Właściwości farmakodynamiczne leku Lipanthyl Supra 160

Lipanthyl Supra 160 zawiera 160 mg fenofibratu mikronizowanego i należy do grupy farmakoterapeutycznej leków hipolipemizujących, obniżających stężenie cholesterolu i trójglicerydów z podgrupy fibratów (kod ATC: C10 AB 05). Jego działanie farmakodynamiczne obejmuje szereg mechanizmów wpływających na gospodarkę lipidową organizmu.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania fenofibratu polega na aktywacji receptorów jądrowych typu α (PPARα – Peroxisome Proliferator Activated Receptor type α). Poprzez tę aktywację fenofibrat wywołuje szereg efektów metabolicznych skutkujących korzystnymi zmianami w profilu lipidowym.²

Aktywacja PPARα przez fenofibrat prowadzi do następujących efektów biochemicznych:³

• Zwiększenie lipolizy – proces rozkładu trójglicerydów zostaje nasilony
• Eliminacja aterogennych cząstek bogatych w trójglicerydy z surowicy
• Aktywacja lipazy lipoproteinowej – enzymu odpowiedzialnego za hydrolizę trójglicerydów
• Zmniejszenie wytwarzania apolipoproteiny CIII – białka hamującego lipolizę
• Zwiększenie syntezy apolipoprotein AI i AII – kluczowych składników lipoprotein HDL

Wpływ na frakcje lipoprotein

Fenofibrat znacząco modyfikuje profil lipoprotein w surowicy krwi. Jego działanie prowadzi do korzystnych zmian w stężeniach poszczególnych frakcji cholesterolu.⁴

Obserwowane zmiany obejmują:

• Zmniejszenie frakcji VLDL (lipoproteiny o bardzo małej gęstości) zawierających apolipoproteinę B
• Zmniejszenie frakcji LDL (lipoproteiny o małej gęstości) zawierających apolipoproteinę B
• Zwiększenie frakcji HDL (lipoproteiny o dużej gęstości) zawierających apolipoproteiny AI i AII

Dodatkowo, fenofibrat nasila usuwanie frakcji LDL i zmniejsza stężenie małych, gęstych cząsteczek LDL, które są zwiększone w aterogennej dyslipidemii i stanowią istotny czynnik ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca. Efekt ten wynika ze zmiany syntezy i katabolizmu frakcji VLDL.⁵

Efekty kliniczne zmian profilu lipidowego

Badania kliniczne z fenofibratem wykazały znaczące zmiany w parametrach lipidowych:⁶

U pacjentów z hipercholesterolemią, leczenie fenofibratem prowadzi do poprawy stosunku cholesterolu całkowitego do cholesterolu HDL, stosunku LDL-cholesterolu do HDL-cholesterolu, jak również stosunku apolipoprotein ApoB do ApoAI. Parametry te są uznawanymi wskaźnikami ryzyka miażdżycy.⁷

Wpływ na ryzyko sercowo-naczyniowe

Badania kliniczne wykazały, że fibraty mogą łagodzić epizody choroby niedokrwiennej serca. Należy jednak zaznaczyć, że nie udowodniono, aby fibraty obniżały niezależną od przyczyny śmiertelność przy stosowaniu zarówno w pierwotnej, jak i wtórnej profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.⁸

Istotne dane na temat wpływu fenofibratu na ryzyko sercowo-naczyniowe pochodzą z badania ACCORD (Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes). Było to randomizowane, kontrolowane badanie z wykorzystaniem placebo, przeprowadzone na grupie 5518 pacjentów z cukrzycą typu 2, którzy otrzymywali fenofibrat jako dodatek do symwastatyny.⁹

Wyniki badania ACCORD wykazały:

• Terapia skojarzona fenofibratem z symwastatyną w porównaniu z monoterapią symwastatyną nie wykazała znaczących różnic w złożonym głównym punkcie końcowym (niezakończony zgonem zawał mięśnia sercowego, niezakończony zgonem udar lub zgon związany z układem sercowo-naczyniowym). Wskaźnik ryzyka wyniósł 0,92 (95% CI 0,79-1,08, p = 0,32), co dało całkowite obniżenie ryzyka o 0,74%.¹⁰

Efekty terapii skojarzonej w podgrupach pacjentów

Analiza wyników badania ACCORD w określonych podgrupach pacjentów dostarczyła dodatkowych informacji na temat skuteczności terapii skojarzonej fenofibratem z symwastatyną:¹¹

1. Pacjenci z dyslipidemią – w podgrupie pacjentów charakteryzujących się:
   • najniższym tercylem stężenia cholesterolu HDL (≤34 mg/dl lub 0,88 mmol/l) oraz
   • najwyższym tercylem stężenia trójglicerydów (≥204 mg/dl lub 2,3 mmol/l)

   leczenie skojarzone fenofibratem z symwastatyną wykazało względne obniżenie ryzyka w złożonym głównym punkcie końcowym o 31% w porównaniu do monoterapii symwastatyną (wskaźnik ryzyka 0,69, 95% CI 0,49-0,97, p = 0,03), co dało całkowite obniżenie ryzyka o 4,95%.

Dodatkowa analiza podgrup wykazała zależność efektów leczenia od płci pacjentów:¹²

• Mężczyźni – zaobserwowano możliwą korzyść z łączonego leczenia (p = 0,037)
• Kobiety – odnotowano potencjalnie wyższe ryzyko wystąpienia głównego punktu końcowego przy terapii skojarzonej w porównaniu do monoterapii symwastatyną (p = 0,069)

Należy podkreślić, że w opisanej wcześniej podgrupie pacjentów z dyslipidemią nie zaobserwowano różnic zależnych od płci. Jednakże nie wykazano również w sposób bezpośredni korzyści ze stosowania terapii skojarzonej fenofibratu z symwastatyną u kobiet z dyslipidemią. Ponadto, w tej podgrupie pacjentów nie można wykluczyć działania szkodliwego.¹³

Inne efekty farmakodynamiczne

Poza głównym działaniem modyfikującym profil lipidowy, fenofibrat wykazuje również szereg innych efektów farmakodynamicznych:

Wpływ na złogi cholesterolu: Pozanaczyniowe złogi cholesterolu, takie jak żółtaki ścięgniste i guzkowe, mogą zostać wyraźnie zmniejszone lub całkowicie wyeliminowane pod wpływem leczenia fenofibratem.¹⁴

Wpływ na markery zapalne i prozakrzepowe: Terapia fenofibratem prowadzi do korzystnych zmian w stężeniach różnych parametrów biochemicznych:¹⁵

• Zmniejszenie stężenia fibrynogenu u pacjentów z podwyższonym poziomem tego parametru
• Obniżenie stężenia lipoproteiny (a) [Lp(a)] u pacjentów z jej podwyższonym poziomem
• Redukcja stężenia białka C-reaktywnego (CRP) i innych markerów stanu zapalnego

Wpływ na stężenie kwasu moczowego: Fenofibrat zwiększa wydzielanie kwasu moczowego, co prowadzi do zmniejszenia jego stężenia w surowicy o około 25%. Efekt ten może stanowić dodatkową korzyść u pacjentów z dyslipidemią i współistniejącą hiperurykemią.¹⁶

Działanie przeciwagregacyjne: Fenofibrat wykazuje działanie przeciwagregacyjne na płytki krwi, co zostało potwierdzone zarówno w badaniach na zwierzętach, jak i w badaniach klinicznych. Obserwowano zmniejszenie agregacji płytek wywoływanej przez różne czynniki, takie jak ADP, kwas arachidonowy i adrenalina.¹⁷