Przeciwwskazania stosowania
Fimbrie

Przeciwwskazania stosowania fimbrii – kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Fimbrie, występujące jako składnik szczepionek przeciw krztuścowi, stanowią jeden z antygenów krztuśca obecnych w szczepionkach złożonych. W przypadku szczepionki Adacel Polio, fimbrie typu 2 i 3 występują w ilości 5 mikrogramów na dawkę (0,5 ml). Jako lekarz, powinieneś znać szczegółowe przeciwwskazania do stosowania produktów zawierających ten składnik aktywny, aby zapewnić pacjentom bezpieczeństwo i uniknąć potencjalnych powikłań poszczepiennych.¹

Nadwrażliwość na składniki szczepionki

Podanie szczepionki zawierającej fimbrie (jak Adacel Polio) jest przeciwwskazane u pacjentów ze znaną nadwrażliwością na szczepionki przeciw krztuścowi lub jakikolwiek inny składnik szczepionki. Dotyczy to zarówno substancji czynnych, jak i pomocniczych. Jeżeli u pacjenta w przeszłości wystąpiła reakcja alergiczna po podaniu szczepionki zawierającej komponent krztuścowy, w tym fimbrie, należy bezwzględnie odstąpić od podania preparatu.²

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość nadwrażliwości nie tylko na antygeny fimbrii, ale również na inne składniki obecne w szczepionce, takie jak:³

• Fosforan glinu – substancja pomocnicza pełniąca rolę adjuwantu
• Inne antygeny krztuścowe (toksoid krztuścowy, hemaglutynina włókienkowa, pertaktyna)
• Toksoidy błoniczy i tężcowy
• Inaktywowane wirusy polio

⁴

Nadwrażliwość na pozostałości z procesu wytwarzania

Równie istotnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancje pozostałe z procesu wytwarzania szczepionki. Produkty zawierające fimbrie, jak Adacel Polio, mogą zawierać śladowe ilości substancji używanych w procesie produkcyjnym. Należy zawsze wykluczyć nadwrażliwość na:⁵

• Formaldehyd – wykorzystywany do inaktywacji toksyn bakteryjnych
• Glutaraldehyd – środek stosowany w procesach inaktywacji
• Antybiotyki: streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B – używane do zapobiegania zanieczyszczeniom bakteryjnym podczas produkcji
• Albumina surowicy bydlęcej – stosowana jako stabilizator

⁶

Encefalopatia po poprzednim szczepieniu

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do podania szczepionki zawierającej fimbrie jest wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po poprzednim podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca. W wywiadzie należy szczegółowo zweryfikować reakcje poszczepienne po wcześniejszych dawkach szczepionek zawierających komponenty krztuścowe, w tym fimbrie.⁷

Encefalopatia poszczepiennia może manifestować się zaburzeniami świadomości, drgawkami, wyraźnymi zmianami w zachowaniu utrzymującymi się przez co najmniej kilka godzin, bez innej zidentyfikowanej przyczyny. W przypadku stwierdzenia takiego epizodu w wywiadzie, należy kategorycznie zrezygnować z podania szczepionki zawierającej fimbrie i rozważyć alternatywne metody immunizacji przeciw krztuścowi lub zastosowanie szczepionek niezawierających komponentu krztuścowego.⁸

Ostre choroby z gorączką

Podobnie jak w przypadku innych szczepionek, podanie produktu zawierającego fimbrie powinno być przełożone u pacjentów z ostrą, ciężką chorobą przebiegającą z gorączką. Jest to względne przeciwwskazanie, mające na celu uniknięcie nakładania się ewentualnych objawów poszczepiennych na objawy choroby podstawowej, co mogłoby utrudnić diagnostykę potencjalnych powikłań. Należy pamiętać, że niewielkie infekcje, takie jak łagodne infekcje górnych dróg oddechowych, nie stanowią przeciwwskazania do podania szczepionki zawierającej fimbrie.⁹

Postępowanie praktyczne w przypadku przeciwwskazań

W sytuacji stwierdzenia przeciwwskazań do podania szczepionki zawierającej fimbrie, należy rozważyć:¹⁰

• Zastosowanie szczepionek bez komponentu krztuścowego (np. szczepionka przeciw błonicy i tężcowi) w przypadku nadwrażliwości na antygeny krztuśca, w tym fimbrie
• Odroczenie szczepienia do czasu ustąpienia ostrej choroby z gorączką
• Konsultację z alergologiem w przypadku podejrzenia nadwrażliwości na którykolwiek ze składników szczepionki
• Skierowanie pacjenta do specjalistycznego ośrodka zajmującego się szczepieniami w przypadkach wątpliwych

¹¹

Dokumentacja medyczna

W przypadku stwierdzenia przeciwwskazań do podania szczepionki zawierającej fimbrie, należy dokładnie udokumentować przyczynę w dokumentacji medycznej pacjenta. Jest to istotne dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta w przyszłości i uniknięcia ponownej ekspozycji na potencjalnie niebezpieczny dla niego składnik. Zaleca się również wydanie pacjentowi pisemnej informacji o stwierdzonych przeciwwskazaniach.¹²