Działania niepożądane leku Duodopa (lewodopa 20 mg/ml + karbidopa 5 mg/ml)

Duodopa to produkt leczniczy w postaci żelu dojelitowego zawierający 20 mg/ml lewodopy oraz 5 mg/ml karbidopy (w postaci jednowodnej), stosowany w leczeniu zaawansowanej choroby Parkinsona. Jak każdy lek, Duodopa może powodować działania niepożądane, które zostały szczegółowo zidentyfikowane zarówno w badaniach klinicznych, jak i w okresie po wprowadzeniu produktu na rynek.¹

Charakterystyka ogólna działań niepożądanych

Działania niepożądane leku Duodopa można podzielić na dwie główne kategorie: związane z samym lekiem oraz związane z wyrobem medycznym i zabiegiem jego wprowadzania. Do najczęstszych działań niepożądanych związanych z lekiem należą nudności i dyskinezy. Natomiast do najczęstszych działań niepożądanych związanych z wyrobem medycznym i zabiegiem należą bóle brzucha, powikłania po założeniu zgłębnika, nadmierne ziarninowanie, rumień w miejscu nacięcia, zakażenie rany pooperacyjnej, obecność wydzieliny po zabiegu, ból podczas zabiegu oraz odczyn w miejscu zabiegu.²

Większość działań niepożądanych związanych z zabiegiem odnotowano we wczesnym okresie badań klinicznych. W następstwie zabiegu wytworzenia przezskórnej endoskopowej gastrostomii wystąpiły one w ciągu pierwszych 28 dni.³

Dane kliniczne dotyczące profilu bezpieczeństwa

Profil bezpieczeństwa produktu Duodopa został zbadany w porównaniu ze standardową doustną postacią lewodopy z karbidopą (100 mg + 25 mg) u 71 pacjentów z zaawansowaną chorobą Parkinsona w 12-tygodniowym, randomizowanym badaniu klinicznym z zastosowaniem metody podwójnie ślepej próby. Dodatkowe dane zostały uzyskane w 12-miesięcznym badaniu otwartym, obejmującym 354 pacjentów z zaawansowaną chorobą Parkinsona oraz w otwartych badaniach kontynuacyjnych.⁴

W celu kompleksowej oceny profilu bezpieczeństwa, przeprowadzono dwie analizy: pierwsza obejmowała działania niepożądane związane ze stosowaniem leku u wszystkich pacjentów otrzymujących Duodopę, niezależnie od rodzaju badania; druga analizowała działania niepożądane związane z zabiegiem i wyrobem medycznym u pacjentów otrzymujących Duodopę lub placebo przez zgłębnik PEG-J.⁵

Szczegółowy przegląd działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane związane ze stosowaniem leku Duodopa, zabiegiem oraz wyrobem medycznym, wraz z częstością ich występowania na podstawie danych z badań klinicznych i doświadczeń po wprowadzeniu produktu do obrotu.⁶

Dodatkowe działania niepożądane obserwowane w postaci doustnej

Oprócz powyższych działań niepożądanych, dla doustnych postaci lewodopy z karbidopą zaobserwowano następujące działania niepożądane, które mogą również wystąpić podczas stosowania produktu Duodopa:⁷

Specyficzne ryzyka i problemy bezpieczeństwa

Zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów leczonych agonistami dopaminy i/lub innymi produktami dopaminergicznymi zawierającymi lewodopę, w tym produktem Duodopa, może wystąpić uzależnienie od hazardu, zwiększone libido, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy lub kupowanie oraz kompulsywne lub napadowe objadanie się.⁸

Zespół dysregulacji dopaminowej

Zespół dysregulacji dopaminowej (DDS) to uzależnienie obserwowane u niektórych pacjentów leczonych karbidopą z lewodopą. Pacjenci z tym zaburzeniem wykazują zachowania kompulsywne związane z przyjmowaniem większych dawek leku niż zalecane do opanowania objawów motorycznych, co może w niektórych przypadkach prowadzić do ciężkich dyskinez.⁹

Powikłania związane z wyrobem medycznym

Powikłania związane z założeniem wyrobu medycznego to często notowane reakcje niepożądane zarówno w przypadku zgłębnika nosowo-jelitowego, jak i zgłębnika PEG-J. W przypadku zgłębnika nosowo-jelitowego obserwowano takie reakcje jak: ból w części ustnej gardła, zwiększenie obwodu brzucha, bóle brzucha, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, ból, podrażnienie gardła, uszkodzenie przewodu pokarmowego, krwotok z przełyku, niepokój, trudności w połykaniu i wymioty.¹⁰

W przypadku zgłębnika PEG-J odnotowano: bóle brzucha, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, zwiększenie obwodu brzucha, wzdęcie z oddawaniem gazów lub odmę otrzewnową. Inne nieciężkie reakcje niepożądane to: uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, ból w górnej części brzucha, wrzód dwunastnicy, krwotok z wrzodu dwunastnicy, nadżerkowe zapalenie błony śluzowej dwunastnicy, nadżerkowe zapalenie błony śluzowej żołądka, krwotok z przewodu pokarmowego, zapalenie otrzewnej, odma otrzewnowa, wrzód jelita cienkiego.¹¹

Wsteczne przemieszczenie się zgłębnika dojelitowego do żołądka lub niedrożność wyrobu medycznego prowadzi do ponownego wystąpienia fluktuacji ruchowych.¹²

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

Podczas leczenia lewodopą z karbidopą zgłaszano następujące nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych, które należy brać pod uwagę podczas leczenia produktem Duodopa:¹³

• Podwyższone parametry biochemiczne: stężenie azotu mocznikowego we krwi, aktywność fosfatazy alkalicznej, aktywność AspAT, AlAT, LDH, stężenie bilirubiny, glukozy we krwi, kreatyniny, kwasu moczowego
• Zmiany hematologiczne: dodatni odczyn Coombsa, zmniejszone stężenie hemoglobiny i wartości hematokrytu
• Zmiany w badaniu moczu: obecność leukocytów, bakterii oraz krwi w moczu

Lewodopa z karbidopą, a więc również produkt Duodopa, mogą powodować fałszywie dodatni wynik podczas stosowania testu paskowego do wykrywania ciał ketonowych w moczu, przy czym reakcja ta nie ulega zmianie pod wpływem gotowania próbki moczu. Ponadto zastosowanie testu na obecność glukozy w moczu z oksydazą glukozową może dawać fałszywie ujemne wyniki.¹⁴

Znaczenie kliniczne i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁵

Znajomość pełnego profilu działań niepożądanych leku Duodopa jest niezwykle istotna dla właściwego zarządzania terapią pacjentów z zaawansowaną chorobą Parkinsona. Szczególnej uwagi wymagają objawy związane z układem nerwowym (dyskinezy), układem pokarmowym (nudności, zaparcia) oraz powikłania związane z zabiegiem i wyrobem medycznym używanym do podawania leku.