nadwrażliwość na szczepionkę
Nadwrażliwość na szczepionkę (hypersensitivity to vaccines) to niepożądana reakcja immunologiczna organizmu, która występuje po podaniu szczepionki. Reakcje te mogą być klasyfikowane według mechanizmu patofizjologicznego zgodnie z klasyfikacją Gella i Coombsa, obejmującą cztery typy nadwrażliwości.
Najczęstszym typem reakcji nadwrażliwości na szczepionki jest nadwrażliwość typu I (natychmiastowa, IgE-zależna), która może manifestować się jako pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, a w najcięższych przypadkach jako wstrząs anafilaktyczny. Reakcje te mogą być wywołane przez składniki szczepionek, takie jak antygeny, adiuwanty, stabilizatory czy środki konserwujące.
Diagnostyka nadwrażliwości na szczepionki obejmuje szczegółowy wywiad medyczny, testy skórne (punktowe, śródskórne), oznaczanie swoistych przeciwciał IgE oraz próby prowokacyjne pod ścisłym nadzorem medycznym. W przypadku potwierdzonej nadwrażliwości na składnik szczepionki, możliwe jest zastosowanie alternatywnych preparatów lub protokołów desensytyzacji.
W praktyce klinicznej istotne jest rozróżnienie między rzeczywistą nadwrażliwością a łagodnymi, przejściowymi reakcjami poszczepiennymi, które nie stanowią przeciwwskazania do kolejnych szczepień. Dokładna diagnoza pozwala na zindywidualizowane podejście do immunoprofilaktyki, zapewniając ochronę przed chorobami zakaźnymi przy minimalizacji ryzyka poważnych powikłań.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Pałeczka okrężnicy – Przeciwwskazania stosowania
Escherichia coli stanowi istotny składnik nieswoistych szczepionek bakteryjnych z rodziny Polyvaccinum, dostępnych w stężeniach 2 mln komórek/ml (Polyvaccinum submite), 20 mln komórek/ml (Polyvaccinum mite) oraz 200 mln komórek/ml (Polyvaccinum forte). Bezwzględnym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest nadwrażliwość na E. coli lub inne składniki preparatu, a także aktywne choroby zakaźne, ostre stany zapalne, niewydolność krążenia, choroby nerek i wątroby, choroby rozrostowe układu krwiotwórczego, choroby autoimmunologiczne, stosowanie leków immunosupresyjnych, ciąża, laktacja oraz wiek poniżej 2 lat. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nasilenia procesów zapalnych i nieprzewidywalnych reakcji immunologicznych u pacjentów z wymienionymi schorzeniami.
białaczka, choroba autoimmunologiczna, choroba nerek i wątroby, choroba rozrostowa układu krwiotwórczego, choroba zakaźna, ciąża i laktacja, Escherichia coli, lek immunosupresyjny, nadwrażliwość na szczepionkę, niewydolność krążenia, nowotwór hematologiczny, obniżona odporność, ostry stan zapalny, pałeczka okrężnicy, Polyvaccinum, Polyvaccinum forte, Polyvaccinum mite, Polyvaccinum submite, reakcja alergiczna, szczepionka bakteryjna, szczepionka nieswoista, terapia immunosupresyjna - Leksykon substancji czynnych
Wirus ospy wietrznej – Przeciwwskazania stosowania
Żywe atenuowane szczepionki przeciw ospie wietrznej (Priorix-Tetra, Varilrix, VARIVAX) są przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami odporności, w tym z ciężkim humoralnym lub komórkowym niedoborem odporności, agammaglobulinemią, ciężkim złożonym niedoborem odporności, białaczką, chłoniakiem, dyskrazją krwi oraz u osób z AIDS lub objawowym zakażeniem HIV. Szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci zakażone HIV, gdzie przeciwwskazania zależą od wieku i odsetka limfocytów T CD4+ (poniżej 25% u dzieci <12 miesięcy, poniżej 20% u dzieci 12-35 miesięcy, poniżej 15% u dzieci 36-59 miesięcy). Ponadto, szczepionki te są przeciwwskazane u pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu, w tym stosujących duże dawki kortykosteroidów, ze względu na ryzyko nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej i powikłań związanych z replikacją wirusa szczepionkowego.
agammaglobulinemia, białaczka, dyskrazja krwi, fenyloalanina, fenyloketonuria, gruźlica, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroidy, kwas para-aminobenzoesowy, leczenie immunosupresyjne, liczba limfocytów, limfocyty T CD4+, nadwrażliwość na szczepionkę, neomycyna, niedobór odporności, odporność komórkowa, ostre choroby, szczepionka skojarzona, układ immunologiczny, wirus ospy wietrznej, wrodzone zaburzenie odporności, zaburzenie odporności, zakażenie HIV, złożony niedobór odporności, żywy atenuowany wirus - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Priorix-Tetra –
Szczepionka Priorix-Tetra, zawierająca żywe, atenuowane wirusy odry, świnki, różyczki i ospy wietrznej, wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań przed podaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym na sorbitol (14 mg/dawka) oraz neomycynę, mimo że kontaktowe zapalenie skóry wywołane neomycyną nie wyklucza szczepienia. Szczepionki nie należy podawać pacjentom z ostrymi, ciężkimi chorobami przebiegającymi z gorączką, natomiast łagodne infekcje, takie jak przeziębienie, nie stanowią przeciwwskazania. Reakcje nadwrażliwości po wcześniejszym szczepieniu przeciw odrze, śwince, różyczce i/lub ospie wietrznej wykluczają podanie Priorix-Tetra.
agammaglobulinemia, AIDS, alergia na białko jaja, gorączka, limfocyty CD4, nadwrażliwość na szczepionkę, neomycyna, niedobór odporności, odporność humoralna, odporność komórkowa, odra, ospa wietrzna, reakcja alergiczna, różyczka, SCID, świnka, szczepionka MMRV, szczepionka skojarzona, wirus atenuowany, zakażenie HIV, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Przeciwwskazania stosowania
Fimbrie typu 2 i 3, obecne w szczepionce Adacel Polio w dawce 5 µg na 0,5 ml, stanowią istotny antygen krztuśca w szczepionkach złożonych. Przeciwwskazania do ich stosowania obejmują nadwrażliwość na antygeny krztuśca, w tym fimbrie, oraz na substancje pomocnicze takie jak fosforan glinu, toksoidy błoniczy i tężcowy, inaktywowane wirusy polio, a także pozostałości procesu produkcyjnego (formaldehyd, glutaraldehyd, antybiotyki: streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B, albumina surowicy bydlęcej). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po poprzednim podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca. W takich przypadkach należy odstąpić od podania preparatu i rozważyć alternatywne metody immunizacji.
albumina surowicy bydlęcej, antybiotyk, antygen krztuśca, drgawki, encefalopatia o nieznanej etiologii, encefalopatia poszczepienia, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, infekcja górnych dróg oddechowych, komponent krztuścowy, nadwrażliwość na szczepionkę, ostra choroba z gorączką, pertaktyna, powikłanie poszczepienne, reakcja alergiczna, szczepionka przeciw błonicy i tężcowi, szczepionka przeciw krztuścowi, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, zaburzenie świadomości