Interakcje
Wirus ospy wietrznej

Interakcje wirusa ospy wietrznej z produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wirus ospy wietrznej, jako składnik szczepionek żywych atenuowanych, może wykazywać interakcje z innymi produktami leczniczymi i substancjami biologicznymi. Interakcje te mogą wpływać zarówno na skuteczność szczepienia, jak i na profil bezpieczeństwa pacjenta. Analiza charakterystyk produktów leczniczych zawierających wirus ospy wietrznej wskazuje na szereg istotnych interakcji, które wymagają uwzględnienia w praktyce klinicznej.¹

Interakcje z innymi szczepionkami

Szczepionki zawierające wirus ospy wietrznej mogą być podawane jednocześnie z wieloma innymi preparatami szczepionkowymi, zarówno monowalentnymi, jak i skojarzonymi. Badania kliniczne potwierdziły możliwość równoczesnego podawania szczepionek przeciw ospie wietrznej z następującymi preparatami:²³

• Szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR)
• Szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, bezkomórkowa (DTPa)
• Szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (bezkomórkowa), o zmniejszonej zawartości antygenów (dTpa)
• Szczepionka przeciw Haemophilus influenzae typu b (Hib)
• Inaktywowana szczepionka przeciwko polio (IPV)
• Szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (HBV)
• Szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (HAV)
• Szczepionka sześciowalentna (DTPa-HBV-IPV/Hib)
• Szczepionka przeciwko meningokokom grupy B (MenB, Bexsero)
• Szczepionka skoniugowana przeciwko meningokokom grupy C (MenC)
• Szczepionka skoniugowana przeciw meningokokom grup A, C, W oraz Y (MenACWY)
• Skoniugowana szczepionka przeciw pneumokokom (PCV)

⁴

Istnieją jednak ważne zastrzeżenia dotyczące jednoczesnego podawania szczepionek. W przypadku jednoczesnego podawania szczepionki przeciw meningokokom grupy B (Bexsero) oraz szczepionki zawierającej wirus ospy wietrznej (np. Priorix-Tetra) istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia gorączki, tkliwości w miejscu podania, zaburzeń nawyków żywieniowych oraz drażliwości. W takich sytuacjach, jeśli to możliwe, zaleca się rozważenie osobnego podawania tych szczepionek.⁵

W przypadku szczepionek podawanych we wstrzyknięciach jednocześnie ze szczepionką zawierającą wirus ospy wietrznej, kluczowe jest podanie ich w różne miejsca ciała.⁶⁷⁸

Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję szczepionki przeciw ospie wietrznej z szczepionką zawierającą wirus odry. Jeżeli szczepionka zawierająca wirus odry nie może być podana jednocześnie ze szczepionką przeciw ospie wietrznej, zaleca się zachowanie przerwy co najmniej jednego miesiąca pomiędzy podawaniem tych szczepionek. Jest to spowodowane faktem, że szczepienie przeciwko odrze może spowodować krótkotrwałe obniżenie komórkowej odpowiedzi immunologicznej.⁹¹⁰

W przypadku pacjentów z grup wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu ospy wietrznej szczepionka zawierająca wirus ospy wietrznej nie powinna być podawana jednocześnie z innymi żywymi, atenuowanymi szczepionkami. Natomiast szczepionki inaktywowane mogą być stosowane w dowolnej relacji czasowej ze szczepionką przeciw ospie wietrznej, o ile są podawane w różne miejsca ciała.¹¹

Interakcje z produktami krwiopochodnymi i immunoglobulinami

Istotną grupę interakcji stanowią interakcje wirusa ospy wietrznej z produktami krwiopochodnymi i immunoglobulinami. U osób, które otrzymały immunoglobulinę ludzką lub miały przetoczoną krew, szczepienie preparatem zawierającym wirus ospy wietrznej należy odroczyć na okres co najmniej 3 miesięcy. Wynika to z faktu, że pacjenci ci mogą nie uzyskać odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej z powodu obecności biernie nabytych przeciwciał przeciwko wirusowi ospy wietrznej.¹²¹³

W przypadku szczepionki VARIVAX zaleca się odłożenie szczepienia na okres co najmniej 5 miesięcy po przetoczeniu krwi lub osocza albo podaniu immunoglobuliny ludzkiej normalnej lub immunoglobuliny przeciwko wirusowi ospy wietrznej i półpaśca (VZIG).¹⁴

