Wskazania do stosowania
Wirus ospy wietrznej

Wirus ospy wietrznej – wskazania do stosowania jako substancji czynnej w szczepieniach

Wirus ospy wietrznej w postaci żywej atenuowanej (osłabionej) stanowi główny składnik aktywny szczepionek przeciwko ospie wietrznej. Dostępne na rynku szczepionki zawierające ten wirus (szczep Oka w przypadku szczepionek Varilrix i Priorix-Tetra oraz szczep Oka/Merck w przypadku szczepionki VARIVAX) są przeznaczone do czynnego uodparniania osób przeciw ospie wietrznej. Wskazania do stosowania tej substancji czynnej różnią się nieznacznie w zależności od preparatu oraz wieku pacjenta.^{1 2 3}

Wskazania wiekowe do stosowania szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej

Zalecenia dotyczące wieku, w którym można rozpocząć podawanie szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej, są następujące:

• Priorix-Tetra – wskazana do czynnego uodparniania osób w wieku od 11 miesięcy przeciwko odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej. W szczególnych okolicznościach można rozważyć zastosowanie szczepionki u niemowląt w wieku 9-10 miesięcy.
• Varilrix – wskazana do czynnego uodparniania przeciw ospie wietrznej osób zdrowych w wieku od ukończenia 9. miesiąca życia do 11 miesięcy włącznie (w szczególnych okolicznościach), a także osób zdrowych w wieku od ukończenia 12. miesiąca życia.
• VARIVAX – wskazana do stosowania w ramach szczepień ochronnych przeciwko ospie wietrznej u osób od ukończenia 12. miesiąca życia. Można ją podawać niemowlętom od ukończenia 9. miesiąca życia w szczególnych okolicznościach, na przykład w celu dostosowania się do obowiązującego w kraju kalendarza szczepień lub w przypadku wybuchu epidemii.

^{4 5 6}

Profilaktyka poekspozycyjna z wykorzystaniem wirusa ospy wietrznej

Istotnym wskazaniem do zastosowania wirusa ospy wietrznej w formie szczepionki jest profilaktyka poekspozycyjna. Dane naukowe wskazują na skuteczność szczepienia w określonym czasie po kontakcie z osobą zakażoną wirusem ospy wietrznej:

• Varilrix – może być stosowany w ramach profilaktyki poekspozycyjnej osób zdrowych, podatnych na ospę wietrzną, w ciągu 72 godzin od kontaktu z osobą zakażoną.
• VARIVAX – może być podawany osobom podatnym na zachorowanie, które miały kontakt z ospą wietrzną. Szczepienie w ciągu 3 dni (72 godzin) po kontakcie może zapobiec wystąpieniu klinicznie jawnego zakażenia lub zmodyfikować przebieg zakażenia. Ponadto istnieje ograniczona liczba danych wskazujących, że zaszczepienie w terminie do 5 dni po kontakcie może zmodyfikować przebieg zakażenia.

^{7 8}

Zastosowanie u osób ze zwiększonym ryzykiem ciężkiego przebiegu ospy wietrznej

Wirus ospy wietrznej w postaci szczepionki Varilrix jest wskazany szczególnie do stosowania u osób zagrożonych ciężkim przebiegiem ospy wietrznej. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach i przeciwwskazaniach u osób z niedoborami odporności, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez lekarza prowadzącego.⁹

Zastosowanie zgodne z zaleceniami oficjalnymi

W przypadku wszystkich preparatów zawierających wirus ospy wietrznej (Priorix-Tetra, Varilrix, VARIVAX) zaleca się, aby ich stosowanie opierało się na oficjalnych zaleceniach krajowych dotyczących immunizacji. Wskazania kliniczne powinny być zawsze rozpatrywane w kontekście aktualnych rekomendacji zdrowotnych oraz sytuacji epidemiologicznej.^{10 11}

Charakterystyka preparatów zawierających wirus ospy wietrznej

Na rynku dostępne są trzy główne szczepionki zawierające wirus ospy wietrznej w postaci żywej, atenuowanej:

^{12 13 14}

We wszystkich tych preparatach wirus ospy wietrznej produkowany jest w hodowli ludzkich komórek diploidalnych. W przypadku szczepionki Varilrix i Priorix-Tetra wykorzystywane są komórki linii MRC-5, a w przypadku szczepionki VARIVAX również komórki MRC-5.^{15 16 17}

Uwagi specjalne dotyczące szczepionek z wirusem ospy wietrznej

Wszystkie trzy preparaty zawierają śladowe ilości neomycyny, co może stanowić przeciwwskazanie do ich stosowania u osób z historią reakcji alergicznej na ten antybiotyk. Podczas kwalifikacji pacjenta do szczepienia należy zwrócić uwagę na potencjalne przeciwwskazania związane z tym składnikiem.^{18 19 20}

Dodatkowo preparaty te zawierają określone substancje pomocnicze, które mogą mieć znaczenie u niektórych pacjentów:

• Priorix-Tetra zawiera 14 mg sorbitolu w każdej dawce oraz do 6,5 nanograma kwasu para-aminobenzoesowego i 583 mikrogramy fenyloalaniny w każdej dawce.
• Varilrix zawiera 6 mg sorbitolu na dawkę oraz 331 mikrogramów fenyloalaniny na dawkę.

^{21 22}

Podsumowanie wskazań do stosowania wirusa ospy wietrznej jako substancji czynnej

W praktyce klinicznej, wirus ospy wietrznej jako składnik aktywny szczepionek jest wskazany głównie w następujących sytuacjach:

1. Rutynowa immunizacja osób zdrowych – w zależności od preparatu, od ukończenia 9., 11. lub 12. miesiąca życia zgodnie z krajowymi zaleceniami dotyczącymi szczepień.
2. Profilaktyka poekspozycyjna – u osób podatnych na zakażenie, które miały kontakt z ospą wietrzną, najskuteczniej w ciągu 72 godzin (do 3 dni) po ekspozycji, z możliwością modyfikacji przebiegu choroby przy szczepieniu do 5 dni po kontakcie.
3. Szczepienie osób z grup ryzyka – zagrożonych ciężkim przebiegiem ospy wietrznej, przy uwzględnieniu przeciwwskazań związanych z niedoborami odporności.

^{23 24 25}

Podczas podejmowania decyzji o szczepieniu należy zawsze brać pod uwagę aktualną sytuację epidemiologiczną, indywidualną historię medyczną pacjenta oraz oficjalne rekomendacje dotyczące szczepień. Szczególnie ważne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących przechowywania, rekonstytucji i podawania szczepionek, aby zapewnić ich odpowiednią skuteczność immunologiczną.