wrodzone zaburzenie metabolizmu
Wrodzone zaburzenia metabolizmu to grupa chorób genetycznych, w których występuje defekt enzymu lub białka transportowego uczestniczącego w przemianach biochemicznych organizmu. Prowadzi to do zaburzenia określonego szlaku metabolicznego, co skutkuje nagromadzeniem toksycznych substancji lub niedoborem istotnych związków.
Większość wrodzonych zaburzeń metabolizmu dziedziczy się autosomalnie recesywnie. Do najczęstszych należą: fenyloketonuria, galaktozemia, choroba syropu klonowego, acyduria metylomalonowa, homocystynuria oraz zaburzenia cyklu mocznikowego. Klinicznie mogą manifestować się bezpośrednio po urodzeniu lub w późniejszym okresie życia.
Diagnostyka obejmuje badania przesiewowe noworodków, analizę aminokwasów, kwasów organicznych, profilu acylokarnityn oraz badania genetyczne. Leczenie jest zindywidualizowane i może obejmować modyfikację diety, suplementację brakujących związków, usuwanie toksycznych metabolitów oraz w niektórych przypadkach przeszczep narządów lub terapię genową.
Wczesne rozpoznanie i interwencja mają kluczowe znaczenie dla zapobiegania nieodwracalnym uszkodzeniom narządów, szczególnie układu nerwowego. W Polsce wszystkie noworodki poddawane są badaniom przesiewowym w kierunku wybranych wrodzonych zaburzeń metabolizmu, co umożliwia wczesną interwencję terapeutyczną.