Z drugiej strony, podanie produktów krwiopochodnych zawierających przeciwciała przeciwko wirusowi ospy wietrznej po szczepieniu również może wpływać na odpowiedź immunologiczną. Podanie takich produktów, w tym immunoglobuliny przeciwko wirusowi ospy wietrznej i półpaśca (VZIG) lub innych immunoglobulin, w ciągu 1 miesiąca po podaniu szczepionki zawierającej wirus ospy wietrznej może zmniejszyć odpowiedź immunologiczną na szczepionkę, zmniejszając tym samym skuteczność zapewnianej przez nią ochrony. Z tego powodu należy unikać podawania tych produktów w okresie 1 miesiąca po szczepieniu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.¹⁵

Interakcje z testami diagnostycznymi

Ważną interakcją jest wpływ szczepionek zawierających wirus ospy wietrznej na wyniki testów diagnostycznych. Jeśli planowane jest przeprowadzenie próby tuberkulinowej u pacjenta, należy ją wykonać przed lub równocześnie z podaniem szczepionki. Zaobserwowano bowiem, że szczepionki zawierające żywe wirusy, w tym wirus ospy wietrznej, mogą powodować czasowe zmniejszenie wrażliwości skóry na tuberkulinę. Działanie to może utrzymywać się przez maksymalnie 6 tygodni, dlatego w celu uniknięcia fałszywie ujemnego wyniku nie zaleca się przeprowadzania próby tuberkulinowej w tym okresie.¹⁶¹⁷

Interakcje z salicylanami i alkoholem

Interakcje z salicylanami

Szczególnie istotna jest interakcja z pochodnymi kwasu salicylowego. U osób zaszczepionych preparatem zawierającym wirus ospy wietrznej należy unikać stosowania salicylanów przez okres 6 tygodni po szczepieniu. Zalecenie to wynika z doniesień o występowaniu zespołu Reye’a po zastosowaniu pochodnych kwasu salicylowego podczas naturalnego zakażenia wirusem ospy wietrznej.¹⁸¹⁹²⁰

Interakcje z alkoholem

Pomimo braku bezpośrednich danych dotyczących interakcji wirusa ospy wietrznej z alkoholem w analizowanych Charakterystykach Produktów Leczniczych, należy rozważyć potencjalne interakcje alkoholu z układem immunologicznym. Alkohol może wpływać na funkcje immunologiczne, a w konsekwencji modyfikować odpowiedź na szczepienie.

Alkohol w sposób dawkozależny może osłabiać odpowiedź immunologiczną organizmu, co potencjalnie może zmniejszać skuteczność szczepienia przeciwko ospie wietrznej. Ponadto, alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane szczepionek, takie jak bóle głowy, zawroty głowy czy objawy grypopodobne.

Ze względów bezpieczeństwa zaleca się unikanie spożywania alkoholu na co najmniej 24 godziny przed i po szczepieniu przeciwko ospie wietrznej, aby nie zakłócać prawidłowej odpowiedzi immunologicznej oraz nie nasilać potencjalnych objawów niepożądanych szczepienia.

Tabela interakcji wirusa ospy wietrznej z innymi produktami leczniczymi

Wnioski i zalecenia kliniczne dotyczące interakcji wirusa ospy wietrznej

Analiza interakcji wirusa ospy wietrznej z innymi produktami leczniczymi pozwala sformułować kilka kluczowych zaleceń klinicznych:

1. Szczepionki zawierające wirus ospy wietrznej można podawać jednocześnie z większością szczepionek inaktywowanych i żywych, ale należy je podawać w różne miejsca ciała.²¹
2. W przypadku gdy szczepionka przeciw ospie wietrznej nie jest podawana jednocześnie ze szczepionką przeciw odrze, należy zachować odstęp co najmniej 1 miesiąca między podaniem tych szczepionek.²²
3. U osób, które otrzymały immunoglobulinę lub miały przetoczoną krew, szczepienie przeciwko ospie wietrznej należy odroczyć na okres 3-5 miesięcy.²³
4. Należy unikać podawania produktów krwiopochodnych zawierających przeciwciała przeciwko wirusowi ospy wietrznej w okresie 1 miesiąca po szczepieniu.²⁴
5. U osób zaszczepionych należy unikać stosowania pochodnych kwasu salicylowego przez 6 tygodni po szczepieniu ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a.²⁵
6. Próbę tuberkulinową należy wykonać przed lub równocześnie z podaniem szczepionki zawierającej wirus ospy wietrznej, albo odczekać co najmniej 6 tygodni po szczepieniu.²⁶
7. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu na co najmniej 24 godziny przed i po szczepieniu przeciwko ospie wietrznej.

Znajomość powyższych interakcji oraz stosowanie się do przedstawionych zaleceń pozwala na optymalizację bezpieczeństwa i skuteczności szczepień przeciwko ospie wietrznej, a także innych terapii stosowanych równolegle.