Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Grofibrat S

Stosowanie fenofibratu mikronizowanego (Grofibrat S, 215 mg) wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego ze względu na możliwe działania niepożądane oraz interakcje. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności związanych z terapią tym lekiem u różnych grup pacjentów.¹

Wtórne przyczyny hiperlipidemii

Przed rozpoczęciem leczenia fenofibratem należy wykluczyć lub odpowiednio leczyć wtórne przyczyny hiperlipidemii, takie jak:²

• Niekontrolowana cukrzyca typu 2 – wymaga odpowiedniej kontroli glikemii
• Niedoczynność tarczycy – należy wyrównać funkcje hormonalne
• Zespół nerczycowy – wymaga leczenia choroby podstawowej
• Dysproteinemia – konieczna identyfikacja i odpowiednie postępowanie
• Choroby wątroby z zastojem żółci – niezbędne wyrównanie funkcji wątroby
• Leczenie farmakologiczne – mogące wpływać na profil lipidowy
• Alkoholizm – wymaga odpowiedniej interwencji przed włączeniem fenofibratu

U kobiet z hiperlipidemią stosujących doustne środki antykoncepcyjne lub hormonalną terapię zastępczą zawierającą estrogeny, należy dokładnie zweryfikować, czy zaburzenia lipidowe mają charakter pierwotny, czy wtórny. Estrogeny podawane doustnie mogą powodować zwiększenie stężenia lipidów.³

Monitorowanie funkcji wątroby

Podczas terapii fenofibratem u niektórych pacjentów obserwowano zwiększenie aktywności aminotransferaz. Z tego powodu zaleca się regularne monitorowanie funkcji wątroby według następującego schematu:⁴

• Przez pierwsze 12 miesięcy leczenia: oznaczanie aktywności aminotransferaz co 3 miesiące
• Po pierwszym roku terapii: kontrola okresowa

Należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów, u których zaobserwowano zwiększenie aktywności aminotransferaz. Leczenie fenofibratem należy przerwać w następujących sytuacjach:⁵

1. Gdy aktywność AspAT (SGOT) i AlAT (SGPT) przekroczy 3-krotną wartość górnej granicy normy
2. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących zapalenie wątroby, takich jak żółtaczka lub świąd, zwłaszcza gdy rozpoznanie zostanie potwierdzone badaniami laboratoryjnymi

Zaburzenia trzustki

W trakcie leczenia fenofibratem raportowano przypadki zapalenia trzustki. Wystąpienie tego powikłania może być spowodowane różnymi mechanizmami:⁶

• Nieskuteczne leczenie ciężkiej hipertrójglicerydemii – utrzymujące się wysokie stężenia trójglicerydów mogą predysponować do rozwoju zapalenia trzustki
• Bezpośrednie działanie toksyczne leku na komórki trzustki
• Tworzenie się kamieni lub złogów w drogach żółciowych – fenofibrat może zwiększać wydzielanie cholesterolu do żółci, prowadząc do tworzenia złogów i wtórnie do zapalenia trzustki

Wystąpienie objawów ostrego zapalenia trzustki (silny ból brzucha, nudności, wymioty) podczas terapii fenofibratem wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego.⁷

Działanie toksyczne na mięśnie

Podobnie jak w przypadku innych fibratów, podczas stosowania fenofibratu obserwowano działanie toksyczne na mięśnie, w tym rzadkie przypadki rabdomiolizy z uszkodzeniem nerek lub bez. Częstość występowania miopatii zwiększa się u pacjentów z hipoalbuminemią oraz współistniejącą niewydolnością nerek.⁸

Czynniki zwiększające ryzyko miopatii i rabdomiolizy podczas leczenia fenofibratem:⁹

• Wiek powyżej 70 lat – podatność na uszkodzenie mięśni wzrasta z wiekiem
• Osobnicza lub rodzinna skłonność do chorób mięśni – wymaga dokładnego wywiadu
• Zaburzenia czynności nerek – nawet łagodne do umiarkowanych
• Niedoczynność tarczycy – nierozpoznana lub nieleczona
• Spożywanie dużych ilości alkoholu – potencjalizuje toksyczne działanie na mięśnie

U pacjentów z powyższymi czynnikami ryzyka należy bardzo dokładnie ocenić stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem leczenia fenofibratem.¹⁰

Działanie toksyczne na mięśnie należy podejrzewać u pacjentów prezentujących:¹¹

• Rozsiane bóle mięśniowe
• Zapalenie mięśni
• Kurcze mięśniowe
• Osłabienie mięśni
• Znaczne zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) – powyżej 5-krotności górnej granicy normy

W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy bezzwłocznie przerwać leczenie fenofibratem.¹²

Terapia skojarzona z innymi lekami hipolipemizującymi

Ryzyko wystąpienia działania toksycznego na mięśnie znacząco wzrasta w przypadku jednoczesnego stosowania:¹³

• Fenofibratu z innym fibratem
• Fenofibratu z inhibitorem reduktazy HMG-CoA (statyną)

Leczenie skojarzone fenofibratem z inhibitorem reduktazy HMG-CoA lub innym fibratem należy stosować wyłącznie w ściśle określonych przypadkach:¹⁴

• U pacjentów z ciężką mieszaną dyslipidemią
• U osób z dużym ryzykiem choroby sercowo-naczyniowej
• U pacjentów, u których nie występowały wcześniej choroby mięśni

Podczas terapii skojarzonej należy ściśle monitorować pacjentów pod kątem objawów miotoksyczności, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz po każdej modyfikacji dawek.¹⁵

Czynność nerek

Grofibrat S jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. U pacjentów z łagodną do umiarkowanej niewydolnością nerek (eGFR od 30 do 59 ml/min/1,73 m²) należy stosować lek z ostrożnością i odpowiednio dostosować dawkę.¹⁶

U pacjentów przyjmujących fenofibrat, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu ze statynami, obserwowano przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi. Charakterystyka tych zmian:¹⁷

• Stężenie kreatyniny pozostaje zwykle stabilne w czasie
• Nie obserwuje się na ogół ciągłego wzrostu stężenia kreatyniny podczas długotrwałej terapii
• Po przerwaniu leczenia wartości zwykle wracają do poziomów wyjściowych

W badaniach klinicznych dotyczących terapii skojarzonej fenofibratu z symwastatyną zaobserwowano: ^{Parametr Fenofibrat + symwastatyna Monoterapia statyną Zwiększenie stężenia kreatyniny o ponad 30 μmol/l 10% pacjentów 4,4% pacjentów Klinicznie istotne zwiększenie stężenia kreatyniny >200 μmol/l 0,3% pacjentów Nie raportowano}

Leczenie fenofibratem należy przerwać, jeśli stężenie kreatyniny wzrośnie do poziomu 50% powyżej górnej granicy normy. Zaleca się regularne monitorowanie funkcji nerek:¹⁹

• Pierwsze 3 miesiące leczenia: regularne oznaczanie stężenia kreatyniny
• Po 3 miesiącach: okresowa kontrola

Informacje o substancjach pomocniczych

Grofibrat S zawiera laktozę jednowodną (298,91 mg w każdej tabletce powlekanej), dlatego nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{20 21}

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.²²