Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Zivafert 5000 j.m.

Stosowanie produktu leczniczego Zivafert (ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej, hCG) wymaga zachowania szczególnej ostrożności oraz uwzględnienia szeregu istotnych czynników, które mogą wpływać na bezpieczeństwo terapii. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółowe informacje na temat potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych środków ostrożności podczas leczenia tym preparatem.¹

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Podanie preparatu Zivafert może prowadzić do uzyskania nieprawidłowego wyniku immunologicznego oznaczania ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG) w surowicy lub moczu. Efekt ten może utrzymywać się do 10 dni po podaniu leku, co potencjalnie może skutkować fałszywie dodatnim wynikiem testu ciążowego. Z tego powodu interpretacja wyników testów ciążowych w tym okresie powinna być przeprowadzana z zachowaniem szczególnej ostrożności.²

Reakcje nadwrażliwości

U pacjentek stosujących Zivafert odnotowano występowanie reakcji nadwrażliwości, zarówno uogólnionych, jak i miejscowych, włączając anafilaksję oraz obrzęk naczynioruchowy. W przypadku wystąpienia lub podejrzenia reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie produktu i wdrożyć odpowiednie postępowanie diagnostyczne w celu zidentyfikowania innych możliwych przyczyn tych reakcji. Pacjentki z rozpoznaną nadwrażliwością na hCG nie powinny otrzymywać preparatu Zivafert.³

Ryzyko ciąży pozamacicznej

Kobiety niepłodne leczone technikami wspomaganego rozrodu (ART) charakteryzują się zwiększonym ryzykiem wystąpienia ciąży pozamacicznej. Z tego względu kluczowe jest wczesne potwierdzenie ciąży wewnątrzmacicznej przy pomocy badania ultrasonograficznego. Przed rozpoczęciem leczenia u pacjentek z niewystarczającą endogenną stymulacją gonad należy przeprowadzić odpowiednie badania diagnostyczne w celu wykluczenia:⁴

• Anatomicznych anomalii narządów płciowych
• Zaburzeń endokrynologicznych innych niż gonadowe (np. zaburzenia tarczycy, nadnerczy, cukrzyca)
• Pierwotnej niewydolności jajników (poprzez oznaczenie poziomu gonadotropin)⁵

Ciąża mnoga i powikłania położnicze

Indukcja owulacji za pomocą gonadotropin, w tym produktu Zivafert, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia poronień oraz ciąż mnogich. Ciąża mnoga, szczególnie o dużej liczbie zarodków, niesie ze sobą istotnie zwiększone ryzyko powikłań położniczych i okołoporodowych. Lekarze powinni dokładnie poinformować pacjentów o możliwości wystąpienia ciąży mnogiej przed rozpoczęciem terapii.⁶

Wrodzone wady rozwojowe

Częstość występowania wrodzonych wad rozwojowych po zastosowaniu technik wspomaganego rozrodu może być wyższa niż po zapłodnieniu naturalnym. Uważa się, że jest to spowodowane czynnikami przyczyniającymi się do niepłodności, takimi jak:⁷

• Wiek matki
• Charakterystyka nasienia
• Zwiększona częstość występowania ciąż mnogich

Powikłania naczyniowe

Podczas leczenia gonadotropinami, w tym preparatem Zivafert, zgłaszano przypadki zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, zarówno związanych, jak i niezwiązanych z zespołem hiperstymulacji jajników (OHSS). Zakrzep wewnątrznaczyniowy powstały w naczyniu żylnym lub tętniczym może prowadzić do ograniczenia dopływu krwi do ważnych narządów lub kończyn. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki z rozpoznanymi czynnikami ryzyka zakrzepicy, takimi jak:⁸

• Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe w wywiadzie osobistym lub rodzinnym
• Znaczna otyłość
• Trombofilia

U takich pacjentek należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka związanego z metodą zapłodnienia in vitro. Należy jednak podkreślić, że sama ciąża również zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych.⁹

Ryzyko nowotworów

Istnieją doniesienia o nowotworach jajników i innych nowotworach układu rozrodczego (zarówno łagodnych, jak i złośliwych) u kobiet, które poddawane były wielokrotnie terapii z powodu niepłodności. Do chwili obecnej nie ustalono jednoznacznie wpływu gonadotropin na rozwój nowotworów łagodnych i złośliwych u kobiet niepłodnych.¹⁰

Zespół hiperstymulacji jajników (OHSS)

