Przeciwwskazania stosowania
Wirus ospy wietrznej

Przeciwwskazania stosowania wirusa ospy wietrznej. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Wirus ospy wietrznej w postaci żywej atenuowanej stanowi składnik szczepionek takich jak Priorix-Tetra, Varilrix czy VARIVAX. Stosowanie tych preparatów podlega ścisłym ograniczeniom ze względu na potencjalne ryzyko dla określonych grup pacjentów. Prawidłowa identyfikacja przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa szczepień.

Zaburzenia odporności

Stosowanie szczepionek zawierających żywy atenuowany wirus ospy wietrznej jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami odporności, zarówno pierwotnymi jak i nabytymi. Do tej grupy należą pacjenci z:ciężkim humoralnym lub komórkowym niedoborem odporności, agammaglobulinemią oraz ciężkim złożonym niedoborem odporności.<sup data-drug="Priorix-Tetra" data-section="Przeciwwskazania" title="Ciężki humoralny lub komórkowy (pierwotny lub nabyty) niedobór odporności, np. ciężki, złożony niedobór odporności, agammaglobulinemia lub AIDS, lub objawowe zakażenie wirusem HIV, lub właściwy dla wieku odsetek limfocytów T CD4+ u dzieci w wieku poniżej 12 miesięcy z CD4+ <25%; w wieku między 12 a 35 miesięcy z CD4+ <20%; w wieku między 36 a 59 miesięcy z CD4+ 1²³

Szczególne przeciwwskazania dotyczą pacjentów z obniżoną odpornością komórkową, w tym:

• Pacjentów z niedoborem odporności z całkowitą liczbą limfocytów poniżej 1200/mm³
• Osób z białaczką, chłoniakiem, dyskrazją krwi
• Pacjentów z klinicznymi objawami zakażenia wirusem HIV

⁴⁵

W przypadku dzieci z zakażeniem HIV, przeciwwskazania do szczepienia zależą od wieku dziecka i odsetka limfocytów T CD4+:

• Dzieci w wieku poniżej 12 miesięcy: CD4+ <25%
• Dzieci w wieku 12-35 miesięcy: CD4+ <20%
• Dzieci w wieku 36-59 miesięcy: CD4+ <15%

<sup data-drug="Priorix-Tetra" data-section="Przeciwwskazania" title="właściwy dla wieku odsetek limfocytów T CD4+ u dzieci w wieku poniżej 12 miesięcy z CD4+ <25%; w wieku między 12 a 35 miesięcy z CD4+ <20%; w wieku między 36 a 59 miesięcy z CD4+ 6<sup data-drug="Varilrix" data-section="Przeciwwskazania" title="AIDS lub objawowe zakażenie wirusem HIV lub odsetek limfocytów T CD4+, zależnie od wieku, u dzieci w wieku poniżej 12 miesięcy: CD4+ <25%; u dzieci w wieku między 12 a 35 miesięcy: CD4+ <20%; u dzieci w wieku między 36 a 59 miesięcy: CD4+ 7<sup data-drug="VARIVAX" data-section="Przeciwwskazania" title="AIDS, lub objawowe zakażenie wirusem HIV, lub właściwy dla wieku odsetek limfocytów T CD4+ u dzieci w wieku poniżej 12 miesięcy: z CD4+ < 25%; w wieku między 12 a 35 miesięcy: z CD4+ < 20%; w wieku między 36 a 59 miesięcy: z CD4+ 8

Leczenie immunosupresyjne

Szczepionki zawierające żywy atenuowany wirus ospy wietrznej są przeciwwskazane u osób poddanych leczeniu immunosupresyjnemu, w tym u pacjentów otrzymujących duże dawki kortykosteroidów. Stosowanie tych leków znacząco osłabia odporność, co może prowadzić do nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na szczepienie lub zwiększonego ryzyka powikłań związanych z replikacją wirusa szczepionkowego.⁹¹⁰

Reakcje nadwrażliwości

Nadwrażliwość na składniki szczepionki stanowi istotne przeciwwskazanie do jej podania. Dotyczy to w szczególności:

• Nadwrażliwości na substancje czynne zawarte w szczepionce
• Nadwrażliwości na którąkolwiek substancję pomocniczą (szczegółowy wykaz znajduje się w ChPL produktów)
• Nadwrażliwości na neomycynę (szczepionki zawierają jej śladowe ilości)

¹¹¹²¹³

Należy zaznaczyć, że stwierdzone w wywiadzie kontaktowe zapalenie skóry wywołane przez neomycynę nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia.¹⁴¹⁵

Przeciwwskazaniem do szczepienia jest również wystąpienie reakcji nadwrażliwości po uprzednim podaniu szczepionki przeciw ospie wietrznej lub po podaniu szczepionki skojarzonej zawierającej komponenty wirusa ospy wietrznej (np. Priorix-Tetra).¹⁶¹⁷

Ciąża i planowanie ciąży

Ciąża stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania szczepionek zawierających żywy atenuowany wirus ospy wietrznej. Dodatkowo, po zaszczepieniu należy unikać zajścia w ciążę przez okres co najmniej 1 miesiąca. Jest to spowodowane teoretycznym ryzykiem związanym z możliwością przeniesienia wirusa szczepionkowego na płód.¹⁸¹⁹²⁰

Ostre choroby i stany gorączkowe

Szczepienie preparatami zawierającymi wirus ospy wietrznej powinno zostać odłożone u osób z ostrymi, ciężkimi chorobami przebiegającymi z gorączką. W przypadku szczepionki VARIVAX, przeciwwskazaniem jest każda choroba przebiegająca z gorączką powyżej 38,5°C.^{21 38,5ºC; aczkolwiek, samo niewielkie podwyższenie temperatury nie stanowi przeciwwskazania do zaszczepienia”>22}

Należy jednak podkreślić, że łagodne infekcje, takie jak przeziębienie czy niewielkie podwyższenie temperatury, nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia.²³²⁴

Inne przeciwwskazania

W przypadku szczepionki VARIVAX dodatkowym przeciwwskazaniem jest nieleczona czynna gruźlica.²⁵

W kontekście szczepionki VARIVAX przeciwwskazanie stanowi również znane z wywiadu rodzinnego wrodzone lub dziedziczne zaburzenie odporności, chyba że przed planowanym szczepieniem potwierdzono u pacjenta prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego.²⁶

Szczególne uwagi dotyczące składników pomocniczych

Niektóre szczepionki zawierające wirus ospy wietrznej zawierają składniki pomocnicze, które mogą wymagać dodatkowej uwagi u określonych grup pacjentów:

• Priorix-Tetra zawiera 14 mg sorbitolu w każdej dawce
• Priorix-Tetra zawiera 6,5 nanograma kwasu para-aminobenzoesowego i 583 mikrogramy fenyloalaniny w każdej dawce
• Varilrix zawiera 6 mg sorbitolu i 331 mikrogramów fenyloalaniny na dawkę

²⁷²⁸

Obecność fenyloalaniny w szczepionkach wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z fenyloketonurią.

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania wirusa ospy wietrznej