Właściwości farmakodynamiczne
Grofibrat S 215 mg

Właściwości farmakodynamiczne fenofibratu

Fenofibrat należy do grupy farmakoterapeutycznej leków hipolipemizujących, obniżających stężenie cholesterolu i trójglicerydów, z podgrupy fibratów (kod ATC: C10 AB 05). Jest pochodną kwasu fibrynowego, której główny mechanizm działania polega na modyfikacji gospodarki lipidowej u ludzi poprzez aktywację jądrowych receptorów typu alfa (PPARα, ang. Peroxisome Proliferator Activated Receptor type α).¹

Mechanizm działania na poziomie molekularnym

Fenofibrat poprzez aktywację receptorów PPARα wywołuje kaskadę reakcji metabolicznych prowadzących do istotnych zmian w gospodarce lipidowej. Głównymi efektami aktywacji PPARα przez fenofibrat są:²

• Zwiększenie lipolizy i eliminacji z osocza aterogennych cząstek bogatych w triglicerydy
• Aktywacja lipazy lipoproteinowej, kluczowego enzymu w metabolizmie lipoprotein
• Zmniejszenie produkcji apolipoproteiny CIII, która jest inhibitorem lipazy lipoproteinowej
• Zwiększenie syntezy apolipoprotein AI i AII, które są głównymi składnikami lipoprotein HDL

Wpływ na profil lipidowy

Działanie fenofibratu na lipoproteiny prowadzi do kompleksowych zmian w profilu lipidowym, które charakteryzują się:³

• Zmniejszeniem frakcji cholesterolu o małej (LDL) i bardzo małej gęstości (VLDL) zawierających apolipoproteinę B
• Zwiększeniem frakcji lipoprotein o dużej gęstości (HDL) zawierającej apolipoproteiny AI i AII
• Modyfikacją syntezy i rozpadu frakcji VLDL, co prowadzi do zwiększenia klirensu LDL
• Zmniejszeniem stężenia małych, gęstych cząstek LDL, których podwyższone stężenie jest charakterystyczne dla aterogennego typu lipoprotein, często występującego u pacjentów z ryzykiem choroby wieńcowej⁴

Skuteczność kliniczna w leczeniu dyslipidemii

Badania kliniczne z zastosowaniem fenofibratu wykazały znaczącą poprawę parametrów gospodarki lipidowej:⁵

U pacjentów z hipercholesterolemią kompleksowy wpływ fenofibratu prowadzi do poprawy kluczowych wskaźników ryzyka miażdżycy, takich jak:⁶

• Stosunek cholesterolu całkowitego do cholesterolu HDL
• Stosunek LDL-cholesterolu do HDL-cholesterolu
• Stosunek apolipoprotein ApoB do ApoAI

Wpływ na ryzyko sercowo-naczyniowe

Dane kliniczne wskazują, że fibraty mogą łagodzić epizody choroby niedokrwiennej serca. Jednak nie wykazano dotychczas, by terapia tymi lekami obniżała niezależną od przyczyny śmiertelność zarówno w pierwotnej, jak i wtórnej profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.⁷

Wpływ na żółtaki i inne pozanaczyniowe złogi cholesterolu

Istotnym efektem działania fenofibratu jest wpływ na pozanaczyniowe złogi cholesterolu. Pod wpływem leczenia fenofibratem, żółtaki ścięgniste i guzkowe mogą ulec wyraźnemu zmniejszeniu lub całkowitej eliminacji.⁸

Działania plejotropowe fenofibratu

Fenofibrat, poza swoim podstawowym działaniem na gospodarkę lipidową, wykazuje szereg dodatkowych efektów klinicznych (działania plejotropowe):⁹

Wpływ na markery stanu zapalnego i czynniki ryzyka miażdżycowego

• Istotne obniżenie stężenia fibrynogenu u pacjentów z wyjściowo podwyższonymi wartościami
• Zmniejszenie podwyższonego poziomu lipoproteiny(a) [Lp(a)]
• Obniżenie stężenia białka C-reaktywnego (CRP) i innych parametrów stanu zapalnego

Wpływ na stężenie kwasu moczowego

Terapia fenofibratem prowadzi do zwiększenia wydzielania kwasu moczowego z organizmu, co skutkuje obniżeniem jego średniego stężenia w surowicy o około 25%.¹⁰

Działanie przeciwagregacyjne

Fenofibrat wykazuje działanie przeciwagregacyjne na płytki krwi, co zostało potwierdzone zarówno w badaniach na modelach zwierzęcych, jak i w badaniach klinicznych u ludzi. Obserwowano zmniejszenie agregacji płytek wywoływanej przez różne czynniki, takie jak:¹¹

• Adenozynodifosforan (ADP)
• Kwas arachidonowy
• Adrenalinę

To działanie przeciwagregacyjne może stanowić dodatkowy mechanizm kardioprotekcyjny, niezależny od głównego działania hipolipemizującego fenofibratu.