Zespół hiperstymulacji jajników (ang. Ovarian Hyperstimulation Syndrome, OHSS) jest stanem klinicznym różniącym się od niepowikłanego powiększenia jajników. Jest to potencjalnie groźne powikłanie leczenia preparatem Zivafert, które wymaga szczególnej uwagi.¹¹

Objawy kliniczne OHSS

W zależności od nasilenia zespołu, objawy można podzielić na:

• Łagodny i umiarkowany OHSS:
  • Ból brzucha
  • Nudności
  • Biegunka
  • Łagodne do umiarkowanego powiększenie jajników
  • Torbiele jajników
• Ciężki OHSS (może zagrażać życiu pacjentki):
  • Duże torbiele jajników
  • Ostry ból brzucha
  • Wodobrzusze
  • Wysięk opłucnowy
  • Płyn w opłucnej
  • Duszność
  • Skąpomocz
  • Nieprawidłowości hematologiczne
  • Zwiększenie masy ciała

W rzadkich przypadkach przebieg OHSS może być powikłany wystąpieniem zakrzepów żylnych lub tętniczych. Odnotowano również przypadki OHSS z towarzyszącymi przemijającymi nieprawidłowościami parametrów czynności wątroby, wskazującymi na zaburzenia czynności wątroby, z obecnością lub bez zmian morfologicznych stwierdzonych w biopsji wątroby.¹²

Etiologia i przebieg OHSS

OHSS może być wywołany przez:

• Podanie ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG)
• Ciążę (endogenna hCG)

W przebiegu zespołu można wyróżnić dwie fazy:

• Wczesny OHSS – występuje na ogół w ciągu 10 dni po podaniu hCG i może być związany z nadmierną odpowiedzią jajników na stymulację gonadotropinami.
• Późny OHSS – występuje po ponad 10 dniach od podania hCG, jako konsekwencja zmian hormonalnych zachodzących podczas ciąży.

Ze względu na ryzyko wystąpienia OHSS, należy kontrolować pacjentki przez co najmniej dwa tygodnie po podaniu hCG.¹³

Czynniki ryzyka i monitorowanie OHSS

Kobiety, u których stwierdza się obecność czynników ryzyka wzmożonej odpowiedzi jajników, mogą być szczególnie podatne na wystąpienie OHSS podczas lub po leczeniu preparatem Zivafert. W pierwszym cyklu stymulacji jajników, gdy czynniki ryzyka są tylko częściowo znane, zaleca się uważną obserwację pacjentek pod kątem wczesnych objawów OHSS.¹⁴

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia OHSS, należy:

• Wykonywać ultrasonograficzną ocenę rozwoju pęcherzyków przed leczeniem oraz regularnie w trakcie terapii
• Monitorować stężenie estradiolu w surowicy, co może dostarczyć dodatkowych informacji o ryzyku OHSS
• Zwrócić szczególną uwagę na pacjentki poddawane procedurom ART, u których występuje 18 lub więcej pęcherzyków o średnicy 11 mm lub większej
• Rozważyć wstrzymanie podawania hCG, gdy występuje 30 lub więcej pęcherzyków¹⁵

Przestrzeganie zalecanej dawki Zivafertu oraz schematu leczenia, w połączeniu z dokładnym monitorowaniem odpowiedzi jajników, ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia ryzyka wystąpienia OHSS. W przypadku rozwoju zespołu, należy wdrożyć standardowe i odpowiednie schematy leczenia.¹⁶

Skręt jajnika

Po leczeniu gonadotropinami, w tym również produktem Zivafert, zgłaszano przypadki skrętu jajnika. To powikłanie może być związane z innymi schorzeniami, takimi jak:¹⁷

• Zespół hiperstymulacji jajników (OHSS)
• Ciąża
• Przebyte wcześniej operacje jamy brzusznej
• Skręt jajnika w wywiadzie
• Torbiel jajnika (obecna lub stwierdzona w przeszłości)

Wczesna diagnostyka i natychmiastowe odprowadzenie skrętu jajnika może zmniejszyć ryzyko uszkodzenia jajnika wynikające z ograniczenia dopływu krwi.¹⁸

Identyfikowalność produktu

W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych, należy czytelnie zapisać nazwę i numer serii podawanego produktu leczniczego Zivafert w dokumentacji medycznej pacjentki.¹⁹

Dodatkowe informacje

Produkt leczniczy Zivafert zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na wstrzyknięcie, co oznacza, że praktycznie nie zawiera sodu.²⁰