risk disease, suggesting that screening was ineffective and that low-risk and high-risk neuroblastoma are two biologically independent entities.
- #5 Embryonal Tumors | SpringerLinkhttps://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-662-09227-9_6
Embryonal tumors account for a large fraction of pediatric brain tumors. The prognosis for these tumors was at one time exceedingly poor, but advances in treatment have led to substantial improvement in survival. […] Prognostic factors in medulloblastoma, including DNA ploidy. […] Metastasis stage, adjuvant treatment, and residual tumor are prognostic factors for medulloblastoma in children: conclusions from the Childrens Cancer Group 921 randomized phase II study.
- #6 Nervous system: Embryonal tumors: Neuroblastomahttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7158874/
The task force collected data on 36 prognostic variables on 8,800 children enrolled on cooperative group studies and identified the seven factors that were highly statistically significant and also considered clinically relevant. […] Age at diagnosis Age 18 months at diagnosis is favorable. […] Cytogenetic and molecular characteristics known to correlate with poor prognosis include MYCN amplification, ploidy, and 11q aberration. […] High-risk standard-of-care treatment consists of three treatment blocks. […] The long-term outcomes of relapsed neuroblastoma remain dismal. […] The results obtained by these efforts indicated that while the incidence of low-risk neuroblastoma increased dramatically, there was no decrease in the incidence or mortality of high-risk disease, suggesting that screening was ineffective and that low-risk and high-risk neuroblastoma are two biologically independent entities.
- #7 Nervous system: Embryonal tumors: Neuroblastomahttps://atlasgeneticsoncology.org/solid-tumor/5002/nervous-system-embryonal-tumors-neuroblastoma
Spontaneous regression (without cytotoxic treatment) can be observed in neuroblastoma diagnosis within the first 18 months of life, even with metastatic disease. […] Amplification of the MYCN gene is noted in 20% of all primary neuroblastoma tumors. It is present in 50% of all high-risk tumors, and it is associated with aggressive disease and poor prognosis.
- #8 Nervous system: Embryonal tumors: Neuroblastomahttps://atlasgeneticsoncology.org/solid-tumor/5002/nervous-system-embryonal-tumors-neuroblastoma
Neuroblastoma is a clinically heterogenous pediatric cancer of the sympathetic nervous system that originates from neural crest cells. It is the most common extracranial solid tumor in childhood and prognosis ranges from spontaneous tumor regression to aggressive disease resistant to multimodal therapy. […] Prognosis depends on patient characteristics and tumor biology that determine risk classification. […] Of the patients with high-risk disease, only 50% achieve long-term survival, and therapeutic advancements are needed. […] Low- and intermediate-risk patients have excellent outcomes and current clinical trials aim to reduce therapy-related toxicities. High-risk neuroblastoma survival remains poor, necessitating new and improved treatment. […] The degree of differentiation and stromal component of tumors can be used for prognostic assessment. Additionally, the age of the patient at diagnosis is included as well as the number of mitotic and karyorrhectic cells in the category of Neuroblastoma.
- #9 Nervous system: Embryonal tumors: Neuroblastomahttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7158874/
Neuroblastoma is a clinically heterogenous pediatric cancer of the sympathetic nervous system that originates from neural crest cells. It is the most common extracranial solid tumor in childhood and prognosis ranges from spontaneous tumor regression to aggressive disease resistant to multimodal therapy. […] Prognosis depends on patient characteristics and tumor biology that determine risk classification. […] Of the patients with high-risk disease, only 50% achieve long-term survival, and therapeutic advancements are needed. […] Low- and intermediate-risk patients have excellent outcomes and current clinical trials aim to reduce therapy-related toxicities. […] As neuroblastoma is a heterogeneous disease, risk stratification according to clinical features of the patient and biologic features of the tumor has allowed for an accurate assessment of prognosis and risk-adapted therapy.
- #10https://braintumourresearch.org/pages/types-of-brain-tumours-embryonal-tumours?srsltid=AfmBOoolzJGsNellJcmK8FPXFcIxe_PRBFoy-kXmDIv8__cGNVTZVCDS
Embryonal tumours represent 20% to 25% of primary paediatric central nervous system (CNS) tumours, with medulloblastoma accounting for the majority of these tumours. […] Prognosis is poor for patients with medulloepithelioma, with 5-year survival rates ranging between 0% and 30%. […] The prognosis for each type of embryonal tumour is included in the relevant section above, but overall survival rates for embryonal tumours (not including medulloblastoma) are generally poor, ranging from less than 5% to 50% of patients surviving more than 5 years from diagnosis.
- #11 Embryonal Carcinoma: Symptoms & Prognosishttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/embryonal-carcinoma
The biggest indicator of your prognosis (outlook) is the tumor stage. According to a recent study tracking embryonal carcinoma survival rates, over 98% of people treated for Stage I cancer were alive five years later. Around 80% with Stage III embryonal carcinoma were alive five years later. […] Even if you respond well to treatment, your healthcare provider will continue to monitor you in case the cancer returns. With embryonal carcinoma, there’s a 20% chance of recurrence if the cancer’s only in your testicle. The likelihood of recurrence increases to over 50% if the cancer is in your scrotum or lymph nodes.
- #12 Embryonal Tumors of the Central Nervous System in Children: The Era of Targeted Therapeuticshttps://www.mdpi.com/2306-5354/5/4/78
Embryonal tumors (ET) of the central nervous system (CNS) in children encompass a wide clinical spectrum of aggressive malignancies. […] These important developments have paved the way for treatments guided by risk stratification as well as novel targeted therapies in efforts to improve survival and reduce treatment burden. […] The critical issue is proper diagnosis of these entities, which would allow tailored therapy, including intensifying treatment for aggressive variants and de-escalating therapy for those tumors with better prognoses, in order to achieve long-term cures and minimizing treatment-related toxicity. […] Prognosis remains poor, though recent revelations of biological data and improved understanding of the signaling pathways now offer some therapeutic optimism. […] Current treatment protocols include maximal-safe surgery with subsequent chemotherapy, often including HDC with stem-cell rescue and focal or craniospinal irradiation depending on the age of the patient and extent of the tumor.
- #13 Embryonal Tumors of the Central Nervous System in Children: The Era of Targeted Therapeuticshttps://www.mdpi.com/2306-5354/5/4/78
Despite intensive multimodality therapy with aggressive surgery, chemotherapy, and radiation, five-year overall survival has been less than 10%. […] The impact of HDC on long-term survival is still not clear due to the limited number of patients treated with this modality. […] Recent studies have shown a trend towards increased survival time with the addition of radiotherapy, leading to its incorporation in various clinical trials. […] Efforts to identify genomic and epigenetic machinery driving C19MC-associated tumorigenesis should continue, which would help in developing more precise, less toxic, and optimal treatment for these potentially lethal tumors.