Przedawkowanie
Wirus ospy wietrznej

Przedawkowanie szczepionek zawierających atenuowany wirus ospy wietrznej, takich jak VARIVAX (0,5 ml zawierające ≥1350 PFU), Varilrix (0,5 ml zawierające ≥10³,³ PFU) oraz Priorix-Tetra (0,5 ml zawierające ≥10³·³ PFU), może wystąpić poprzez podanie dawki większej niż zalecana, wielokrotne wstrzyknięcia w krótkim czasie lub skrócenie interwału między dawkami. Klinicznie obserwowane objawy przedawkowania są zróżnicowane i obejmują letarg, drgawki (Varilrix), reakcje miejscowe (zaczerwienienie, zapalenie tkanek), drażliwość, dolegliwości żołądkowo-jelitowe (krwawe wymioty, wymioty treścią kałową, zapalenie żołądka i jelit), kaszel oraz infekcje wtórne (VARIVAX). W niektórych przypadkach przedawkowania nie stwierdzono żadnych działań niepożądanych.

Przedawkowanie wirusa ospy wietrznej

Przedawkowanie wirusa ospy wietrznej może wystąpić w kontekście medycznym, zwłaszcza podczas stosowania szczepionek zawierających atenuowane (osłabione) szczepy tego wirusa. Zagadnienie to wymaga szczegółowej analizy, gdyż takie przypadki, choć rzadkie, zostały udokumentowane w praktyce klinicznej.1

Rodzaje przedawkowania

Przedawkowanie szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej może nastąpić na kilka sposobów. W przypadku szczepionki VARIVAX odnotowano następujące scenariusze przedawkowania:2

  • Wstrzyknięcie dawki większej niż zalecana (powyżej standardowej dawki 0,5 ml zawierającej nie mniej niż 1350 PFU)
  • Podanie więcej niż jednego wstrzyknięcia w krótkim czasie
  • Zastosowanie interwału między wstrzyknięciami krótszego niż zalecany w schemacie szczepień

2

W przypadku szczepionki Varilrix, zawierającej nie mniej niż 10³,³ PFU atenuowanego wirusa ospy wietrznej szczepu Oka w dawce 0,5 ml, również zgłaszano przypadki nieumyślnego podania dawki większej niż zalecana.1

Objawy przedawkowania

Spektrum objawów obserwowanych przy przedawkowaniu wirusa ospy wietrznej w formie szczepionkowej jest zróżnicowane. W niektórych przypadkach nie obserwuje się żadnych dodatkowych działań niepożądanych związanych z przedawkowaniem.3

W udokumentowanych przypadkach przedawkowania szczepionki Varilrix zaobserwowano:4

4

W przypadkach przedawkowania szczepionki VARIVAX odnotowano szerszy zakres objawów niepożądanych:5

5

Rokowanie po przedawkowaniu

Istotnym aspektem klinicznym jest długoterminowe rokowanie po przedawkowaniu szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej. Dostępne dane kliniczne dla szczepionki VARIVAX wskazują, że pomimo obserwowanych działań niepożądanych, nie stwierdzono długotrwałych następstw w żadnym z udokumentowanych przypadków przedawkowania.6

W przypadku szczepionki Priorix-Tetra, która zawiera wirus ospy wietrznej szczepu OKA (żywy, atenuowany) w stężeniu nie mniej niż 10³·³ PFU, nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania.7

Tabela objawów przedawkowania

Objawy przedawkowania Opis objawu Preparat leczniczy Dawka (jeśli dostępna)
Letarg Stan nadmiernej senności, osłabienia i apatii Varilrix Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 10³,³ PFU)
Drgawki Niekontrolowane skurcze mięśni, związane z podrażnieniem układu nerwowego Varilrix Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 10³,³ PFU)
Reakcje miejscowe Zaczerwienienie, podrażnienie, zapalenie w miejscu wstrzyknięcia VARIVAX Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 1350 PFU)
Drażliwość Nadmierna wrażliwość na bodźce zewnętrzne, niepokój VARIVAX Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 1350 PFU)
Krwawe wymioty Obecność krwi w wymiocinach VARIVAX Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 1350 PFU)
Wymioty treścią kałową Wymioty zawierające treść kałową VARIVAX Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 1350 PFU)
Zapalenie żołądka i jelit Stan zapalny przewodu pokarmowego z objawami wymiotów i biegunki VARIVAX Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 1350 PFU)
Kaszel Odruch obronny dróg oddechowych VARIVAX Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 1350 PFU)
Infekcja wirusowa Wtórne zakażenie wirusowe VARIVAX Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 1350 PFU)
Brak objawów W niektórych przypadkach przedawkowania nie odnotowano żadnych działań niepożądanych Varilrix Większa niż standardowa dawka (0,5 ml zawierająca nie mniej niż 10³,³ PFU)

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Biorąc pod uwagę dostępne dane kliniczne dotyczące przedawkowania szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej, należy podkreślić, że symptomatyczne leczenie objawów oraz monitorowanie pacjenta pod kątem rozwoju potencjalnych działań niepożądanych jest kluczowym elementem postępowania. Pomimo wystąpienia objawów niepożądanych, dotychczasowe doświadczenia kliniczne wskazują na brak długotrwałych następstw przedawkowania.6

Prewencja przedawkowania

W celu uniknięcia przypadków przedawkowania wirusa ospy wietrznej w formie szczepionek, kluczowe znaczenie ma przestrzeganie zalecanych dawek i schematów podawania preparatów. Dla szczepionek:

  • Varilrix – standardowa dawka to 0,5 ml zawierająca nie mniej niż 10³,³ PFU wirusa ospy wietrznej szczepu Oka8
  • VARIVAX – standardowa dawka to 0,5 ml zawierająca nie mniej niż 1350 PFU wirusa ospy wietrznej szczepu Oka/Merck9
  • Priorix-Tetra – standardowa dawka to 0,5 ml zawierająca nie mniej niż 10³·³ PFU wirusa ospy wietrznej szczepu OKA10

Należy zachować szczególną uwagę podczas przygotowywania i podawania szczepionek, przestrzegając zaleceń producenta dotyczących rekonstytucji, dawkowania oraz schematów podawania. Warto również zwrócić uwagę na różnice w stężeniach wirusa ospy wietrznej w różnych preparatach, co może mieć znaczenie przy ewentualnym przedawkowaniu.8910

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl